GOLDEN EARRING

Geboren als succesband: 25 september 1965 (toen de eerste hitsingle Please Go de topveertig binnenkwam; de groep trad al sinds 1961 in wisselende samenstelling op)....

ZE ZIJN ALTIJD met beide benen op de grond blijven staan, de leden van de popband Golden Earring. Relaxed deinen ze, nu al bijna veertig jaar, mee op de golven van de tijdgeest. Steeds vinden ze zichzelf opnieuw uit. En telkens als in hun carrière de klad dreigt te komen, scoren ze een hit. Die hen vervolgens weer voor een paar jaar in het popcircuit houdt.

Ze vormen het enige echte popinstituut van Nederland. Worden The Rolling Stones van de Lage Landen genoemd, de godfathers van de Nederbeat. Hun succesformule? Eenvoud en bovenal een ontembaar enthousiasme. Talrijk zijn de interviews waarin gitarist George Kooymans, bassist Rinus Gerritsen, drummer Cesar Zuiderwijk en zanger Barry Hay hun liefde verklaren aan elkaar en aan de bühne. Zo zegt Zuiderwijk in de biografie Haags(ch)e bluf (1992) dat hij maar één ding wil: 'Spelen tot mijn reet er afvalt.' En Gerritsen negeert in '94, wanneer de groep na bijna een kwart eeuw spelen weer overstapt op een akoestisch repertoire, lakoniek zijn geschonden vingers. Na een avond fanatiek plukken aan de basgitaar hangen de vellen erbij en zijn zijn pezen ontstoken. Maar Gerritsen weet van geen ophouden. 'Revalideren? Dat doen we wel als we echt zijn afgeschreven.'

Vijf jaar later brengt de groep haar 28ste album op de markt, Paradise in distress. Tijdens de Nederlandse filmdagen gaat een documentaire over de band, Don't stop the show van regisseur Rogier van der Ploeg, in première. Hun website toont een overvolle concertagenda. Inmiddels zijn de bandleden allen de vijftig gepasseerd. Ze ogen wat kwetsbaarder. Staan minder energiek op het toneel, maar geven alles wat ze in zich hebben.

De rockband uit Den Haag trekt nog altijd volle zalen. Ze heeft een gigantisch repertoire opgebouwd en kan elk optreden weer verrassen. Maar echt vernieuwend is de groep niet geweest en om haar technische hoogstandjes is ze nooit geroemd. De Earring-mannen kennen de grenzen van hun kunnen en dat is hun grootste kracht.

Ooit is wel gestreefd naar artistieke verbreding en muzikale verdieping. Midden jaren zeventig maken ze bespiegelende en muzikaal pretentieuze albums als Switch en To the hilt met toetsenist Robert-Jan Stips en even gaan ze een verbintenis aan met Eelco Gelling, ex-gitarist van Cuby & the Blizzards. Maar al snel realiseert de Earring zich dat dergelijke kwalitatieve uitstapjes weinig commerciële mogelijkheden bieden. Dus doen ze waarin ze het best tot hun recht komen: zich voortdurend aanpassen aan muzikale trends.

De eerste trend die Kooymans en Gerritsen op de staart trappen, is de softe pop van groepen als The Shadows en The Ventures. Ze zitten dan nog op de middelbare school, kennen elkaar van de Zuiderparkbuurt, waar ze uren op straat tokkelen op hun gitaren. Met twee andere vriendjes uit de buurt, gitarist Hans van Herwerden en drummer Fred van der Hilst, vormt het duo het groepje The Tornado's. Nederland staat aan het begin van het poptijdperk. Radio en televisie zijn niet op de nieuwe jeugdcultuur voorbereid, popprogramma's en muziekbladen moeten nog worden uitgevonden. Via Radio Luxemburg en later via het piratenschip Veronica sluipt de pop langzaam Nederland en vooral Den Haag binnen, waar indo-groepjes zich al eerder aan de beat hadden gewaagd.

The Tornado's kopiëren zo zorgvuldig mogelijk muziek en teksten van hun Britse voorbeelden. Nog in hun oprichtingsjaar veranderen de Haagse jongens van naam, omdat ze niet willen worden verward met de Britse groep Tornados. Geïnspireerd op een song van Peggy Lee kiezen ze, tijdelijk is de bedoeling, voor The Golden Earrings. De naam beklijft, ondergaat slechts een minimale verandering als in 1969, met de komst van Hay en Zuiderwijk, de meervoud-s wordt geschrapt. Dan wordt tevens een wat ruiger repertoire gekozen.

Den Haag ademt in de late jaren zestig de sfeer van de film Saturday Night Fever. Honderden groepjes maken met meer of minder succes popmuziek. Elk weekeind gaat de jeugd dansen. Als het even kan, kiezen de groepen een eigen thuishonk. Golden Earring treedt elke zondag op in de Houtrustrotonde en wordt beschouwd als de huisband van de jeugdclan de Kikkers. Minder heftig dan in West Side Story, speelt zich ook in het deftige 's Gravenhage een clanoorlog af. De Kikkers (lang Beatle-haar, Puch met hoog stuur, progressief) tegen de Bullen (vetkuif, Royal Nord, conservatief).

Den Haag, met groepen als The Motions, The Shoes, Livin' Blues, Q65, Shocking Blue, groeit uit tot beatstad nummer één, het Liverpool van Nederland. In Amsterdam heeft de tegencultuur, ondanks de ludieke acties van de provo's, een sterk politiek karakter. Haagse jongeren hebben krantenwijkjes en andere bijbaantjes, sparen voor drumstellen en gitaren en komen na schamel betaalde optredens samen in nachtcafé Scala. Om sateetjes te eten en collectief te dromen van Amerikaanse successen.

De meeste groepjes redden het niet. De betere bands scoren wel hits, maar blijken niet over een lange adem te beschikken. De Earring heeft de zaakjes vanaf vrijwel het prilste begin goed voor elkaar. Ze zijn de eerste groep met een heuse manager, zijn ook de eersten die naar Engeland gaan voor (kwalitatief betere) opnamen. Snel heeft de groep in de gaten dat naspelen alleen niet toereikend is. Het publiek wil meer horen en zien dan een Kinks- of Beatles-kloon. Beroemde bands doen immers in toenemende mate ook Nederland aan.

Dus komt Golden Earring met eigen songs. Om het creatieve proces te stimuleren, gaan ze samen met vakantie, vier tot vijf weken in een tent. Of ze werken bij circusbaas Toni Boltini in diens winterresidentie in Soesterberg. Er zál een wereldhit komen. Veel steun van hun platenmaatschappij krijgt de groep aanvankelijk niet. Voortvarend en energiek voeren ze zelf de publiciteitscampagne. In de steden waar ze optreden, kalken ze zelf de muren vol en plakken ze gele Earring-stickers op lantaarnpalen.

Langzaam bouwen de vier aan een gevarieerd repertoire en een onverwoestbare reputatie als live-band. Vullen de eigen songs (vooral van het duo Kooymans-Hay) aan met materiaal van The Doors en Jefferson Airplane. Hebben nationaal succes met hits als Please Go, Daddy buy me a girl, Sound of a screaming day en Just a little bit of peace in my heart. Toeren door de Verenigde Staten en door Europa, waar ze in het voorprogramma staan van onder anderen The Who, Aerosmith, Lynyrd Skynyrd en Ted Nugent.

In 1973 lijken ze eindelijk door te breken met Radar Love. De song schiet de Amerikaanse toptien binnen. Golden Earring maakt een tamelijk succesvolle toernee door de Verenigde Staten, maar komt net een laatste duwtje tekort om het daar echt helemaal te gaan maken. Ze worden geëxploiteerd door een onbetrouwbare Amerikaanse manager, komen financieel in de problemen, bouwen een schuld van meer dan een miljoen op en krijgen na een maand of drie heimwee naar Den Haag. Achteraf hebben de bandleden spijt over hun gebrek aan doorzettingsvermogen van toen.

In elk geval is de song Radar Love een all-time classic geworden, wat de Earring nog altijd met trots vervult. In een interview laat Barry Hay zich ontvallen dat hij ooit een gesprek las met zwemmer Mark Spitz, die op de Olympische Spelen van 1972 zeven gouden medailles won. Op de vraag waar hij aan dacht tijdens het zwemmen, antwoordde hij: 'Dan heb ik Radar Love in mijn hoofd.'

Terug in Nederland deint de Earring weer met de trends mee. Ze werken aan indrukwekkende live-shows, met rookmachines, lichteffecten en vuurwerk. Ze sluiten zich aan bij de unplugged-rage, treden op in keurige theaters én ruige feestzalen. Succesvolle perioden wisselen ze af met mindere tijden.

En ze zijn er nog steeds. Grijzer en wijzer, nog altijd flexibel en energiek. Een band met een bewonderenswaardig doorzettingsvermogen. Veel muzikale invloed hebben ze niet gehad. Ze zijn een fenomeen, omdat ze het hele Nederlandse poptijdperk omspannen en zichzelf altijd zijn blijven vernieuwen. Golden Earring is de Nederlandse popgeschiedenis in een notendop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden