Goede smaak uit Hollywood

Regisseur Alexander Payne probeert in zijn films mensen op een eerlijke manier af te schilderen. 'Het is vreemd dat het zo bijzonder is.'..

'Er zijn veel parallellen tussen wijn en het leven. Maar dat geldt óók voor jazz en het leven, en voor nog zo veel andere dingen.' Alexander Payne (Omaha Nebraska, 1961) maakte de tragikomedie Sideways, nadrukkelijk gesitueerd in de wonderlijke, ietwat snobistische wereld van de vinologie. 'Het gaat mij in de eerste plaats om de personages.'

Hij is geïnteresseerd in wijn, maar zou zichzelf geen connaisseur willen noemen. 'Ik koos wijnen die ik lekker vind, of die gemaakt zijn door wijnboeren die ik ben gaan mogen tijdens de maanden dat ik research deed voor mijn film. Samen met mijn production designer en locatiescout ben ik vijf maanden kriskras door Californië gereden, om het gebied en de mensen zo goed mogelijk te leren kennen. We gingen van wijnhuis naar wijnhuis, en overal dronken we een glas wijn.'

Sideways, een verfilming van de gelijknamige roman van Rex Pickett, is na Citizen Ruth (1996), Election (1999) en About Schmidt (2002) Paynes vierde film. Opnieuw spelen antihelden de hoofdrol: Miles, een would-be auteur met een midlifecrisis, die zijn studievriend Jack, een derderangs acteur met ook een midlifecrisis, meeneemt op een excursie langs de Californische wijnvelden. Achtereenvolgens vinden de twee troost bij Byron 1992 Sparking, Sanford Vin Gris, Kalyra Cab Franc, Fiddle Head Sauvignon Blanc, Whitcraft 2001 Pinot Noir, Sea Smoke Botella Pinot Noir, Kistler Sonoma Coast Pinot Noir, Latour Pommand premier Cru, Hitching Post Bien Nacido Pinot Noir, Hitching Post Highliner Pinot Noir, Andrew Murray Syrah en '61 Cheval Blanc. Sinds de film in Amerika in première ging, nam de verkoop van pinot noir met meer dan 20 procent toe.

De populariteit van zijn film - Sideways was de favoriete film van de meeste Amerikaanse critici, won twee Golden Globes, en maakt 27 februari kans op vijf Oscars, waaronder die voor beste film en beste regie - heeft Payne verbaasd. 'Ik vind het moeilijk om naar mijn eigen films te kijken en in te schatten wat hij voor andere mensen betekent. Maar wat ik hoor van mijn vrienden, en ik vind dat wel plausibel klinken, is dat ze Sideways eerlijk en menselijk vinden. Het is een ouderwets soort film dat bijna niet meer wordt gemaakt. We leven in een tijd van leugens; politici liegen, films liegen. Het is allemaal manipulatie en exploitatie. Daar is mijn werk misschien wel een reactie op.'

Zijn film probeert mensen op een eerlijke manier af te schilderen. 'Zo hoort het natuurlijk - het is vreemd dat het zo bijzonder is.' Sideways toont volgens Payne aan dat er een publiek is voor kleine, menselijke films. Hij hoopt dat financiers nu ook beseffen dat je zonder stunts, achtervolgingen en grote sterren ook films kunt maken die hun geld opbrengen.

Hij is niet geïnteresseerd in het maken van een kaskraker. Het enige voordeel van het succes is dat hij bij een volgende film nóg meer controle kan eisen. Payne, die regisseurs als Hal Ashby, Jean-Luc Godard en Bertrand Blier tot zijn inspiratiebronnen rekent, is sinds About Schmidt een van de weinige Amerikaanse regisseurs die recht hebben op de 'final cut'. 'Ik heb de loopbaan van een Europese regisseur in Amerika. Als filmstudent hoopte ik op een carrière als Woody Allen of Robert Altman. Die konden doen wat ze wilden. Op het moment ben ik min of meer in die positie, en dat voelt geweldig.'

Hij benadrukt dat hij zelf vooral goede ervaringen heeft met de studio's. 'Ik ben echt geholpen, zowel door New Line bij About Schmidt, als door Fox bij Sideways. Het was niet ik tegen de studio, we werkten samen.' Hollywood is geen monoliet van slechte smaak en inmenging, wil Payne maar zeggen. 'Er zitten veel capabele mensen. Het enige wat je moet doen, is ze vinden en ervoor zorgen dat ze met je willen werken.'

Payne is niet voor of tegen sterren, hij wil gewoon de beste voor de rol. Voor de hoofdrol in About Schmidt, een vervelende, oude mopperaar, was dat Jack Nicholson. 'Twee dagen nadat hij het scenario had gelezen, kon ik bij hem langskomen. Toen ik binnenkwam, had hij zijn haar precies zo gekamd als Schmidt later in de film.'

De studio had graag gezien dat Tom Cruise de hoofdrol in Elections speelde, maar Payne koos Matthew Broderick. Bij Sideways moest hij George Clooney teleurstellen, die auditie deed voor de rol van derderangsacteur Jack. 'Het is waar, al wordt het een beetje overdreven. Ik heb met veel acteurs voor de rol van Jack gesproken. George was heel aardig. Hij zei dat hij graag eens met me wilde werken en dat hij het script goed vond. Ik bedankte hem en zei dat ik ook graag met hem wilde werken, maar dat je niet van het publiek kunt verlangen te geloven dat de grootste, mooiste Amerikaanse filmster een enorme loser speelt. Hij was het met me eens.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden