Recensie Kom hier dat ik u kus

Gimmicks zitten de theaterbewerking van Kom hier dat ik u kus te veel dwars (drie sterren)

Doet de roman geregeld de tranen over de wangen stromen, op het toneel blijft de gewenste ontroering lang uit.

Kirsten Mulder (links), Sophie van Winden en Reinout Bussemaker in Kom hier dat ik u kus. Beeld Ben van Duin

Eerst is ze een bedeesd en behaagziek kind van 9, hoofdpersoon Mona uit Kom hier dat ik u kus. Dan een dolende twintiger en ten slotte een vrouw van 35 die, na een paar ingrijpende gebeurtenissen, eindelijk voor zichzelf kiest. In de bestseller van Griet Op de Beeck uit 2014 volgen we Mona op haar moeizame levenswandel, zien we hoe haar traumatische jeugd haar karakter en keuzes lange tijd bepaalt en merken we hoe ze zich langzaam losweekt van ondermijnende gedachten en een negatief zelfbeeld. Het is een therapeutisch proces, al blijft de therapeut in het boek buiten beeld.

In de toneelversie van Kom hier dat ik u kus laat regisseur Mirjam Koen Mona steeds door twee actrices spelen, Kirsten Mulder en Sophie van Winden. Als de een speelt hoe Mona zich aanpast of iets inslikt, laat de ander zien hoe ze zich van binnen voelt. Is de een kwaad, dan speelt de ander de twijfel en het schuldgevoel, enzovoort. Hoewel het een begrijpelijke artistieke ingreep is om Mona’s gespletenheid en worsteling met zichzelf te illustreren, en de twee actrices samen een zeer charismatisch duo vormen, pakt die ingreep toch niet helemaal succesvol uit.

Koen bedacht nog een tweede gimmick die het verhaal eerder dwarszit dan op weg helpt. In haar volwassen leven is Mona dramaturg en daarom lijkt in de enscenering te zijn gekozen voor ‘toneel-op-het-toneel’: acteurs verkleden zich op het podium, het decor is dat van een rommelige repetitieruimte, actrice Sietse Remmers bladert als een regieassistent een beetje door het script en kondigt af en toe op het voortoneel een nieuw deel van het toneelstuk aan. Kennelijk wilde Koen het verhaal niet rechttoe-rechtaan vertellen en moest deze tweede laag worden toegevoegd. Maar waarom eigenlijk? Die ingreep voelt loos en gezocht. Nergens wordt de noodzaak ervan duidelijk.

Terwijl Mona’s verhaal op zichzelf aangrijpend genoeg is. Van de kille moeder die haar kind voor straf in de kelder opsluit, tot het ongeluk dat Mona opzadelt met een afstandelijke vader en een labiele stiefmoeder (geestige over-de-top-rol van Oda Spelbos). Van de regisseur die haar stelselmatig uitkaffert (Dragan Bakema) en de zelfingenomen schrijver (Reinout Bussemaker) die haar minnaar wordt – omdat een laag zelfbeeld nu eenmaal altijd leidt tot twijfelachtige keuzes in de liefde – tot de dood van haar vader en de hernieuwde kracht die ze uit die grote gebeurtenis put: het zijn alledaagse, ontroerende en voor velen herkenbare levensthema’s. Niet voor niets werden van de roman al 400 duizend exemplaren verkocht.

Kom hier dat ik u kus (2014) is de tweede roman van Griet Op de Beeck (45), die succesvol debuteerde met Vele hemels boven de zevende (2013). Kom hier dat ik u kus werd in Nederland door het boekenpanel van De wereld draait door verkozen als boek van de maand en een jaar na publicatie waren al meer dan 200 duizend exemplaren verkocht. Daarna volgden de romans Gij nu (2016), en Het beste dat we hebben (2017). Haar werk is ook bij theatermakers geliefd. Eerder bracht Alexandra Broeder de monoloog Mona, geïnspireerd op Kom hier dat ik u kus. Theaterproducent Bos Producties bracht een bewerking van Vele hemels boven de zevende.

Maar de keuze voor twee Mona’s staat identificatie jammer genoeg juist in de weg. Speelt de één een grote emotie, dan relativeert de ander die weer. Die gespletenheid werkt verwarrend: op den duur weet je niet meer naar wie je moet kijken en met wie je op welk moment moet meevoelen. Vooral als de twee Mona’s zich op verschillende plekken op toneel bevinden, versnippert onvermijdelijk de aandacht. Dat is zonde, want Van Winden en Mulder verdienen ieder op zich de volledige toewijding van de toeschouwer. Nu moeten ze hard werken om tegen deze regievondst op te spelen.  Zonder identificatie geen emotionele betrokkenheid: doet de roman geregeld de tranen over de wangen stromen, op het toneel blijft de gewenste ontroering lang uit. 

Wat blijft is de kracht van die typische Op de Beeck-zinnetjes, zoals een kind dat na een straf verzucht: ‘Ik ben zo blij dat mijn mama mij altijd weer vergeeft.’ Au. Die terloops getroffen levenspijn haakt zich in je hart. En aan het slot, als Mona’s proces van zelfontplooiing voltooid is, vallen vorm en inhoud uiteindelijk toch nog samen. Iedereen die wel eens in therapie is geweest, weet hoe je daar leert om je écht om jezelf te bekommeren. Niemand gaat je redden, niemand kan de pijn wegnemen: je ouders niet, je baas niet en ook je geliefde niet. Je moet het zelf doen. Dat is pijnlijk, maar uiteindelijk louterend. Zo ook hier. Mona helpt Mona. Ze is niet alleen.

Theater

Kom hier dat ik u kus, door Hummelinck Stuurman.
16/2, Stadsschouwburg Haarlem. Tournee t/m 25/5

Sophie van Winden (links), Dragan Bakema en Kirsten Mulder in Kom hier dat ik u kus. Beeld Ben van Duin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.