Goed doel wordt 'leuk merk' op Facebook

Cindy vindt Pakistan Flood 2010 ‘leuk’, net als 1.778 andere Facebookers. Een aardig aantal, maar de ramp heeft lang niet zoveel aanhangers als Global Warming (40.768), of Stop AIDS (204.455).

Dankzij sociale media als Facebook, Twitter en YouTube is het makkelijker dan ooit om de goede zaak te steunen. Met een muisklik wordt een gebruiker lid van een groep tegen malaria of uploadt een filmpje waarin schande wordt gesproken van armoede. Bijkomend voordeel is dat alle vrienden direct zien hoe geëngageerd iemand is.

Slacktivism

Slacktivism wordt het genoemd, een combinatie van de woorden slacker (nietsnut) en activism. Online petities, lintjes tegen kanker op profielfoto’s, oproepen tot boycot. Geen constructieve acties die het probleem aanpakken, wel een goed gevoel achteraf.

Volgens Geert Lovink, lector interactieve en nieuwe media aan de Universiteit en Hogeschool van Amsterdam sluit het exhibitionistische engagement op Facebook aan op de positionering van goede doelen als merk, waarin ‘markeringtaal wordt gebruikt om het merk te promoten’.

Met die vergelijking in gedachten is het niet raar dat een gebruiker de afschaffing van wapenbezit in de VS net zo ‘leuk’ vindt als bijvoorbeeld een merk frisdrank of muziekgenre, en zich op dezelfde wijze met het onderwerp identificeert en profileert.

Papieren petitie

Volgens Lovink is slacktivism niets meer dan een nieuwe vorm van de papieren petitie. ‘En die bestonden naar mijn weten al voor de parlementaire democratie. Het is dé manier om de mening van een grote groep mensen over te dragen aan de machthebber.’

Facebook is echter stukken sneller, binnen een dag genereer je duizenden aanhangers. Maar waar een petitie aan de Tweede Kamer kan worden overhandigd, blijft een initiatief op Facebook volgens Lovink vaak hangen ‘binnen een gesloten gemeenschap, zonder enkele waarde’.

Toch heerst er niet alleen quasi–activisme en luiheid op het web. Op het aan Facebook gelieerde Causes.com wordt door gebruikers daadwerkelijk geld gedoneerd aan lokale en internationale goede doelen. Zo werd vorige week voor het IMANA Relief for 2010 Pakistan Flood Victims door zo'n 1.300 leden ruim 6.000 euro opgehaald.

Lange termijndoelen

Lovink vindt het dan ook te makkelijk om te stellen dat de explosie van engagement op Facebook geen blijvend effect heeft, omdat organisaties juist in lange termijndoelen denken. ‘Er werd vorig jaar wereldwijd veel campagne gevoerd rondom de klimaattop in Kopenhagen, ook op Facebook. De conferentie was geen succes, maar de campagne gaat door. Je kunt dan niet gelijk zeggen: mislukt.’

Wil de online steun aan een goed doel echt zin hebben, dan moet volgens Lovink de aanhang op Facebook deel uitmaken van een grotere ‘geïntegreerde campagne, waarin activisten ook schrijven over het probleem, demonstreren en politiek lobbyen in Brussel.’ Anders ‘waait het als een geïsoleerd fenomeen rond op Facebook, zonder blijvende impact’.

De Facebook-groep van Pakistan Flood 2010
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden