Interview

Gitarist Nels Cline: 'Ik duik steeds weg, maar muziek staat dat niet toe'

Gitarist Nels Cline (59) is voor het eerst in Europa met zijn Singers. Hij is een atypische gitaarheld; geen jubelende solo's, maar karakter en verbluffend veel gevoel.

Nels Cline op de dag van zijn optreden in Keulen.Beeld Daniel Cohen

'Kijk nou wat er gebeurt als ik relaxed ben', verzucht Nels Cline tegen een volle zaal in de Keulse Stadtgarten. Aan het begin van de tweede set raakt hij de draad kwijt in zijn aankondiging en duurt het enkele minuten voor hij zijn gitaar aan de praat krijgt. Het publiek wacht welwillend. Het is even daarvoor getrakteerd op een uur overdonderende rock, improvisatie, liefdevolle passages en maffe klanken door de Nels Cline Singers. Zonder aankondigingen maar direct aansprekend. Cline is voor het eerst in Europa met zijn Singers - die overigens nauwelijks zingen - en maakt indruk.

Nels Cline is een gitaarheld. Niet zo een die imponeert met duizelingwekkende jubelsolo's of technische souplesse, maar met karakter, bijzondere geluiden en verbluffend veel gevoel. Daardoor hoef je geen gitaarfreak te zijn om hem een held te vinden. Cline: 'Ik vind het fijn als het tegelijk urgent en romantisch is.'

Sinds tien jaar verrijkt Nels Cline de solide singer-songwriterrock van de rockband Wilco met prikkelende begeleiding en mini-erupties. Daardoor wordt de 59-jarige gitarist omarmd door weer een jonger en groter publiek dan met zijn eigen alternatieve improrock, die hij al maakt sinds de jaren tachtig. Hij speelde met Julius Hemphill, Thurston Moore, Lydia Lunch, Vinny Golia, Tim Berne en Yoko Ono.

Hoop

Opvallend: volgens het handboek 'Hoe word ik een gitaarheld' zit bij Nels Cline alles fout. Er is dus hoop voor eenieder die verlegen, ongeschoold, laatbloeier en niet al te gedisciplineerd is. Cline is het allemaal. 'In hoge mate!' stelt de gitarist opgewekt vast. Al zijn hele leven valt hij overal precies tussen. Hippie, punk, rock, jazz, disco, psychedelica: hij heeft overal iets van meegepakt maar hoort nergens bij.

Het begon, zoals bij meer jongens eind jaren zestig, met het nummer Manic Depression van Jimi Hendrix. Toen wist hij dat hij nooit iets anders zou willen dan gitaar spelen. Er gloorde een sociaal rijke toekomst met populariteit, meisjes enzo. 'Maar ik raakte veel te vroeg geïnteresseerd in rare muziek. Freejazz. Daarna Indiase muziek, dat verpestte alles.'

Als 13-jarige jongen struinde Nels samen met zijn drummende tweelingbroer Alex platenzaken af op zoek naar nieuwe geluiden. Het was toen de rock-'n-roll werd opengegooid met lange nummers en gekke geluiden. Als de hoes van een lp interessant instrumentarium vermeldde, kon het zakgeld van de tweeling eraan worden gespendeerd. Zo werd er elke paar weken een plaat gekocht van Yes, Art Ensemble Of Chicago of Frank Zappa. Later werd moeders auto geleend om naar jazzconcerten te gaan in het befaamde The Lighthouse Café in Hermosa Beach. 'Daar heb ik Focus gezien nog voordat ze een hit hadden. Jan Akkerman blies me omver.'

Je zou verwachten dat het niet lang duurde voor Nels Cline zelf een carrière opbouwde in psychedelische jazzkringen. Zo ging het niet. Ten eerste schoot dat gitaarspelen niet op.

Drie albums in één jaar

Afgelopen jaar verschenen drie albums van Nels Cline. Naast Macroscope, het zesde album van zijn Singers, zijn er de dromerige, vooral akoestische duoplaat Room met gitarist Julian Lage en het livealbum Woodstock Sessions Vol. 2 met het creatieve groovende supertrio Medeski, Martin & Wood.

In het komend najaar kunnen we het dubbelalbum Lovers verwachten, met ballads die zijn georkestreerd voor een bezetting van zo'n twintig muzikanten.

Verwoest

'Mijn eerste leraar heeft me verwoest. Ik zou een toekomst in de muziek kunnen vergeten. Ik had niet het doorzettingsvermogen om verder te zoeken naar iemand die me wat bij kon brengen, terwijl ik dat echt nodig had. Toen ben ik maar filosofie gaan studeren.' Uiteindelijk kwam Cline verder dankzij basistips van een inspirerende leraar, veel zelf aanklooien, werken in de legendarische platenzaak Rhino, luisteren naar Sonic Youth en John Coltrane en spelen met mensen die beter waren dan hij. 'Ik ben niet iemand die tegen zichzelf zegt: dit wordt zwaar, maar ik ga het doen. Zoals Henry Rollins, die op een dag zijn leven heeft omgegooid en besloot sterk en niet meer zwak te zijn. Zo ben ik gewoon niet. Onder stress stort ik in elkaar, nog altijd.'

Al in de jaren zeventig wilde Cline in New York wonen, maar hij heeft de stap vanuit Los Angeles nooit durven maken. Tot een paar jaar gelden, toen hij zijn vrouw Yuka Honda (van de band Cibo Matto) ontmoette. Samen met haar deelde hij vijf jaar een huis in de West Village met muzikant Sean Lennon (zoon van) en diens vriendin, model Charlotte Kemp Muhl. Over een paar weken verhuizen ze naar een eigen plek in Brooklyn. 'Ik zal er de komende maanden maar een paar dagen zijn. Ik ben alleen maar onderweg.'

Eind april begint een nieuwe tournee met Wilco. De dag dat frontman Jeff Tweedy vroeg of hij zich bij de succesvolle band wilde voegen, eindigde voor Cline een lange periode van geldzorgen en bijbaantjes. 'Ik weet dat er wordt gefluisterd: verveelt hij zich niet in dat rockkeurslijf? Integendeel. Het wordt alleen maar leuker. Wilco is als een familie en iedereen doet er dingen bij, dat houdt de muziek fris.'

Cline heeft zich nog nooit zo goed gevoeld als nu. Het gevolg is dat de nieuwe Singers-plaat Macroscope warmer en lichtvoetiger klinkt dan de vorige. 'Er staan tracks op waarin we in feite alleen maar lol trappen. Heerlijk. Maar er zal altijd een monumentaal deprimerend ijselijk moment zijn ergens.' Op die momenten is Cline een bonafide, genadeloze gitaarheld. 'In mijn echte leven duik ik voorturend weg, maar de muziek staat dat simpelweg niet toe. Daar leef ik voor, op het debiele af.'

Nels Cline Singers, 15/3, Bimhuis, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden