Recensie Gräns

Gräns balanceert kundig tussen liefdesdrama, monsterhorror en detective (vier sterren)

Eva Melander en Eero Milonoff leveren ijzersterke vertolkingen van unieke personages.

Eero Milonoff (links) en Eva Melander in Gräns

Tina dacht zelf een leven lang dat ze gewoon pech had gehad, qua uiterlijk. Een lelijkerd met een chromosoomfout, noemt ze zichzelf op een gegeven moment in het Zweedse Gräns (‘grens’), een opmerkelijk gevoelige instant-cultfilm die kundig balanceert tussen liefdesdrama, monsterhorror en detective. Maar nadat ze tijdens haar werk als douanebeambte (waarin ze uitblinkt door haar bizarre, speurhondachtige reukvermogen) een man tegen het lijf is gelopen met exact zo’n enorme neus, vergelijkbaar diepliggende ogen en een even geprononceerd slecht gebit met dikke, opgetrokken bovenlip, begint ze net als de kijker te vermoeden dat er iets anders aan de hand is.

Gräns (4*)
Drama
Regie Ali Abbasi.
Met Eva Melander, Eero Milonoff, Sten Ljunggren, Jörgen Thorsson, Ann Petrén.
108 min., in 29 zalen 

De zonderlinge vrouw slaagt er dankzij haar merkwaardige talent toch min of meer in een gewoon leven te leiden – tenminste, zo lijkt het in eerste instantie. De Iraans-Deense regisseur Ali Abbasi bevestigt met dit uitmuntend opgebouwde portret zijn talent, twee jaar na zijn sterke debuutfilm Shelley, een griezelige sfeerfilm à la Rosemary’s Baby. Het scenario van John Ajvide Lindqvist biedt net als Lindqvists verfilmde roman Let the Right One In een ongewone mengvorm van genres, maar houdt anders dan in dat ontroerende én gruwelijke vampierenliefdesdrama de belangrijkste kaarten nadrukkelijk langer tegen de borst. Enige terughoudendheid in het uiteenzetten van de plot is hier op zijn plaats: de ideale kijkervaring laat je Tina’s ware identiteit samen met haar ontdekken.

Gräns, dit jaar bekroond met de Un Certain Regard Award op het filmfestival van Cannes en inmiddels zelfs de Zweedse Oscarinzending, laat zich sowieso niet in een hokje plaatsen. Het merendeel van de film is aardeduister: Tina wordt met haar gave ingezet om een kinderpornozaak op te lossen (ze is zelfs in staat schaamte, schuld en woede te ruiken), de verhouding met haar huisgenoot annex vriendje grenst aan misbruik en haar dementerende vader bewaart overduidelijk een geheim. Als Tina rond haar boshut op blote voeten door het mos wandelt en daar gevoelsmatig versmelt met de natuur, of als ze tijdens een nachtelijk autoritje plotseling stopt omdat ze wat overstekende herten aan voelt komen, kiest regisseur Abbasi voor een zachtmoedige, zintuiglijke filmstijl om dat gevoel te versterken.

Een andere troef van de film zijn de overtuigend onwerkelijke gezichtsprotheses waaronder Eva Melander en Eero Milonoff spelen. Beiden leggen ze, als onderdeel van hun personages, iets dierlijks in hun rol als geliefden. Zij is als een gedomesticeerde hond, hij meer een wolf, die bij haar iets naar boven haalt dat ze gedurende haar leven diep heeft weggestopt. Het zijn ijzersterke vertolkingen van unieke personages, in een film die soms wat veel tegelijk wil, maar in zijn geheel geen gelijke kent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.