Goede auteurs maken dit zelfportret van ons Nederlanders een genot om te lezen

Korfbal, de stamppot, de kaasschaaf, de tulp, de kroket, de fiets, de boterham? Welk van dezen is er nu het aller-Nederlandst? Daar hebben Nederlanders wel een mening over. De fiets natuurlijk, een gevaarte met uitpuilende fietstassen, waarop tegen de wind in wordt gezwoegd. Om daarna thuis lekker te prakken in een bord dampende stamppot met een kuiltje jus.

Ik zou kiezen voor de boterham. Het bammetje, uit het trommeltje. Kinderen zijn stomverbaasd dat ze in vakantielanden alleen brood eten in de vorm van een stok of bol. Ook de kaasschaaf gooit hoge ogen, symbool van onze zunige volksaard, ook al zijn 'we' nu eerder hedonistisch dan sober, maar dat doet er niet toe. Voor Wim Brands en Jeroen van Kan, samenstellers van Nederland - Een objectief zelfportret in 51 voorwerpen, hoeft het niet waar te zijn wat de voorwerpen symboliseren. Het gaat om het gedrag dat ze oproepen. Nederlands gedrag.

Oervoorwerpen

De samenstellers openden, heel Nederlands en democratisch, een website voor suggesties. Samen met een jury, Alexander Rinnooy Kan en Beatrice de Graaf, kwamen ze tot 51 oervoorwerpen, die samen zo'n beetje de Nederlandse ziel definiëren.

Helemaal nieuw is het idee niet; zie de serie Encyclopedie der Nederlanden, die 2010-2011 in de Volkskrant stond. Daarin werden naast voorwerpen ook verschijnselen en instellingen besproken.

Ook Een objectief zelfportret in 51 voorwerpen is een fijn boek. De fietspaddestoel, de sjoelbak, de Daf, de Solex en de bierfiets zijn goed gekozen; niet-Nederlanders vinden die dingen vast belachelijk. Ook de koektrommel, de spaarzegel, de mattenklopper en de washand zijn goed: er komt een walm van Nederlands gezinsleven vanaf. Huiselijke, nederige objecten die geschiedenissen meedragen. Sponzen van liefde zijn het, zulke voorwerpen.

Goede auteurs

En dan de vlakspoeler! De wc-pot met plateau waarop dat wat er die dag gebakken is, grondig gedetermineerd kan worden. Adriaan van Dis, opgevoed met de Indische manier van reinigen, met de spoelfles, schrijft 'als ik iets niet schuw, is het een bruine vinger'. Dat is wat dit boek zo'n genot maakt om te lezen: er zijn goede auteurs gezocht bij de onderwerpen. Maartje Wortel schrijft over 'visite' rondom een koektrommel. Mano Bouzamour wilde als puber zijn verjaardag vieren met vriendjes op een bierfiets: 'Dit kind het gaat regelrecht naar de hel', wist zijn moeder. 'Geen man zou zich ooit vertonen in een Daf', schrijft Wim Noordhoek over de nationale trots uit zijn jeugd. Jeroen van Kan legt het onverbiddelijke protocol van het washandje uit: van kruin naar voetzool. 'Er zijn mensen die twee soorten washandjes onderscheiden: dat voor van boven en dat voor van onderen.' Die mensen, dat zijn wij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden