Grond Ground Zero en Irak samen in Pergamon

Sinds afgelopen 11 september construeert de Duits-Nederlandse zandkunstenares Elvira Wersche (1948) een complex geometrisch patroon op de vloer van een zaal in het Berlijnse Pergamonmuseum voor Islamitische Kunst.

Op de zevende verjaardag van de terreuraanslagen in de Verenigde Staten begon ze met een gewijde handeling: het openen van een enveloppe met de verbrande aarde van Ground Zero. Dat werd geflankeerd door rozig zand uit Irak. Op 25 september zal de installatie zijn voltooid, en zal ze een paar uur in haar volle glorie te zien zijn. ‘Als een plant die kortstondig bloeit’, aldus Wersche. Dan zal het zand uit alle delen van de wereld op een hoop worden geveegd, en onder de aanwezige museumbezoekers worden verdeeld. Vanuit Berlijn zal het opnieuw over de wereld worden verspreid.

Qutri – de diagonaal als brug is de grootste en de meest complexe zandinstallatie die Wersche tot dusverre heeft geconstrueerd. Het patroon is een variant op een wandmozaïek in de Vrijdagmoskee in de Iraanse stad Isfahan dat in de 13de eeuw door de astronoom en dichter Omar Khayyam zou zijn ontworpen. Van het ingenieuze samenspel van onregelmatige vierhoeken, ruiten en polygonen gaat nog steeds een grote fascinatie uit op wiskundigen.

]]>

Daarbij maakt ze gebruik van het zand dat haar door een wijd vertakt netwerk van bevriende en onbekende wereldreizigers is geleverd. Het zand van Ground Zero is afkomstig van een New Yorkse kunstenaar die haar verzoek lang in beraad hield. Toen ze er allang niet meer op rekende werd het in een klein zwart zakje bij haar bezorgd. Uit eerbied voor zijn herkomst heeft ze het niet door een zeef willen halen.

De overige vlakken tussen de ogenschijnlijke wirwar van lijnen worden gevuld met onder andere woestijnzand uit Mongolië, vermalen klei uit Engeland en Bolivia, steenkoolgruis uit Duitsland, vulkanische aarde uit IJsland en Pompeï, zand in alle gradaties van rood uit alle winstreken, roze zand uit Irak en de aarde van Srebrenica. Zand is het product van langdurige geofysische processen. Van alle materialen waarmee een kunstenaar kan werken, is zand het meest doorleefd, zegt Wersche. ‘Ik word nog steeds stil als ik het zand van Troje in mijn handen heb, gesmolten glasdeeltjes glimmend in het stof.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden