Postuum Ginger Baker (1939-2019)

Ginger Baker, furieus drumbeest en archetypische rockjunk, op 80-jarige leeftijd overleden

Ginger Baker tijdens een concert in 2015 in Rotterdam. Beeld Redferns / Peter van Breukelen

Zijn karakter was minstens zo driftig als zijn drumstijl. De zondag overleden Ginger Baker werd een poplegende juist vanwege die combinatie van onschatbaar talent en een brute, nietsontziende persoonlijkheid.

Bij het heengaan van drummer Ginger Baker mogen we ons afvragen of zijn agressie en destructieve levenshouding niet noodzakelijk waren voor de ontwikkeling van zijn invloedrijke spel, en daarmee de ontwikkeling van rock en heavy metal.

Wie op Google zoekt naar ‘hits’ van Ginger Baker, komt bijna net zo veel muzieksuccessen als vechtpartijen tegen. Waarschijnlijk vond de drummer dat zelf wel prima. Hij hoefde niet aardig te worden gevonden, dat bleek ook wel uit de documentaire Beware of Mr. Baker uit 2012. Toen Baker ontdekte dat in de film over zijn leven ook andere, door Baker gehate collega’s aan het woord zouden komen, ging de destijds 73-jarige drummer regisseur Jay Bulger te lijf met een stok. Bulger droop af met een bloedneus, maar leek ook trots op het feit dat hij in zijn gezicht was gemept door misschien wel de grootste drummer aller tijden.

Als kind was Ginger Baker, geboren in de wijk Lewisham in Zuid-Londen, een rusteloos joch. Nu zou hij vermoedelijk ritalin krijgen, maar de familie Baker stuurde de lastpak op drumles, in de hoop dat hij daar de overtollige energie van zich kon afslaan. Baker had talent. Hij werd doorverwezen naar de grote Britse jazzdrummer Phil Seamen, en trad begin jaren zestig toe tot een aantal jazzorkesten en bluesbandjes.

Baker achter het drumstel met Cream-bandleden Jack Bruce en Eric Clapton in Madison Square Garden, New York in 1968. Beeld Michael Ochs Archives
Cream in 1968. Vanaf links: Eric Clapton, Ginger Baker en Jack Bruce. Beeld Michael Ochs Archives

In de r&b-groep The Graham Bond Organisation leerde Baker bassist en zanger Jack Bruce kennen. Hij kwam er ook in contact met gitarist Eric Clapton, die nieuwe muziekvrienden zocht omdat hij wel was uitgespeeld in The Yardbirds en zijn laatste band John Mayall & the Bluesbreakers. In 1966 richtten Baker, Bruce en Clapton de band Cream op, een powertrio waarin de heren zich wilden uitleven op een rauwe, rockende versie van de Amerikaanse blues.

De tijd was rijp voor Cream. De debuutplaat Fresh Cream uit 1966 sloeg aan en gooide de poorten open naar het al lonkende rocktijdperk. De bluesbewerkingen van nummers als Spoonful en Four Until Late waren uitgebeend maar krachtig en ruig, en vooral het drumspel van Baker viel op. Hij drumde agressief, met oerkracht, maar tegelijkertijd leken zijn stokken over de cimbalen en de toms te dansen. Bakers drumwerk was zeer innovatief, volgens drumkenners omdat hij technieken uit de jazz inzette bij zijn stuwende en percussieve stijl, die een ritmisch fundament zou worden voor de opkomende rock.

Bij die nieuwe muzikale mode hoorde ook een nogal wilde levensstijl, die Baker op het lijf was geschreven. Hij ging zwaar aan de heroïne, en Baker kon zijn verslavingen niet verbergen: zijn gelaatstrekken werden glashard, de blik in zijn ogen was altijd verwilderd. Wie Baker in die jaren als een bezetene aan het werk zag achter zijn drumstel, moet zich bij ieder nummer hebben afgevraagd of de drummer de finale zou halen zonder voortijdig aan een hartaanval te bezwijken.

Ginger Baker in 1972 in Central Park, New York. Beeld Redferns

Baker werd zo het archetype van de zelfdestructieve rockjunk. Het was onmogelijk met hem om te gaan. Baker kon het niet uitstaan dat het basgeluid van Bruce hem soms overstemde en de twee gingen geregeld met elkaar op de vuist, ook op het podium. Na drie jaar en ontelbare ruzies werd Cream opgeheven. Maar de vier albums van de band werden monumenten in de rockcatalogus, en zouden Britse rock- en metalbands als Deep Purple, Led Zeppelin en Black Sabbath beïnvloeden.

Het persoonlijk leven van Baker werd een aaneenschakeling van drama’s. Van echtscheidingen, arrestaties en huisuitzettingen tot zelfverkozen ballingschappen naar een aantal Afrikaanse landen. Maar op artistiek gebied bleef de drummer zich ontwikkelen. Hij speelde kort in Claptons band Blind Faith, en vormde daarna zijn eigen jazzrockband: Ginger Baker’s Air Force. In de jaren zeventig toog hij naar Nigeria, om daar te spelen met de afrobeatgrootheid Fela Kuti. Hij bleef zoeken naar de oorsprong van de drums, en vooral de Afrikaanse ritmes en technieken.

Baker werd een van de grote en meeslepende figuren van de rockgeschiedenis. Hij was een van de eersten die twee basdrums gebruikte in zijn opstelling – een drumstijl die later in de heavy metal zo’n beetje verplicht zou worden. Ook in de avontuurlijke jazz bleef Baker een naam van betekenis: hij vormde een eigen trio met bassist Charlie Haden en gitarist Bill Frisell. Iedereen wilde met Baker spelen; het risico van een onzachte aanvaring met de vuisten van Baker werd ingecalculeerd. Baker speelde met Johnny Rotten, en nam een plaat op met cultrockband Masters of Reality. Reünies met zijn oude band Cream bleven problematisch, omdat die steevast eindigden in ruzies.

Tot op hoge leeftijd bleef Baker verbonden aan een infuus van opiaten, antidepressiva en pijnstillers. Maar zijn lichaam weigerde zich over te geven, ook na tal van slopende ziekten. ‘Als er een vliegtuig zou neerstorten en er zou één overlevende zijn, dan is dat Ginger Baker’, zei zijn ex-vrouw Elizabeth Ann Baker eens.

Maar zondagochtend overleed de drummer dan toch, na een furieus maar muzikaal bevrijdend leven. Ginger Baker is 80 jaar geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden