beschouwing

Gluren en bezuren; 25 jaar na de sekstape van Pamela Anderson en Tommy Lee

Tommy Lee en Pamela Anderson Beeld WireImage
Tommy Lee en Pamela AndersonBeeld WireImage

Hij is de geschiedenis ingegaan als de sekstape der sekstapes, de gestolen homevideo van Baywatch-actrice Pamela Anderson en drummer Tommy Lee. In de serie Pam & Tommy wordt het hele drama van destijds smeuïg opgedist – en daarmee nog eens dunnetjes overgedaan, vinden critici.

Esma Linnemann

Een sleutelscène uit de langverwachte dramaserie Pam & Tommy, vanaf vandaag te zien via de streamingdienst Disney+. Het is 1996. Pamela Anderson (Lily James) zit in haar trailer op de set van Baywatch te mediteren bij een Boeddhabeeld. Met haar hand wrijft ze over haar onderbuik; de actrice is nog maar net zwanger, en ze is ontzettend gestrest, want zij en haar echtgenoot, Mötley Crüe-drummer Tommy Lee, zijn bestolen van een kluis uit hun garage. Sieraden weg, Rolex weg, een paar wapens weg en ook de witte bikini die Anderson droeg tijdens hun huwelijksceremonie op het strand van Cancun. Maar het ergste is de diefstal van een Hi8-tape, het type cassette dat je in een handformaat videocamera stopt.

Die gestolen Hi8-tape zou het materiaal worden voor de sekstape der sekstapes, die voor het eerst in de geschiedenis een miljoenenpubliek toegang zou geven tot het seksleven van twee wereldsterren. Die homevideo was puur voor de lol geweest, alleen bedoeld voor de ogen van de kersverse echtelieden. De opnamen waren ook lang niet allemaal even opwindend, sommige zelfs ronduit saai; Lee die wijst naar een tomaat die in zijn tuin groeit, Anderson die een verjaardagstaart serveert. Maar er zijn ook explicietere beelden: Anderson en Lee die elkaar opgeilen op een wit luxejacht en seks hebben terwijl ze elkaar vertellen hoeveel ze van elkaar houden.

Vanaf het moment dat Anderson weet dat de videocassette is gestolen, is ze doodsbang; die moet niet in vreemde handen komen. Er wordt geklopt op de deur van haar trailer, Anderson moet de set op. Ze stapt de trailer uit, op haar Uggs en in haar iconische, hoog opgesneden rode zwempak. ‘Lets do this’, roept ze tegen de set-assistenten. Maar dan hoort ze zichzelf kreunen vanuit een andere trailer op de set, en zeggen: ‘I love you baby’. Als in hypnose loopt Anderson op het geluid af. Daar zit een groep cameramannen ongegeneerd naar haar homevideo te kijken, en begint haar eindeloze nachtmerrie.

Voyeurisme, vrouwenhaat en naïviteit tegen de achtergrond van de internetrevolutie staan centraal in Pam & Tommy, over de diefstal en distributie van de beroemdste sekstape ter wereld. De gevolgen van die tape blijken ingrijpender voor Anderson dan voor Lee. Want terwijl glamrocker Lee vooral complimenten krijgt over zijn grote piemel, daalt Anderson af in de hel van slutshaming. Door alle stress loopt de gewenste zwangerschap uit op een miskraam, zo suggereert de serie.

Acteurs Lily James en Sebastian Stan in de dramaserie Pam & Tommy, over de gestolen sekstape van Pamela Anderson en Tommy Lee Beeld
Acteurs Lily James en Sebastian Stan in de dramaserie Pam & Tommy, over de gestolen sekstape van Pamela Anderson en Tommy Lee

Korrelige amateurbeelden

De Australische regisseur Craig Gillespie, die de eerste drie afleveringen op zich nam, maakte eerder de veel geprezen film I, Tonya (2017) over de onttroning van kunstschaatser Tonya Harding, de enige vrouw in Amerika die foutloos een drievoudige axel kon uitvoeren, maar ten val komt als haar ex-echtgenoot een aanslag beraamt op haar grootste rivaal, Nancy Kerrigan.

Ook in het gedramatiseerde Pam & Tommy wordt de carrière van een hardwerkende vrouw geknakt door toedoen van een man. Feitelijk wordt Anderson slachtoffer van een hele reeks mannen: de man die haar video steelt en verspreidt (over hem later meer), de cameramannen van Baywatch die zich zonder blikken of blozen haar privébeelden toe-eigenen, de advocaat van Penthouse Magazine die tijdens een rechtszaak Anderson ondervraagt over haar seksleven. En tot slot haar echtgenoot Tommy Lee, die niet bij machte blijkt zich in te leven in het verdriet en de schaamte van zijn vrouw.

Net als in I, Tonya wordt een een iconisch popcultureel moment uit de jaren negentig tegen het licht gehouden. Want de sekstape van Anderson en Lee zou niet alleen het startpunt worden van een hele reeks celebrity-sekstapes, hij viel ook samen met het begin van een nieuw cultureel tijdperk, waarin de privacy van min of meer beroemde mensen het af zou leggen tegen de verlangens van de internetgebruiker.

‘Er is iets ontzettend opwindends aan korrelige amateurbeelden’, zegt Gareth Longstaff, porno-en celebritycultuur-onderzoeker aan de universiteit van Newcastle via een Zoom-verbinding. ‘En de tape van Pam en Tommy is daarbij de perfecte sekstape. Hier zijn twee supersterren die er zelf uitzien als pornoacteurs, ze hebben onbeschaamd veel plezier met elkaar. De tape stilt een verlangen naar authenticiteit, naar het gevoel van echtheid en nabijheid. Die suggestie van authenticiteit werd in de pornowereld al snel strategisch ingezet, met wiebelige camera’s en mensen die porno maakten in hun eigen huiskamer.’

Pamela Anderson en Tommy Lee Beeld Getty
Pamela Anderson en Tommy LeeBeeld Getty

De verspreiding van de video via het internet maakte het volgens Longstaff kijkers mogelijk om hun handen in onschuld te wassen. ‘Mensen zouden het stel nooit zomaar in het echt begluren. Maar het internet creëerde een morele afstand. Je bent niet in dezelfde ruimte als de mensen die je bespiedt, en je kunt de de beelden uitzetten en weglopen.’

In The Guardian werden de diefstal en verspreiding van de sekstape van Anderson en Lee onlangs beschreven als ‘gebeurtenissen die celebritycultuur voor eeuwig zouden veranderen.’ Wat was die culturele en maatschappelijke invloed van de sekstape van Pam en Tommy? En hoe kon een video uit een kluis straffeloos eindigen in de schappen van elke pornowinkel in de Verenigde Staten?

Wraak en diefstal

Die laatste vraag wordt beantwoord in een reconstructie van Rolling Stone Magazine uit 2014, waarop de serie Pam & Tommy losjes is gebaseerd. De kwade genius achter de verspreiding van de seksvideo blijkt niet het stel zelf, zoals vaak werd aangenomen, maar een elektricien genaamd Rand Gauthier (in de serie gespeeld door acteur Seth Rogan, tevens uitvoerend producent), die zijn – absurde – kant van het verhaal vertelt.

Dat verhaal begint in de eerste maanden van 1995, als Gauthier met een groep werkmannen aan het werk is in de villa van Tommy Lee. Het is geen makkelijke klus; Tommy Lee, in de landerige nadagen van zijn megasucces met glamrockband Mötley Crüe, stelt zich op als een wispelturige, verwende superster, hij verandert steeds van gedachten over de verbouwing van zijn huis. Op een dag ontslaat Lee de mannen op staande voet. Naar hun geld kunnen ze fluiten.

Als Gauthier en een van zijn maten daarop zijn gereedschapskist willen ophalen, trekt Lee zelfs een wapen. ‘Ik was nooit erg geliefd, maar ik was ook nog nooit onder schot gehouden. It screwed with my brain,’ zegt Gauthier.

Hij voelt zich vernederd en zint op wraak. En dus bereidt Gauthier een kraak voor. Hij weet dat er een kluis in de garage van de villa staat, en hij weet ook waar alle camera’s hangen. Op een avond gooit de elektricien een harig, wit kleed over zich heen in een poging zich als de hond de huizes te vermommen, hij kruipt langs de camera’s en weet ze uit te schakelen. De loodzware kluis tilt hij op een trolley en hij rijdt snel weg.

Als Gauthier de kluis even later open last, treft hij naast wapens en sieraden de tape aan. En hier krijgt het verhaal een onwaarschijnlijke wending. Want Gauthier heeft een achtergrond in porno. Hij speelde in minstens 75 pornofilms, met titels als Willie Wankers and the Fun Factory (1994) en Big Boob Bikini Bash (1995). Gauthier is ook bevriend met pornostudiobaas Milton Ingley, aan wie hij de cassette laat zien. Samen proberen ze een distributeur te vinden, maar dat blijkt niet makkelijk. De porno-industrie, dan goed voor 5 miljard dollar per jaar, is aan het professionaliseren. Wie slim is in pornoland houdt zich aan de wet- en regelgeving, en een belangrijke regel is dat de mensen die naakt verschijnen daarvoor toestemming moeten hebben gegeven. Ten einde raad wendt het tweetal zich tot de Peraino’s, een maffiafamilie die van oudsher illegale porno financiert. Die zijn bereid 50 duizend dollar uit te lenen, zodat Ingley en Gauthier de video anoniem via verschillende websites kunnen verkopen. Gauthier rekent zich rijk: ‘Ik was kastelen aan het bekijken in Spanje’, mijmert hij in Rolling Stone Magazine.

Het loopt anders. De video vindt aanvankelijk weliswaar gretig aftrek, maar al snel komt iemand op het nogal voor de hand liggende idee om de video ook te kopiëren en zelf te verkopen. De pornostudiobaas met wie Gauthier samenwerkt verdwijnt met een zak geld naar de wallen in Amsterdam, en Gauthier krijgt naast knokploegen van Tommy Lee – die hem via een privédetective op het spoor is gekomen – ook de maffia op zijn dak. De enige manier om die 50 duizend dollar af te betalen is ‘klusjes’ voor de Peraino’s op te knappen: benen breken van andere wanbetalers. Gauthier ziet zijn dromen in rook opgaan, hij is de grootste loser van San Fernando Valley.

Ondertussen verspreiden kopieën van de tape zich als een inktvlek over de Verenigde Staten. Ook Penthouse heeft een kopie ontvangen, en is van plan beelden van de video in het blad te publiceren. Anderson en Lee spannen een rechtszaak aan, maar verliezen die: de rechter beschouwt het materiaal en bijbehorend artikel als ‘nieuwswaardig’, onder meer omdat het echtpaar veelvuldig over hun seksleven praat in interviews.

Bizar slotakkoord

Het verhaal van de sekstape krijgt een bizar slotakkoord als de dan 25-jarige internetwhizzkid Seth Warshavsky de tape in handen krijgt en gratis online zet. Lee en Anderson zijn tegen die tijd volledig uitgeput van de rechtszaken en knokploegen die ze op de distributeurs moeten afsturen. Warshavsky biedt hun aan hun video achter een betaalmuur te zetten, in ruil voor de auteursrechten. Het stel besluit hem toestemming te geven, met het naïeve idee dat ze verdere distributie kunnen voorkomen als Warshavsky het overneemt. Warshavsky sluit alsnog een deal met pornodistributeur Vivid Entertainment, waardoor de tape als video verkrijgbaar is in elke seksvideotheek. Binnen een jaar brengt de video een slordige 77 miljoen dollar op.

Anderson en Lee hebben altijd ontkend een cent te hebben gezien, hoewel Rolling Stone Magazine hint op een lucratieve deal tussen het echtpaar Lee en Warshavsky. Wel schetst journalist Amanda Chicago Lewis de context van een opportunistische en wrede internetcultuur. ‘Iedereen lachte spottend om die smakeloze rockster en zijn blonde bimbo toen de tape uitkwam. Maar in de twee decennia die volgden ervoeren we allemaal eenzelfde verlies aan controle’, schrijft de Rolling Stone-journalist.

Actrice Lily James speelt actrice Pamela Anderson in Pam & Tommy Beeld
Actrice Lily James speelt actrice Pamela Anderson in Pam & Tommy

‘Pam en Tommy’s tape was het begin van de zorgelijke situatie waarin we nu allemáál zitten’, zegt de Amerikaanse journalist en pornodeskundige Lux Alptraum. Alptraum maakte vorig jaar voor het tijdschrift New York Magazine de achtdelige podcast Tabloid, over de maatschappelijke gevolgen van de sekstape van Anderson en Lee. Via Zoom vertelt ze: ‘Ik zie een direct verband tussen deze sekstape en Celebgate uit 2014, waarbij massaal privéfoto’s van bekende vrouwen werden gehackt. Het succes van de tape van Pam en Tommy maakte dat mensen zich vrijer gingen voelen om privébeelden van anderen te lekken. Het legde tevens de enorme honger bloot die er is naar privéfoto’s en video’s, naar de toe-eigening van beelden die niet voor jouw ogen zijn bedoeld. Iedereen die Pamela Anderson naakt had willen zien, hoefde maar een Playboy open te slaan. Maar het plezier van de sekstape zat juist in de privacyschending, in het non-consensuele aspect ervan. Het leidde naar een cultuur waarin mensen die met hun beelden, foto’s of tweets online verschijnen, geen privacy wordt gegund, naar een cultuur van wraakporno en doxing (het ongevraagd online zetten van adresgegevens, red).’ Beroemdheden proberen volgens Alptraum sindsdien de controle terug te krijgen door eigenhandig die honger te voeden en zélf hun materiaal te ‘lekken’.

Alptraum was ooit hoofdredacteur van het journalistieke seksblog Fleshbot, onderdeel van het mediabedrijf Gawker, dat zich richtte op beroemdheden en regelmatig auteursrechten schond. Ook zij was korte tijd in ‘de business van het lekken’. Zo probeerde ze een sekstape van televisiepersoonlijkheid Tila Tequila te publiceren, maar Alptraum kreeg later wroeging en stelt zich sindsdien kritisch op naar haar oude werkgever. Gawker werd in 2016 veroordeeld voor de verspreiding van een sekstape van worstelaar en tv-persoonlijkheid Hulk Hogan, en ging daarna failliet. Alptraum: ‘De advocaten van Gawker probeerden precies dezelfde argumenten op te voeren als in de Pam en Tommy-zaak, met name argumenten over persvrijheid, maar nu oordeelde de rechter in het voordeel van Hogan. Die uitspraak is belangrijk geweest, maar de huidige wetgeving beschermt mensen nog steeds niet als hun privacy online wordt geschonden.’

De Britse socioloog en cultuurcriticus Ellis Cashmore deed voor onder meer zijn boek Kardashian Kulture onderzoek naar de dynamiek rondom sekstapes. Want na de Pam & Tommy-sekstape volgden er vele, van Paris Hilton en Kim Kardashian tot acteur Colin Farrell. Sommige B-sterren gingen hun eigen sekstapes produceren in de hoop beroemd te worden. ‘Om alle sekstapes hangt de verdenking dat de mensen hem zelf hebben gemaakt, en bij elke sekstape is het zeer lastig met zekerheid te zeggen wie hem heeft gedistribueerd en wie er geld aan hebben verdiend,’ zegt cultuurcriticus Cashmore aan de telefoon. ‘En voor ieder pakte het uitlekken van een tape weer anders uit. Paris Hilton en Kim Kardashian uitten in de media verontwaardiging over de diefstal, maar ze konden wereldwijde roem genereren door de tapes. Paris Hiltons uitgelekte tape viel perfect samen met het eerste seizoen van haar realityshow The simple life, en ook Kim Kardashian wist een succesvolle realityshow te lanceren dankzij de publiciteit rondom haar sekstape. Acteur Rob Lowe daarentegen, wiens sekstape circuleerde voor de opkomst van het internet, was tien jaar lang van de radar, en werd uit de media geweerd. Maar goed, die had weer seks met een minderjarige.’

Lily James en Sebastian Stan als Pam & Tommy Beeld
Lily James en Sebastian Stan als Pam & Tommy

Anderson en Lee hebben volgens Cashmore nooit baat gehad bij hun uitgelekte beelden. ‘De jaren negentig markeerden weliswaar de overgang naar een minder preuts tijdperk, maar vrouwen als Anderson, die lieten zien dat ze seksuele wezens waren, werden nog steeds hard bekritiseerd. Als ze niet al zo ontzettend beroemd was geweest, had het Andersons carrière waarschijnlijk vernietigd.’ De tape luidde volgens Cashmore een periode in waarin privacy steeds meer onder druk kwam te staan, zowel voor sterren als voor alledaagse mensen. Dat verlies is niet louter negatief. ‘Het idee van een afgeschermde privésfeer zet vrouwen van oudsher ook op achterstand. Vroeger vonden we het een privékwestie als een man een vrouw sloeg. Seksisme en geweld komen steeds meer aan de oppervlakte in een wereld waarin we het privédomein niet langer schuwen.’

Van welk privéleven werden we getuige? In Pam & Tommy wordt een beeld geschetst van een gepassioneerd huwelijk dat bezwijkt onder de druk van een publiek gemaakte sekstape. Dat idee van allesverzengende romantiek wordt versterkt door de meeslepende performances van hoofdrolspeler Lily James en Sebastian Stan. The Guardian schrijft over hun spel: ‘Ze spelen twee verliefde honeymooners die als wilde dieren met elkaar communiceren. In de aflevering waarin ze verliefd worden, praten ze nauwelijks, het is zo ontzettend goed.’ De romantiek wordt verdiept door een verleidelijke, diep-melancholische soundtrack. Als de twee geliefden uitzinnig van blijdschap de echo van hun eerste baby laten zien aan de Mötley Crüe-leden, hoor je The New Radicals zingen: ‘Wake up kids/we got the dreamers disease’.

Ook Pamela Anderson en Tommy Lee benadrukten lange tijd de passionele kant van hun verhouding in de media. ‘Ze was zo mooi,’ schrijft Tommy Lee in de memoir The Dirt (2002) over zijn eerste ontmoeting met Anderson in nachtclub Sanctuary. ‘Ik kon het niet eens opbrengen om haar te bezoedelen met lustvolle gedachten. Dus staarde ik de hele nacht naar haar, en zij naar mij.’ Over de 96 uur die ze samen feestend en pillen slikkend doorbrachten in Cancun – hij vloog haar achterna, omdat zij maar niet met hem wilde afspreken – zei Anderson: ‘Ik zag hem, we vielen direct voor elkaar, en vier dagen later waren we getrouwd en het meest verliefde stel op de planeet.’

Huiselijk geweld

Maar dit lieflijke beeld staat in contrast met latere gebeurtenissen, die geen onderdeel vormen van de verhaallijn in Pam & Tommy. Want in het voorjaar van 1998 kloppen politieagenten op de deur van hun villa, na een melding van huiselijk geweld. Lee zou Anderson hebben aangevallen terwijl ze haar zeven weken oude zoontje Dylan bij zich droeg. Hij wordt veroordeeld tot zes maanden gevangenisstraf; Anderson vraagt de scheiding aan. De twee zouden daarna echter nog lange tijd om elkaar heen cirkelen. Als Lee in 2018 met met zijn oudste zoon Brandon Lee op de vuist gaat, neemt Anderson op haar website expliciet afstand van haar ex-man. ‘Niemand begrijpt de levenslange teleurstelling die deze man onze familie heeft gebracht. (...) Hij is ziek. De belichaming van een narcist/sociopaat.’

In de podcast Tabloid schetsen vrienden en bekenden de contouren van een huwelijk dat getekend was door Lee’s obsessieve jaloezie. Maker Lux Alptraum voelt zich ongemakkelijk bij de passie die in Pam & Tommy wordt uitgelicht: ‘Het is niet romantisch als een man een vrouw achterna vliegt terwijl ze zegt dat ze hem niet wil zien, dat noem ik stalken. En na vier dagen trouwen is evenmin een uiting van passie; dat past in het pathologische patroon van love bombing, waarbij de misbruiker het slachtoffer overdondert met affectie en toewijding, zodat het niet meer weg kan.’

Anderson heeft tot dusver geen commentaar gegeven op Pam & Tommy, en werkte niet mee aan de serie. Illusionist Hans Klok, die samenwerkte met Pamela Anderson in Las Vegas, kan zich daar iets bij voorstellen ‘Pamela is nu erg op haar privacy gesteld. Ze heeft me verteld hoe ze baalde van de video, ze was er nog steeds witheet over. Het was een heel vervelende periode in haar leven. Ze vond het ook moeilijk dat haar kinderen geconfronteerd konden worden met de video. Lieve jongens, trouwens, haar zoons, ze kwamen vaak mee en je zag dat ze goed opgevoed waren. Tommy Lee was er ook vaak bij. Ze hebben toch een goede band, ik denk wel dat ze de liefde van elkaars leven zijn.’

Of de tape de carrière van Anderson heeft geschaad, betwijfelt Klok. ‘Anderson is een ongelooflijk mooie vrouw. Maar ze kan niet zingen, niet acteren of dansen, noem eens een goede film waar ze in heeft gespeeld? Ze is wel zeer professioneel. Ze wist ook precies waarom ze door Joop van den Ende was gevraagd als mijn assistente: om mij beroemd te maken. Ik heb heel veel aan haar te danken. Het talent dat ze had, heeft ze ten volle benut en dat is ontzettend knap.’ En ja, ook hij heeft de tape gezien. ‘Ik kan me vooral die enorme lul van Lee herinneren, haha.’

Zangeres Courtney Love reageerde wel op de miniserie. Zij plaatste afgelopen zomer een inmiddels verwijderde Facebookpost, waarin ze stelt dat ze het ‘fucking outrageous’ vindt dat er een serie werd gemaakt die in haar ogen het trauma van haar vriendin Pamela Anderson alleen maar versterkt.

Lux Alptraum ontwaart vooral ironie in de intenties van Pam & Tommy en de uitkomst. ‘Pam & Tommy wil aankaarten dat wereldberoemde sterren privacy verdienen, maar doet dat door wéér hun privacy te schenden, door zonder toestemming van Anderson haar trauma na te spelen. En dat voelt 25 jaar na de tape toch als een wrange uitkomst.’

Als Tommy Lee klaarkomt

Pamela Anderson en Tommy Lee’s sekstape was eind jaren negentig zo ingeburgerd, dat ook de gevestigde media er recensies over schreven. Opvallend daarbij is de recensie van journalist Susie Bright op de progressieve opiniesite Salon. Zij beschrijft hoe Anderson Tommy Lee’s erectie filmt, en zijn gezicht als hij klaarkomt; hij moet huilen. ‘Ik heb nog nooit een pornofilm gezien waarin een vrouw een man objectiveert (en dat bedoel ik positief), en zo enthousiast praat over een piemel (..).’ Media-en cultuuronderzoeker Gareth Longstaff beaamt: ‘In postmoderne feministische kringen wordt deze tape beschouwd als bevrijdend en emancipatoir. Je ziet een vrouw ontzettend veel plezier hebben in seks.’

Ethische bezwaren

Er valt veel te genieten aan de miniserie Pam & Tommy, zo oordelen de meeste recensies. ‘Een scherpe, grappige en uiteindelijk aangrijpende herbestudering van een gebeurtenis die ooit een makkelijke punchline was(..),’ schrijft Rolling Stone Magazine. ‘Lily James geeft de performance van haar carrière in deze ontroerende, gekker-dan-fictie-miniserie’, oordeelt Empire. Maar de serie stuit ook op ethische bezwaren. ‘Als Pam & Tommy het lef had om te kijken naar zijn eigen medeplichtigheid, dan had de serie kunnen slagen zonder Andersons medewerking. Maar nu is de show een schending in een lange lijst van schendingen,’ schrijft website The A.V. Club.

Pratende penis

Een belangrijke rol in Pam & Tommy is weggelegd voor de penis van Tommy Lee, die in de tweede aflevering zelfs terugpraat tegen de rockster. De scène is ontleend aan Lee’s eigen memoir Tommyland, waarin Lee converseert met zijn geslacht. Lee werkte net zo min als Anderson mee aan de totstandkoming aan de serie, maar kijkt er volgens The Daily Mail wel naar uit. ‘Let the motherfuckers know we broke the internet first,’ zou hij volgens de Britse tabloid hebben gezegd tegen een goede vriend – ‘Wij waren de eersten die het internet lieten ontploffen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden