Goh! Insecure is gekleurd en toch herkenbaar

De jonge zwarte vrouwen in haar serie Insecure moesten het niet, zoals ze zo vaak worden uitgebeeld, allemaal voor elkaar hebben, vond schrijver en actrice Issa Rae. Dat is haar goed gelukt.

Issa Rae (l) en Yvonne Orji in Insecure.

Het regende goede recensies toen de hitserie Girls van Lena Dunham uitkwam in 2012: geestig, eigenzinnig, dé stem van de millennialgeneratie. Toch was er ook kritiek op de serie: de cast zou wel heel erg wit zijn. Maar, vroegen de critici zich tegelijk af, kunnen gekleurde vrouwen eigenlijk ook niet beter zélf hun verhalen vertellen in plaats van het over te laten aan Dunham?

Natuurlijk kunnen ze dat. En natuurlijk kunnen ook zíj een (geestige) stem geven aan vrouwen van de millennialgeneratie, getuige de nieuwe, indrukwekkende HBO-serie Insecure van de Afro-Amerikaanse schrijver en actrice Issa Rae (31). Insecure springt in het gat dat serie Girls ten aanzien van diversiteit achterliet: Rae brengt haar gekleurde personages ontspannen, geestig en gelaagd in beeld.

Hoe doet ze dat?

Insecure gaat over eind-twintigers Issa Dee (gespeeld door Rae zelf) en boezemvriendin Molly (Yvonne Orji) in Los Angeles. Issa werkt als enige zwarte werknemer voor We Got Y'all, een enorm goedbedoelende nonprofitorganisatie voor kinderen uit de plaatselijke achterbuurt. Op haar werk kan ze niet aarden, en dan hangt haar liefdesrelatie ook nog eens aan een zijden draad. Molly is een succesvolle advocaat met hoge standaarden, maar op het gebied van de liefde trekt ze alleen rampzalige dates en ongeïnteresseerde mannen aan. Beiden proberen, zoekend en struikelend, hun weg te vinden in een wereld van verleidingen en beperkingen.

Met name Issa, de meest onzekere van de twee, weet geen raad met haar situatie. Op haar werk loopt Issa voortdurend tegen vooroordelen aan, zoals in de eerste aflevering, wanneer haar witte collega's vragen of ze misschien weet wat de nieuwe hippe term on fleek betekent, ervan uitgaand dat Issa vanwege haar huidskleur vast 'urban' moet zijn. Tijdens werkbesprekingen houdt ze zich continu in om niet voor 'boze zwarte vrouw' versleten te worden. En wanneer ze als gastdocent voor een klas staat, is het uitgerekend een Afro-Amerikaanse leerlinge die vooral benieuwd is waarom Issa 'als een wit meisje praat'.

De enige manier waarop Issa met vooroordelen kan omgaan, zo horen we haar cynisch in de voice-over zeggen, is door een 'agressief-passieve' houding aan te nemen. Dat wil zeggen: conflicten vermijden door suggestieve vragen en opmerkingen zo demonstratief mogelijk te negeren. Pijnlijk en komisch als de situaties zijn weergegeven, leveren die momenten de beste scènes op.

Issa Rae schreef eerder series. In 2011 begon ze het YouTube-kanaal The Misadventures of Awkward Black Girl (20 miljoen views, 200 duizend abonnees). Twee seizoenen lang maakte Rae korte zelfgemaakte filmpjes over een nerdachtige zwarte jonge vrouw die steeds verzeild raakt in ongemakkelijke situaties. In trendstukken werd de webserie geprezen om de scherpte en fans vroegen zich af waar de televisieversie bleef.

Awkward Black Girl werd niet lang daarna opgemerkt door HBO, die Rae vroeg een pilot te maken. Die beviel de zender goed, en Rae kreeg daarop groen licht om aan de slag te gaan met haar serie. Issa Rae is daarmee de eerste Afro-Amerikaanse vrouw die een HBO-serie heeft gemaakt en geschreven.

In Insecure probeert Issa Rae haar personages wederom zo menselijk mogelijk houden. In een interview met website IndieWire uit ze haar ergernis over de manier waarop zwarte vrouwen, volgens haar, in de populaire cultuur vanuit uit een soort politieke correctheid als supervrouwen worden geportretteerd. 'Ze zijn altijd perfect, krachtig en op een bepaalde manier bovenmenselijk. Dat is niet echt. Ik wilde een verhaal over een zwarte jonge vrouw die het níet allemaal voor elkaar heeft, maar nog veel voor zichzelf moet uitzoeken.'

Ook in essaybundel

Issa Rae bracht naar aanleiding van haar Youtube-serie The Misadventures of Awkward Black Girl een gelijknamige essaybundel uit in februari 2015. In haar essays schrijft ze onder meer over haar worstelingen als buitenbeentje en hoe ze soms gezien werd als 'niet genoeg zwart'. Haar boek belandde in de bestsellerlijst van The New York Times.

Naar aanleiding van haar succesvolle YouTtube-kanaal bracht Issa Rae een gelijknamige essaybundel uit.

De hoofdpersonages in Insecure komen inderdaad gelaagd en authentiek over. Dat geldt minder voor Issa's witte collega's. Die zijn bijna zonder uitzondering streberige white saviours die geen enkele voeling hebben met de realiteit van de kinderen die ze willen helpen. Zo steekt haar witte superieur, gekleed in Afrikaans tuniek, tijdens een overleg over een simpel klassenuitje een gewichtig betoog af waarin ze een (voor het gesprek irrelevante) uitspraak van een reeds lang geleden gestorven zwarte burgerrechtenactivist aanhaalt om haar kennis te etaleren.

Maar gaandeweg krijgen ook Issa's collega's (althans, een van hen) meer diepte: tijdens een gesprek met een collega blijkt Issa meer raakvlakken met haar te hebben dan ze dacht. Misschien wat zoetsappig, maar een gelijkwaardige vriendschap tussen de twee vrouwen lijkt te ontluiken.

Toch heeft Insecure niet de pretentie een boodschap over raciale of feministische kwesties over te brengen. De serie gaat vooral over twee jonge vrouwen die de 30 naderen, een goede baan hebben maar toch onzeker zijn over hun toekomst. Hierin schuilt de kracht van Insecure: jonge gekleure vrouwen herkennen zichzelf in een serie, zonder dat die ver van het grote publiek afstaat of voorbijgaat aan de stereotyperingen waarmee zwarte vrouwen vrijwel dagelijks worden geconfronteerd. En dat was ook precies het doel van Issa Rae toen ze haar Youtube-kanaal begon, zo vertelt ze in een interview met afro.com: 'Ik wil het systeem verstoren en laten zien dat gekleurde mensen herkenbaar kunnen zijn voor iedereen. Want dat zijn we.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden