Goede kunst en nieuwe kansen voor mensen die ze nodig hebben: het kan

Theater volgens Wensink

Stelling: kunst maakt de wereld beter.

Zohre Foto Wikke van Houwelingen

De eerste column van dit jaar wordt een positieve. Een verlate kerstgedachte; gewoon eens onvervalst moralistisch, zonder reserve of ironie. Maar niet naïef. Noem het hoopvol. Daar komt-ie: kunst maakt de wereld beter.

En dan bedoel ik niet dat kunst tot zelfreflectie dwingt, het inlevingsvermogen stimuleert en vaste overtuigingen loswrikt. En ik heb het ook niet over de magische catharsis die soms optreedt bij heel goede kunst, waarin je een flits van een hoger besef of bewustzijn beleeft, alsof alles even klopt, en jij het plots begrijpt. Na afloop kun je het vaak nauwelijks nog verwoorden, maar even had je zicht op het eeuwige, en het was mooi.

Nee, ik bedoel het heel gewoon, tastbaar en concreet: hoe de Syrische vluchteling Amir Namou een baan kreeg dankzij de voorstelling Nieuwe familie. In die productie speelt hij samen met Muayad Hilamia, ook uit Syrië, en theatermaker Sanne Vogel het verhaal van hun verrassende vriendschap. Hij is dan wel op het toneel gaan staan, zegt Namou in de voorstelling, maar hij is opgeleid als werktuigbouwkundige. Weet iemand in de zaal misschien een baan voor hem? Hij kreeg honderden reacties, vertelde Namou in december aan NRC Handelsblad. Een daarvan leidde tot een gesprek, en dat gesprek leverde hem een baan op, bij een bedrijf in Amsterdam, gespecialiseerd in 3D-printen. De voorstelling was voor hem een belangrijke stap vooruit, als inwoner van een nieuw land. 'Op het podium maak ik grapjes in het Nederlands. Dat maakt me gelukkig', zei Namou in NRC. En nu heeft hij hier dus een 'echte' baan. 'Ik kan niet wachten om te beginnen.'

Eerder maakte theatermaker Marjolijn van Heemstra een voorstelling met haar Afghaanse oppas Zohre Norouzi. Norouzi was eenzaam en had schulden, ze was vooral op zoek naar contacten en een netwerk in haar nieuwe thuisland. Rondom de voorstelling maakte ze een geestige vlog over haar pogingen tot inburgering in Nederland. Daarop ontving ze enorm veel berichten en ontmoette ze nieuwe mensen.

Daarvoor heeft Van Heemstra een productie over misbruik in de katholieke kerk gemaakt met Remy Jacobs, een priester die zelf ooit was misbruikt. De voorstellingen waren voor beiden heel belangrijk, zegt Van Heemstra. 'Het is een belangrijke stap om je verhaal terug te winnen wanneer je de controle kwijt bent.' Jacobs geeft nu workshops over het onderwerp. Norouzi werd adviseur voor het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA). Haar netwerk is 'gigantisch vergroot', aldus Van Heemstra. 'En ze heeft haar schulden intussen bijna helemaal afbetaald.'

Opereren op de grens van maatschappelijk werk en kunst. Vroeger heette dat 'community art', en werd er artistiek gezien op neergekeken. Maar als goede theatermakers zich maatschappelijk inspannen, levert dat mooie producties op - zie ook Adelheid Roosen en de Wijksafari. Goede kunst, én echte kansen voor mensen die het moeilijk hebben. Win-win, kortom.

En néé, voordat de apostelen van l'art pour l'art staan te steigeren òf overijverige beleidsmakers maatschappelijke impact verplicht willen stellen, het hoeft natuurlijk niet. Maar laten we af en toe koesteren dat het kán.