Actie / Thriller / Misdaad

Green Zone

Aanklacht verpakt als entertainment

Geen film over de oorlog in Irak, maar een thriller gesitueerd in Irak - zo omschrijft Paul Greengrass zijn nieuwe film Green Zone, met klem. Het is een kunstmatig onderscheid. Wat de regisseur wil zeggen is: dit is entertainment, geschikt voor een avondje uit. En de nadruk waarmee Green Zone als vermaak wordt gepositioneerd, zegt weer iets over de populariteit van Irak-oorlogsfilms onder het Amerikaanse publiek. Dat loopt, ongeacht de Oscars voor The Hurt Locker, niet warm voor het genre.


Michael Moore maakte zich vorige maand al twitterend vrolijk over de Green Zone-marketingcampagne: wie verzint het om zo’n briljante film te adverteren als een onbenullige shoot ’m up? Dat documentairemaker Moore zich achter Green Zone schaarde (‘de eerlijkste film over Irak tot nog toe’) lijkt overigens niet al te veel te hebben geholpen. De voor het enorme budget van 100 miljoen dollar gemaakte film van de Brit Greengrass (United 93, The Bourne Supremacy, The Bourne Ultimatum) leverde in de Verenigde Staten vooralsnog slechts 35 miljoen op, en zal het moeten hebben van overzeese inkomsten.



‘Bourne in Bagdad’ is de film al gedoopt, een voor de hand liggende en ook adequate vergelijking. Naast dezelfde regisseur, kent Green Zone dezelfde handheld-filmstijl, dezelfde tijd-tikt-terug-structuur en dezelfde hoofdrolspeler als de Jason Bourne-spionnenreeks: Matt Damon. Die speelt hier officier Roy Miller, leider van een groepje soldaten dat zich kort na de inval in Irak in 2003 naar de plekken spoedt waar de massavernietigingswapens zouden moeten liggen – vóór onverlaten ermee aan de haal gaan. Miller stuit keer op keer op niks en vermoedt dat er iets volkomen mis is met de intel, de informatie verschaft door een geheime bron binnen het Iraakse leger. Want waarom zou men anders een aftandse wc-fabriek tippen als wapenopslagplaats? Zijn meerderen bieden geen antwoord op zulke vragen, dus gaat Miller zelf op onderzoek, bijgestaan door een CIA-veteraan en een journaliste, en tegengewerkt door de neocons van het Pentagon, die helemaal niet zitten te wachten op zijn ontdekkingen. Die zouden de rechtvaardiging van de inval immers in gevaar kunnen brengen, en de oorlog moet nog wel verkocht kunnen worden aan het publiek, op CNN.



Net als in de Bourne-reeks, straalt Damon als Miller een rust uit die aangenaam contrasteert met de hyperenergieke vertelstijl; het soort held dat kalm en logisch nadenkend de juiste beslissingen neemt, ook wanneer hij door de nauwe straatjes van Bagdad scheurt, of achtervolgd wordt door meerdere helikopters.



Greengrass filmde in Marokko en Spanje, en trekt een overtuigend kapotgeschoten Irak op. Ook toont hij – een zeldzaamheid in het Irak-oorloggenre – iets van het perspectief van de vijand; de ondergedoken Baath-generaal die een deal hoopt te sluiten met de Amerikanen, en de sjiitische tolk ‘Freddy’ die vast van plan is de toekomst van zijn land in eigen hand te nemen. Green Zone is verpakt als entertainment, maar vormt tegelijk een scherpe aanklacht tegen de Amerikaanse oorlogspolitiek. Wel jammer dat Greengrass door de mond van zijn personages soms opzichtig het publiek tracht op te voeden. Dan worden dialogen lesjes en krijgt de gekozen vertelvorm – waarbij één doortastende militair het verschil maakt – toch een wat naïeve bijsmaak.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.