Graphic Matters roemt de impact van grafisch design over actuele publieke debatten

Duizend giftige woorden in één beeld, dat is de kracht van grafisch design. Manifestatie Graphic Matters wil dat ontwerpers zich mengen in het publieke debat.

Yes to All Beeld Nick Liefhebber

De gele kuif. De borstelige wenkbrauwen boven oranje wangen. Het is Donald Trump, afgebeeld op de cover van het Amerikaanse tijdschrift Rolling Stone. Geen twijfel mogelijk, zelfs als alleen deze details van zijn gelaat herkenbaar zijn. De rest van het hoofd is een wervelende tornado, die sporen van chaos en verwoesting achterlaat. Het bijschrift Trump, the destroyer is feitelijk overbodig. Dat is de kracht van grafisch ontwerp: een giftige column van duizend woorden is samengebald in één puntig beeld.

De tweejaarlijkse manifestatie Graphic Matters, die de komende vier weken in Breda wordt gehouden, wil de impact van grafisch ontwerp vieren. 'Beelden worden steeds belangrijker in communicatie. Kijk om je heen, overal is beeld. Op straat, op televisie, op je smartphone en in kranten. Meer dan ooit hebben grafisch ontwerpers daardoor de mogelijkheid - en misschien zelfs wel de verantwoordelijkheid - zich te mengen in het maatschappelijke debat', zegt Dennis Elbers, organisator en curator van Graphic Matters, dat de nieuwe naam is van het Grafisch Design Festival.

Het thema van deze zesde editie is dan ook Speak Up. Meer dan tweehonderd internationale ontwerpers spreken zich uit over actuele kwesties als populisme, burgerrechten, identiteit, migratie en nepnieuws. Dat doen ze middels satire, provocatie of een optimistische knipoog. Elbers: 'En altijd met groot vakmanschap. De focus ligt op posters, tijdschriftcovers en ander drukwerk.'

Geen wonder dat 'zoek The Donald' bijna een gezelschapsspel is voor bezoekers van het tiental exposities, waarvan een groot deel zich bevindt in de openbare ruimte en bovendien gratis is. Grafisch ontwerp is alomtegenwoordig. Langs de inrit van een parkeergarage is de 3 Seconden Galerie en op het centrale plein achter het Chassé Theater wapperen vlaggen met een vredesboodschap. Het meest uitgesproken is een kruis van zestig posters van jonge ontwerpers die zijn geselecteerd uit 2.561 inzendingen uit 91 landen voor een ontwerpwedstrijd met de heldere opdracht: Speak Up.

Naast de onvermijdelijke aarsvormige Trump-lippen heeft Kim Jong-Un een atoombom als hart en spuugt Erdogan een veer van een vredesduif uit. Subtieler en geestiger is Poster Swap van de Nederlandse ontwerper Andrea Ronhaar. Op klassieke verkiezingsposters zijn slogans, partijnamen en kleuren verwisseld. Zo staat er PvdA onder een inwisselbaar (links-) groen poppetje, vergezeld van de leus Normaal Doen in grote SP-letters. Ook leuk: alle posters uit deze expositie zijn te koop.

Open your doors Beeld Julia Vogel

Ook werk van grote namen is aanwezig. Posters kunnen per post worden verzonden, in Breda worden uitgeprint of op een beeldscherm worden getoond. De hoofdexpositie Design of Dissent is een geüpdatete versie van de gelijknamige expositie die in 2005 werd samengesteld door Milton Glaser, bedenker van het I love New York-logo. In dit historische overzicht hangen grafische grootmeesters als Stefan Sagmeister, Barbara Kruger en Shepard Fairey (Hope-affiche met moslimvrouw). Vietnam-protestposters en Black Panthers-pamfletten uit de jaren zestig laten zien dat activisme en grafisch ontwerp al een lange geschiedenis hebben. Schrijnend om te zien is dat sommige beelden nauwelijks aan actualiteit hebben ingeboet: op een Italiaans antiracismeposter uit 1990 had ook Black Lives Matters kunnen staan.

Een van de weinige ontwerpen op Graphic Matters die het medium van het gedrukte beeld oprekt, komt van de Berlijnse straatkunstenaar Vermibus. Glossy advertentieposters van parfums of luxe mode verwijdert hij, waarna hij de gezichten van de beeldschone fotomodellen bestrijkt met chemicaliën. De posters met vervormde merknamen en gemuteerde spookgezichten hangt hij terug. Met deze nabewerking van toch al gefotoshopte beelden speelt hij met thema's als kapitalisme, seksisme en alternatieve feiten. Vermibus zal naar verluidt een bezoek brengen aan Breda. Het is dus niet uitgesloten dat Graphic Matters nog verder infiltreert in de openbare ruimte, waar de activistische poster thuishoort.

Graphic Matters. T/m 22/10 in Breda.

Beeld Gilles de Brock
German Pragmatism Beeld Felix Kosok
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden