Drama

Good Night, and Good Luck.

Stijlvol verzet tegen paranoia

In een van de laatste scènes van Good Night, and Good Luck krijgen anchorman Edward R. Murrow en zijn producent en vriend Fred Friendly van de CBS-leiding te horen dat hun actualiteitenprogramma See It Now niet meer wekelijks zal worden uitgezonden. Ook wordt het programma verplaatst naar de zondagmiddag. Want quizzen zijn goedkoper te produceren dan nieuwsprogramma's, leveren meer reclame-inkomsten op, en, ook niet onbelangrijk, de omroep maakt er geen vijanden mee.

Als ze het kantoor uitlopen, blijft de camera hangen bij twee televisiemonitoren waarop president Dwight Eisenhower de Amerikaanse normen en waarden bewierookt. Hij prijst zich gelukkig dat hij in een land woont waar niemand zonder formele aanklacht gevangen kan worden gezet. Eisenhower refereerde aan de Sovjet-Unie, maar wie zijn woorden nu hoort, denkt direct aan Guantánamo Bay, waar de Amerikaanse regering terreurverdachten vasthoudt zonder ze in staat van beschuldiging te stellen.

Het moge duidelijk zijn; met Good Night, and Good Luck beoogt George Clooney meer dan alleen een portret te schetsen van het televisie-icoon Murrow, die in het geweer kwam tegen senator Joseph McCarthy en diens heksenjacht op vermeende communisten. De verwijzingen naar het Amerika van George Bush zijn talrijk.

Good Night, and Good Luck, na Confessions of a Dangerous Mind uit 2002 Clooney's tweede regie, begint en eindigt in 1958, op een gala waar Murrow in de bloemetjes wordt gezet. Het hart van de film wordt gevormd door een van de items waarmee Murrow zijn grootste faam verwierf: 'de zaak Milo Radulovich', een luitenant van de Amerikaanse luchtmacht, die in 1953 werd ontslagen omdat zijn vader een Servische krant las.

In een tijd waarin de angst voor het Communisme groot en reëel was, ging Murrow tegen de stroom in, en stelde hij de methoden van McCarthy aan de orde. Clooney filmt het in hypnotiserend zwartwit. De senator is zelf alleen op opgepoetste archiefbeelden te zien, omdat Clooney bang was dat elke acteur zou worden beschuldigd van overacteren.

Good Night, and Good Luck, genoemd naar de woorden waarmee de immer sigaretten rokende Murrow zijn shows afsloot, is een bedrieglijk eenvoudige film. Actiescènes ontbreken; Clooney maakt de complexe materie begrijpelijk door statische, maar allesbehalve saaie shots met dialogen tussen Murrow, Friendly en het team van verslaggevers.

Zij kiezen niet de zijde van de communisten, maar verzetten zich tegen de ongegronde paranoia. In de rokerige redactieruimten van CBS zijn de strak in het pak gestoken journalisten bezig feiten te checken en te dubbelchecken. In de wandelgangen praten zij over hun twijfels.

De handeling wordt slechts onderbroken door oude reclamespotjes, voor Kent-sigaretten en aluminium, en jazzy intermezzo's, waarin Dianne Reeves zingend commentaar levert.

David Strathairn is formidabel in de rol van Murrow. Als een sfinx dreunt hij zijn tot op de komma nauwkeurige teksten op. Nuances brengt hij aan door een frons of een omhooggetrokken wenkbrauw.

'We zijn vadsig, gemakzuchtig en zelfgenoegzaam geworden', zegt Murrow op zijn feestje. 'We hebben een ingebouwde allergie ontwikkeld voor onaangename of schokkende informatie en onze massamedia weerspiegelen dat.' Niet alleen de politiek, ook de media moeten het ontgelden.

Good Night, and Good Luck werd genomineerd voor zes Oscars: beste film, regie, acteur (Strathairn), scenario (Clooney en Grant Heslov), camerawerk en art direction. Het is terechte lof voor een gedurfde, eigenzinnige, geëngageerde en prikkelende film.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden