Gras dat zich een weg baant over asfalt is ook natuur

De wanden van de kleine zaal in het Nederlands fotomuseum in Rotterdam zijn bedekt met een jongensboek. Een jongensboek in de vorm van foto's, middelgroot en piepklein, in zwart-wit en in kleur; kaarten, sommige oud en vergeeld; en allerlei krantenknipsels....

Merel Bem

De Beer werd vanaf 1870, toen de Nieuwe Waterweg 'terverbetering van den waterweg van Rotterdam naar Zee' werdvoltooid, afgesloten van zijn omgeving. Zo kon een uniekduingebied ontstaan, waar de natuur vrij spel had en menigornitholoog een gat in de toen nog schone lucht sprong vanwegede vogelkolonies die hier leefden.

Zoiets kan natuurlijk niet goed gaan, dat voel je aan je waterwanneer je de idyllische kiekjes bekijkt die vogelaars op heteiland maakten. Het ergste wat je op dit 'eiland dergelukzaligen' kon overkomen, was belaagd worden door eenvisdiefje. Maar op de volgende museummuur duiken plotselingmannen in zwarte pakken op. Ze buigen zich over een maquette vanEuropoort, een plan uit het eind van de jaren zestig om de havenvan Rotterdam beter te laten aansluiten bij de rest van dewereld. Gelukzalig aangevallen worden door een pissig visdiefjestaat niet hoog op hun prioriteitenlijstje. De Beer gaat eraan.

Broedplaats Europoort v/h De Beer werd samengesteld door PaulBogaers (1961), fotograaf. Of, zoals hij zichzelf lieveromschrijft: een kunstenaar die gebruikmaakt van het mediumfotografie. Hij werd door het Nederlands fotomuseum gevraagd eenexpositie te maken in het kader van The Past in the Present, eenjaarlijks terugkerend themaproject over de rol van historischefotografie.

Bogaers lijkt ervoor geknipt. Twee jaar geleden al stelde hijde Gids door de Kanaalzone in Tilburg samen, waarvoor hij inpersoonlijke en stadsarchieven dook, en met behulp van gevondenen zelfgemaakte foto's een informatief, speels en heel eigenboekje maakte. De tentoonstelling in Rotterdam is op dezelfdemanier totstandgekomen. Foto's die werden gemaakt doornatuurbeschermers, vogelaars en professionele fotografen als CasOorthuys en Frits Rotgans worden afgewisseld met foto's dieBogaers zelf nam van het voormalige natuurgebied, waar nog altijdde grootste meeuwenkolonie van Nederland nestelt.

Eigenlijk is Bogaers in de verkeerde eeuw geboren. Leefde hijpakweg 150 jaar terug, dan had hij bijvoorbeeld kunnen bijdragenaan de Franse Mission hélio-graphique. Dat was een opdracht diede overheid aan kunstenaars gaf met de bedoeling hetarcheologische en monumentale erfgoed van het land met behulp vande fotografie op artistieke wijze voor het nageslacht te bewaren.Of hij had in de jaren zeventig van de 19de eeuw als geologischontdekkingsreiziger door Amerika kunnen reizen, op zoek naar hetideale landschap.

De wijze waarop Bogaers fotografie een rol laat spelen in zijnexpositie, is net zo informatief en didactisch van opzet als haarrol in deze grote projecten. Didactisch - maar niet schools, ookal kent zijn verhaal een gelukkig einde. Met humor en liefde voordetails en licht absurdistische herhaling die zijn werkkenmerken, legde Bogaers, voornamelijk in kleurenfoto's, vast hoede Nieuwe Natuur haar intrede doet op De Beer. Hij rouwt niet omvoorbije tijden, gras dat zich een weg baant over het asfalt isin zijn ogen ook natuur, ook al verschilt het nogal van de natuurdie de 'pioniers' van het vogeleiland vastlegden.

Broedplaats Europoort is een fijne, bescheidententoonstelling. Niet alleen wat betreft de inhoud - ook demanier waarop Bogaers fotografie gebruikt: om informatie teverstrekken zonder belerend of zalvend te hoeven zijn, is prettigin een tijd waarin de fotografie toch voornamelijk bekendstaatom opgeblazen formaten en technische perfectie.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden