Groene boodschap

Krijgen de schildpad Sammy en zijn vriend Ray net onbezorgd een ritje van een octopus die de welbekende kermisattractie nadoet, komen er opeens zwarte kleverige plakkaten naar beneden zetten....

Lastig aan kinderen uit te leggen, een olieramp? Wil je ze tonen wat voor effecten het heeft op – bijvoorbeeld – de toch al bedreigde zeeschildpaddenpopulatie? Vanaf deze week is het te zien in Sammy’s Avonturen: De Geheime Doorgang, wat nog prachtig aansluit op de jeugdjournaalberichten over het dichten van het BP-olielek.

Altijd een verantwoord uitje, zo’n animatiefilm over dieren. Kinderen anderhalf uur onder de pannen en ongemerkt krijgen ze ook nog eens een mooie boodschap mee over respect voor de natuur. En dat geldt niet eens alleen voor films waarin vissen, schildpadden, pinguïns of insecten de hoofdrol spelen; uit het boek The Idea of Nature in Disney Animation blijkt bijvoorbeeld dat ‘groene’ boodschappen al vanaf Sneeuwwitje (1937) in alle Disneyfilms verstopt zitten en ongemerkt generaties hebben beïnvloed. Uiteraard wordt met name Bambi (1942) door milieuactivisten over de hele wereld genoemd als de film die hen als eerste aan het denken heeft gezet over de natuur en de rol van de mens daarin.

Bezorgd als ze zijn over de toestand van de wereld leggen de regisseurs van nu hun milieuboodschap er liefst nog dikker bovenop. Maar met de echte natuur hebben deze films steeds minder te maken. Ze zijn natuurlijk wel doorspekt met feitjes en door 3D lijkt het allemaal een stuk echter, maar de verhaallijn blijkt altijd belangrijker dan natuurlijk gedrag. In animatiefilms zijn dieren monogaam en maken ze vrienden onder verschillende diersoorten – waar ze probleemloos mee kunnen communiceren. Als het moet redden ze elkaar, met gevaar voor eigen leven. Neem Sammy bijvoorbeeld, die verlaat zijn zoutwaterterritorium om een stukje door de (zoete) Amazone te zwemmen, gewoon uit nieuwsgierigheid. En wie kritisch klein grut meeneemt naar Sammy’s Avonturen kan nog lastige vragen verwachten. Want waarom kunnen al die besmeurde dieren in die BP-olieramp niet gewoon – zoals Sammy en Ray – wegzwemmen?

Natuurlijk: een met olie bedekte, langzaam stervende zeeschildpad is ook niet zo geschikt voor een kinderfilm. Die Amazone is natuurlijk een leuk grapje. En om karakters tot leven te brengen is het heel handig om ze menselijke eigenschappen te geven.

Maar kunnen kinderen dat onderscheid ook maken? De dierenbescherming waarschuwde expliciet dat sneeuwuilen niet geschikt zijn als huisdier bij de release van Harry Potter (een tweede hausse wordt gevreesd bij de uitbreng van uilenanimatiefilm Guardians of Ga’Hoole). Ook bleken talloze kinderen na het zien van Finding Nemo hun goudvis door de wc gespoeld te hebben om die – net als Nemo – te bevrijden. Niet voor niets deed een rioleringsbedrijf destijds een persbericht de deur uit met de waarschuwing dat er dan eerder sprake zou zijn van ‘Grinding Nemo’.

Fijn, een groene boodschap, maar de vraag is wat de natuurbeschermers van de toekomst eigenlijk denken te beschermen. En of ze niet oneindig teleurgesteld zijn als ze nooit een spelende octopus of een schildpaddenbruiloft onder water zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden