Goed en Slecht Arjan Peters

Goed en Slecht: Holleeder en poëzie in de rechtszaal

Goed & Slecht: Vervelende dichtregels kunnen je verrassen, stelt Arjan Peters voor, als je ze verplaatst naar een andere omgeving.

Willem Holleeder en Cor van Hout, die gevlucht waren naar het buitenland, zijn teruggebracht naar Nederland en worden in auto's naar de Bijlmerbajes gebracht. Beeld Hollandse Hoogte / Bert Verhoeff

Sommige regels verdienen het om uit het gedicht bevrijd te worden. Geperst in het korset van de vorm staan ze er te poëtisch bij. Pas in een andere omgeving kunnen ze hun werk doen, de lezers aanspreken en aan het denken zetten.

Maar in een bundel gaat dat niet. Hans Tentije opent een gedicht in Begane grond (de Harmonie; € 16,90) met de volgende regel: ‘Alleen de gebeurtenissen zelf weten wat er echt gebeurd is’. De stelligheid ervan maakt de aanvechtbaarheid niet minder. Gebeurtenissen kunnen zichzelf toch niet overzien, dacht ik, en waarom zou een buitenstaander niet kunnen weten wat er ‘echt gebeurd is’, en wat heet echt?

Dit is nou het type regels waardoor menigeen van poëzie moet zuchten. De dichter doet ‘ik zie ik zie wat jij niet ziet’ en de lezer heeft het nakijken. Uit de bundel van Tentije maak ik op wat hij hiermee bedoelt: we dragen een schaduwarchief van herinneringen en sensaties met ons mee, waaruit op onverwachte momenten beelden opduiken; het kan jaren later zijn voordat we hun belang en betekenis inzien. Wanneer de gebeurtenis plaatsgrijpt, hebben wij dat zelf nog niet door.

Maar zoals gezegd, dit werd me pas duidelijk door gedurige lectuur, en zoiets doet een heel groot beroep op de welwillendheid van de lezer. Er is nog wel een redding mogelijk voor de opzichtig-dichterlijke regel in kwestie. Ik stel me twee scenario’s voor. Het eerste klinkt onwaarschijnlijk, maar het gaat hier om het idee. De verdachte Willem Holleeder heeft er een zoveelste dag op zitten met het luisteren naar verdachtmakingen en aanklachten die betrekking hebben op criminele activiteiten van jaren geleden. Als hem het woord wordt gegeven, ontkent hij routineus alles wat hem ten laste wordt gelegd. Vlak voordat de suf gelulde rechter de zitting beëindigt, vat Holleeder alle chaotische reconstructies kernachtig samen: ‘En edelachtbare, dan zeg ik, en daar sta ik niet alleen in, want Hans Tentije zegt het met mij: alleen de gebeurtenissen zelf weten wat er echt gebeurd is.’

Dat zou de krant halen. En terecht. En het Journaal. En daar werkt een redacteur die op een idee wordt gebracht. Want wat is er mooier dan een reguliere uitzending vol rampspoed, losse eindjes en onvoorspelbare-impact-klimaatakkoord, Brexit, Trump, verse doden en nieuw onweer , met diezelfde regel te besluiten? Hij wordt pas goed als hij de bundel uit mag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.