Griezelverhalen

Twee romans over schuchtere vrouwen die hun hart verliezen aan een gladjakker. Zo vergelijkbaar als de verhalen zijn, zo anders is de schrijfstijl.

Twee maal een charmeur en twee maal een verleden dat pijnlijk tot de verbeelding spreekt. De romans van Ellen Ombre, Erfgoed, en Femmetje de Wind, Rivka, volgen een identiek patroon. Beide schrijfsters vertellen hoe schuchtere vrouwen hun hart verliezen aan een oudere schuinsmarcheerder. Maar zodra het hart is veroverd, ontstaat er een impasse in de relatie. Die wordt opgeheven als er een reis is ondernomen, afstanden zijn overbrugd en het verleden definitief is uitgespit. Daaruit vloeit dan weer de loutering met als gevolg dat de ex-geliefden voortaan op vriendschappelijke, of beter familiaire wijze met elkaar omgaan. Het is een schema.

Dat schematische, en dus voorspelbare verloop, is in Erfgoed overkomelijk. Ombres schrijfstijl ademt ervaring, degelijkheid en inzicht. Uit de behandeling van haar onderwerp spreekt andermaal een sociaal-maatschappelijke doortastendheid.

Suriname-fetisj

De Hindoestaans-Surinaamse Lakshmi, 30-plus, psychotherapeut en maagd, leeft samen met haar moeder in een Haagse volkswijk. Het tweetal is behoorlijk op zichzelf. Daar komt verandering in als Lakshmi zich het hoofd op hol laat brengen door een belegen Hollandse gladjakker met een paardenstaart en een Suriname-fetisj. In een mum van tijd is ze zwanger, waarop de griezel haar verlaat en naar Suriname verhuist.

In het tweede deel van de roman is Ombre pas goed op dreef. De schrijfster verlaat het platgelopen pad en kiest een route waar alleen zij de baas is. Via Lakshmi neemt ze ons mee naar Suriname en beschrijft ze in vogelvlucht de geschiedenis van het Hindoestaanse volksdeel. Ze vertelt over het kastensysteem, over de grote armoede en over de verstrekkende gevolgen die dat had.

Met onderwerpen als migratie, aanpassing, verheffing en emancipatie blijft Ombre trouw aan de inhoud die haar schrijverschap kenmerkt vanaf Maalstroom, haar debuut uit 1992. En dat is goed. Haar blik verruimt die van de lezer en haar thematiek blijft actueel. Ombre is de laatste uit het groepje Surinaams-Nederlandse schrijvers die in de jaren zeventig, tachtig en negentig furore maakten. Waar zijn hun opvolgers?

Kwezel

De gladjakker van dienst in Rivka van debutante Femmetje de Wind heet Daniel Rubinstein. Die werd ruw gemodelleerd naar ex-advocaat en vrouwenliefhebber Bram Moszkowicz.

Rivka is het bleue grietje en redeacteur voor het tijdschrift Belle. Zelden zo'n kwezel van een personage gezien. Het is een meisje zonder zelfrespect dat zich bij het minste 'vereerd' voelt omdat een oudere heer belangstelling voor haar heeft. Tuurlijk heeft-ie belangstelling! Naderhand is er een 'geheim' dat Daniel, een tweede-generatieslachtoffer van de Holocaust, met haar wil delen. Wat zou dat zijn?

Steeds dreigen de twee seks te hebben, maar zover komt het net niet. Daniel is getrouwd. Bovendien ervaren beide figuren behalve erotische spanning, een sterke, haast broederlijke/ zusterlijke verwantschap. Wanneer zoiets expliciet genoemd wordt, weten we eigenlijk genoeg. Toch moeten we dan nog de hele roman door om pas op de allerlaatste pagina bevestigd te zien wat we dachten. Onderwijl zijn we door een doolhof vol (pleeg)familie gestuurd om te achterhalen wie Daniels biologische ouders zijn.

Psychologische motivatie in deze roman is van de koude grond: Rivka meent dat Daniels rokkenjagerij voortkomt uit bindingsangst. Zijn moeder immers had hem ook al in de steek gelaten. Maar ergerlijker dan dergelijke verklaringen is de vertelstijl van De Wind. Rivka lijdt onder onachtzaamheid, een gebrek aan synoniemen en een overdaad aan adjectieven. 'De stoere afstandelijke strafrechtpleiter had nu meer weg van een breekbare kleine jongen. Het gevoel dat ik hem kon beschermen, maakte dat ik me ineens heel zeker van mijn zaak voelde. Dit voelde vertrouwd.'

De Wind bedankt een hele reeks meelezers. Was er niet één die ietsje kritischer had kunnen zijn?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.