‘Graancirkels symbolisch voor dolen in De Storm’

Alles van het Zeeuwse land wordt benut voor een grootse enscenering van De Storm. ‘Hier geldt nog: minder is meer.’

Ook voor wie niet gelooft in ufo’s: de imposante graancirkels in het decor van de Zeeuwse locatievoorstelling De Storm zijn echt met hulp van het heelal tot stand gekomen. Tot op de centimeter nauwkeurig zijn in maart de tarwe en maïs ingezaaid via satelliet gestuurde landbouw. Regisseur en vormgever Niek Kortekaas (51) maakte een computertekening van een amfitheater van negen graancirkels, oplopend tot een diameter van tachtig meter. Vervolgens stuurden vliegtuigjes met gps-systemen de tractoren in het veld aan. En zie, nu wuift de komende dagen tijdens het Zeeland Nazomerfestival – dat vandaag begint – zachtjes in de wind een prachtig biologisch afbreekbaar decor.

Kortekaas: ‘De cirkelvorm is voor mij symbolisch in De Storm. Eigenlijk raken alle figuren in dit laatste stuk van William Shakespeare op drift. Ze dolen rond op zoek naar zichzelf. Voordat ze berusting vinden moet eerst een weg worden afgelegd van haat, wraak, vergeving, machtsstrijd, vriendschap, liefde en verzoening.’

Die weg vertaalt zich in deze Storm bijna letterlijk in de tientallen meters die de met zenders uitgeruste acteurs moeten afleggen. ‘Ik wilde luchtgeest Ariël eerst uit de verte laten komen aanfietsen. Bleek hij bekaf alvorens hij op de scène was. Dat werkte dus niet. Nu zit hij als strandmeester met reddingsvesten bij het vijvertje. Daar concentreert zich uiteindelijk alle spel.’

De Storm, hoewel dit seizoen zelfs drie keer gespeeld, is geen ‘evident’ stuk om te ensceneren, zegt de in Antwerpen wonende theatermaker. Realiteit en fictie lopen door elkaar, magie en toverkrachten vieren hoogtij, en allerlei nevenplots maken de verhaallijn bepaald ingewikkeld. ‘Ik heb het aantal personages flink uitgedund. Ik zoem in op het louteringsproces van Prospero, hertog van Milaan. Hij legt alles af en schenkt zijn dochter zelfs weg aan de zoon van zijn vijand, de man die hem heeft verbannen en onttroond. Zijn dochter Miranda legt een omgekeerde weg af: van kindmeisje wordt zij volwassen en trouwt.’

Met zo’n op de natuur afgedwongen decor – zelfs de ondergaande zon is ingecalculeerd – is het verleidelijk met windmachines een storm over de akkers te laten razen. Kortekaas, zoon van een zeeman, houdt zich echter in. Een ‘cycloon’ verwoest nu papieren bootjes in een vijver te midden van een magisch heksenpentagram.

‘Ik laat in het midden of die storm in Prosepero’s verbeelding plaatsvindt of echt. Toverkrachten abstraheer ik graag in de symboliek van vorm.’

In 2001 ensceneerde Kortekaas voor het Zeeland Nazomerfestival op Neeltje Jans de spectaculaire operaproductie Ship of Troy. Hij houdt van dit afgelegen locatietheaterfestival, zegt hij: ‘Hier geldt nog ‘minder is meer’: het festival kiest voor minder producties maar wel groots geënsceneerd.’

Voor De Storm is Kortekaas bijna grafisch met dit ooit op het water gewonnen landschap omgegaan. ‘Kijk, die twee bomenrijen vormen natuurlijke coulissen. En die windmolens in de verte lijken net luciferhoutjes.’

Hoe de mens met cultuur probeert de natuur te beheersen, dat wil Kortekaas met zijn vormgeving laten zien. ‘En dat zit ook in De Storm. Prospero tracht met al zijn boekenkennis de natuur naar zijn hand te zetten. Maar moet toch buigen voor de natuurlijke loop van het leven.’

Gaat hij straks de tarwe nog oogsten? ‘Het liefst zou ik de cirkels tijdens de laatste voorstelling ritueel afbranden. Maar dat wordt te gevaarlijk.’ Er wellicht wat brood van bakken? ‘Ja, en dan als merchandising verkopen: een broodje Storm’, lacht de regisseur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden