De Vijfde BeatleGilberto Gil

Gilberto Gil schreef als Vijfde Beatle Braziliaanse muziekgeschiedenis

Try to realize it’s all within yourself 
No one else can make you change
(Uit: Within You, Without You, 1967)

Toen Gilberto Gil in 1967 Strawberry Fields Forever op de autoradio hoorde, ging er een schok door hem heen, vooral omdat hij juist op dat moment een traditioneel Braziliaans drum- en fluitgezelschap passeerde. Het leek wel of de twee muziekstijlen in elkaar grepen.

Opeens wist Gilberto Passos Gil Moreira (1942) wat hem te doen stond: hij moest de psychedelische invloeden van The Beatles mengen met avant-garde en Braziliaans-Afrikaanse klanken. Gesterkt door een gebroederlijke inname van een hallucinerend drankje, werd ook zijn muzikale boezemvriend Caetano Veloso gegrepen door dit idee. Jaren later schreven ze ieder een eigen ode aan Strawberry Fields Forever: Chuck Berry Fields Forever (Gil) en Sugar Cane Fields Forever (Veloso).

Samen richtten ze de Tropicalia-beweging op, onder meer aangevuld met de band Os Mutantes, bijgenaamd ‘De Braziliaanse Beatles’. Behalve muziek waren poëzie, theater en film de pijlers van dit revolutionaire collectief. De makers keerden zich tegen de Braziliaanse dictatuur.

In de geest van The Beatles meende Gilberto Gil dat met alle tradities gebroken moest worden, niet alleen muzikaal maar ook sociaal, cultureel en politiek. Met Sgt. Pepper als lichtend voorbeeld, in experimentele zin, verscheen in 1968 het eerste muzikale manifest van de beweging, Tropicália ou Panis et Circenses.

Het muzikale manifest van Tropicalia (1968).Beeld Philips

Het militaire regime was niet gediend van de opruiende mores van Gil en Veloso. Ze werden in 1969 opgepakt. Dit betekende het einde van de Tropicalia-beweging. Het duo zelf koos daarna voor ballingschap in Londen, om zo dichter bij The Beatles (en The Rolling Stones) te kunnen zijn. The Beatles zou Gil niet ontmoeten. Wel nam hij een prachtige versie van Sgt. Pepper op, in Londen.

Na drie jaar keerden de twee mannen terug naar Brazilië. Gil focuste zich op zijn muziek en later op een loopbaan als milieurechtadvocaat en politicus. In 2003 werd hij zelfs minister van Cultuur.

Op de dag dat Gilberto Gil 64 werd, in juni 2006, was hij even terug in Londen. Op het podium wist hij wat hem te doen stond: hij gooide, slechts begeleid door de akoestische gitaar, When I’m Sixty-Four eruit, op een samba-reggae-ritme. Als Vijfde Beatle had hij Braziliaanse muziekgeschiedenis geschreven en nu had hij The Beatles weer teruggebracht.

John & Paul

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden