Girls is afgelopen: waar moeten millennials nu toch over twisten?

Gehaat en geliefd, maar vooral is de serie Girls ook de meest geduide uit de televisie- geschiedenis. Elke stap die de hoofdpersonen zetten, werd ontleed als een gecodeerde boodschap.

Lena Dunham en Jemima Kirke.

Wat was het fijn kijken hè, naar het eigen spiegelbeeld. Zes seizoenen lang konden millennials - de generatie die het meest naar de eigen navel zou staren, een kwalificatie die vaak afkomstig is van babyboomers, u weet wel, die van de vaste contracten en afbetaalde hypotheken - zichzelf proberen te zien in het New Yorkse Brooklyn, in kleine rommelige appartementen die om een of andere reden altijd minimaal één turquoise muur leken te hebben.

Zondag verscheen de laatste aflevering van Girls, misschien wel de meest geliefde en meest gehate serie ooit. Het is, hoe dan ook, zeker de meest geduide serie aller tijden. In de top-10 van de bestgelezen stukken van Vulture, een Amerikaanse site over populaire cultuur, staan op dit moment zeven stukken naar aanleiding van de slotaflevering van Girls. Ook op veel andere sites floreert een levendige duidingsindustrie rond de serie.

Instemming

De uitzendperiode van Girls (2012-2017) viel dan ook samen met het gouden tijdperk van de online-analyse. Natuurlijk worden er meer series gerecenseerd en bestudeerd, het zijn belangrijke culturele producten waarvan het felle schermlicht hele volksstammen uit de slaap houdt. Maar bij Girls ging het verder. Elke stap die de vier vrouwelijke protagonisten zetten, of die nu levensecht of belachelijk was, werd héél serieus genomen. Alsof elke scène een gecodeerde boodschap was, een bericht van Lena Dunham aan haar generatie.

En dat was het soms ook. In aflevering 3 van dit laatste seizoen, een van de beste van de hele serie, wordt consent onderzocht - een begrip dat flink rondzingt in feministische millennialkringen, het tamelijk gezonde idee dat er bij seks sprake moet zijn van duidelijke, wederzijdse instemming. Hannah (gespeeld door Lena Dunham, die de serie ook schrijft en regisseert) is uitgenodigd in het appartement van de oudere succesauteur Chuck Palmer.

De personages Jessa, Shoshanna, Marnie en Hannah.

Spoilers

Nog niet helemaal klaar met het laatste seizoen van Girls? In dit artikel worden verhaallijnen beschreven die als spoilers beschouwd kunnen worden.

Alle risico's mijden? Lees dan hier de voorbeschouwing op het laatste seizoen. Of lees hier het interview met Lena Dunham naar aanleiding van haar boek Not That Kind of Girl.

Tijdens zijn boektournee zou hij zijn macht hebben misbruikt om meerdere jonge vrouwen in bed te krijgen. Hannah heeft daarover een blog geschreven voor een marginale feministische site en dat zit Palmer zo dwars dat hij haar bij hem thuis uitnodigt. Wat volgt is een geweldige dialoog over grijze gebieden en machtsverhoudingen, over indruk maken en onder de indruk zijn. Het is een rake schets van internetcultuur - waarin voorheen machtelozen een stem hebben gekregen - versus de literaire elite, of welke elite dan ook.

Hoewel de aflevering aftastend en genuanceerd is, kan het symbolische slot opgevat worden als een boodschap aan de kijkers. Nadat Palmer zich alsnog aan Hannah heeft opgedrongen, verlaat ze verbouwereerd zijn appartement. Vanaf de rug zien we tientallen anonieme vrouwen richting zijn huis lopen: Hannah is toch niet zo bijzonder als hij haar even heeft doen geloven. Let op kijkers, willen de makers zeggen, bewaak je eigen grenzen, ook bij een imponerend persoon.

Het artikel gaat verder onder de video.

Onbuigzame letterlijkheid

Dit soort thematiek komt geregeld terug in het werk van Dunham, zoals in haar memoires Not That Kind of Girl. De actrice en schrijfster is een feminist die de wereld wat te vertellen heeft en dat ook graag doet. Bovendien is de serie vanaf het eerste seizoen geprezen als 'rauw' en 'eerlijk', vooral als het op seks en vrouwenlijven aankomt. Het is dus helemaal niet gek dat tikgrage duiders elke week klaar zaten om te analyseren wat Dunham haar leeftijdsgenoten nu weer te vertellen had.

Maar dat betekende óók dat Girls af en toe te serieus werd genomen. Op Twitter roerden jonge academici zich toen Hannah dit seizoen nogal makkelijk een functie verwierf aan een universiteit. Vulture publiceerde er een stuk over met de kop: 'Hannah had die baan nooit kunnen krijgen'. Ook werd het bondgenootschap van de vier vrouwen veelvuldig becommentarieerd. De site Man Repeller, deze week: 'Ze hadden hun giftige vriendschap moeten laten vervagen.'

Wat vinden de columnisten?

Lena Dunham is geweldig. Tenminste, dat vond Sylvia Witteman toen ze de eerste afleveringen zag van Girls, ‘een soort Sex and The City from hell’.

Ook Nico Dijkshoorn is gecharmeerd. ‘Lena, die er altijd uitziet alsof ze zwanger is, voor de helft van de tijd naakt door het beeld loopt en die ik het liefste en grappigste wezen op aarde vind.’

'Auteurs behandelen de serie alsof realisme het doel was', schreef Jia Tolentino op de site van The New Yorker. 'Ik snap niet dat kijkers Girls bezien door een lens van onbuigzame letterlijkheid, alsof de serie de wereld is, iets wat wij moeten bekritiseren en verdedigen.'

Hetzelfde gebeurde de afgelopen dagen, na de slotaflevering. Daarin zien we Hannah een paar weken na de bevalling van haar zoon Grover. Doordat de borstvoeding niet lukt, denkt ze dat ze geen band kan krijgen met haar zoon. Uiteindelijk lijkt het, in de laatste seconden van de serie, toch te lukken.

Het artikel gaat verder onder de video.

Lauwe reacties

De reacties op de slotaflevering zijn lauwtjes - misschien ook doordat de voorlaatste aflevering zo verrassend en goed was.

Op de site van literair-cultureel tijdschrift The Atlantic vond Sophie Gilbert het een tegenvaller dat Hannah de serie niet afsluit met haar creatieve kwaliteiten, maar zich stuntelend een weg richting moederschap baant - in series vaak de standaardroute naar Echte Volwassenheid. 'Dat doet een van de belangrijkste tv-personages te kort', aldus Gilbert. Maar Hannah voldoet natuurlijk niet aan het cliché 'leefde nog lang en gelukkig' nu het een keer is gelukt om haar tepel goed in de mond van haar zoon te vouwen. Dat zou wel een erg grote stap zijn voor iemand die tien minuten daarvoor nog zonder broek door haar wijk banjerde. En het zal toch ook niet zo zijn dat al haar schrijfambities plotseling uit haar lijf zijn gezogen met de handsfree-kolfrugzak.

Door een thema als borstvoeding te behandelen als iets wat wel/niet hét ticket zou zijn naar een gouden toekomst van het kind, laat Girls juist zien weliswaar iets ouder te zijn geworden, maar nog steeds als geen ander in staat te zijn om de tijdsgeest en de cultuur van jonge bevoorrechte en competitieve stedelingen te vatten. En daarom keken we.

De thema's die de serie behandelde waren altijd raak en uit het leven gegrepen. De meeste verhaallijnen niet. Gelukkig maar.

Een greep uit de Girls-kritiek

Vanity Fair: Waarom had het baanbrekende Girls zo'n teleurstellend eind?
'Na al die controverse en ophef, is het verwonderend dat Girls op zo'n ouderwetse wijze afsluit. Misschien is daar een soort metafoor in te zien, over hoe jonge, stekelige geestdrift door de tijd wordt verzacht.'

The New Yorker: Een betere serie dan vaak werd voorgesteld
'Girls was een andere, betere, grappigere serie dan de obsessieve en vaak oppervlakkige media-aandacht deed vermoeden.'

Vox: De finale was niet bevredigend, maar wel passend
'Girls gaf een herkenbare voorstelling van wat het betekent om volwassen te worden - iets wat zo beladen en zo persoonlijk is, dat de constante stroom van kritiek rondom de serie misschien onvermijdelijk was.'

NRC: Lena Dunham in 'Girls': elk seizoen onuitstaanbaarder
'Hannah is niet alleen grappig en gevat, maar ook, vanaf moment één, een onuitstaanbare en onaangepaste narcist. En ze krijgt het voor elkaar met het seizoen onuitstaanbaarder te worden. Hannah wordt ouder, maar niet wijzer. Kijkers identificeren zich met fictie-persoonlijkheden; dat maakt het pijnlijk om ze te zien falen.'

The New York Times: Girls gaat zonder broek maar ongebroken de toekomst in
'Is het niet wat al te makkelijk? Een iets te perfecte openbaring? Misschien als het een andere tv-serie was geweest. Maar we hebben te veel tijd doorgebracht met Hannah om te verwachten dat ze compleet is veranderd door het omzetten van een knop.'

Vileine: Hannah was niet ontworpen voor de male gaze

'Kritiek en lof op Girls ging bijna altijd over de herkenbaarheidsfactor. In de allereerste aflevering verklaart een stonede Hannah tegen haar ouders dat ze de stem van haar generatie wil zijn. 'Or at least a voice of a generation,' zwakt ze meteen af. Het leek een mission statement waaraan de serie nooit kon voldoen: te wit, te geprivilegieerd, te narcistisch.'

Vulture: In het echt had Hannah nooit die baan gekregen
'Het realisme van Girls is niet geworteld in economische of sociale realiteit. Er zijn klachten geweest over Hannah's appartement. Hoe kan ze dat betalen? Waar komt de huur vandaan? Hoe kreeg Hannah die baan bij GQ?'

Variety: Tv-recensenten over de erfenis en de impact van Girls
'Meer dan een serie gericht op millennials, was het een serie over millennials voor de ouders van millennials, die willen weten wat hun kinderen uitspoken maar over de telefoon misschien niet goed durven vragen naar ongelukjes met drugs.'

The Guardian: 'Je bent een slechte vriendin!'
'Door vrouwen te tonen die meedogenloos wreed zijn tegen elkaar, bevestigt het laatste seizoen van Girls giftige vooroordelen over vrouwenvriendschappen.'

Vulture: Girls ging niet alleen over millennials
'Wat nogal eens verloren gaat als we het hebben over Girls, is de notie dat de serie simpelweg ook een coming-of-age-verhaal was over de lange, nog onvoltooide reis van een jonge vrouw richting het besef dat de wereld groter is dan zijzelf - in tegenstelling tot andere coming-of-age-verhalen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden