Taalgebruik In goed Nederlands

Gezocht: Nederlandse synoniemen voor stand-upcomedy en track & trace

Ook zo’n hekel aan onnodig Engels? Help ons dan aan bruikbare, Nederlandse alternatieven. Zoals voor stand-upcomedy en track & trace.

Najib Amhali tijdens de show Najib en Jandino Live in De Kuip. Beeld ANP Kippa

Wat we zochten

Een synoniem voor  stand-upcomedian en stand-upcomedy, een, aldus Van Dale, ‘uit de VS af­kom­sti­ge vorm van ge­spro­ken solocabaret die zich ken­merkt door snel­heid, een di­rec­te toon, in­ter­ac­tie met het pu­bliek en de af­we­zig­heid van the­a­tra­le hulp­mid­de­len’. Voor het gemak beperken we ons in onderstaande tot stand-upcomedian.

Maar eerst even dit

We kregen hartverwarmende post van Gillian Elder, een Engelse van geboorte die bijna vijftig jaar in Nederland woont. Ze schrijft: ‘Ik vind het Nederlands een leuke taal, met heel veel kleur en uitdrukkingsrijkdom. (...) Het is deels luiheid om Engelse termen te gebruiken, maar ook een diepgeworteld inferioriteitscomplex inzake de eigen taal. (...) Dus gebruik jullie creativiteit en taalgevoel!’

Wat de lezers bedachten 

‘Een moeilijke opdracht', mailde Gerhard Pijnenburg. En hij was niet de enige. Het linke zit 'm in de vele elementen die Van Dale aan het begrip toekent. Bovendien is het fenomeen zelf afkomstig uit de VS, wat het verleidelijk maakt te stellen dat een Nederlands equivalent ‘eigenlijk niet bestaat, en misschien ook niet kan bestaan’, zoals de cabaretrecensent van de Volkskrant desgevraagd deed. Het leidde tot veel even originele als geforceerde synoniemen: flipperkastkomiek, adremmer, plofnar, lawinelolbroek, oprechtkomiek, flitscabaretier, lik-op-stukcabaretier, verti-joker. Een enkeling bleek de stand-upper niet hoog te hebben zitten: kletskomediant en zelfs lulhannes.

Ondanks de moeilijkheidsgraad voorzag u ons toch in een paar bruikbare alternatieven. Harry Palmen (uit Geleen) kwam afgelopen weekeinde vaak een buutreedner tegen, volgens het woordenboek ‘een feestredenaar die tijdens het carnaval optreedt’. Mooi, maar jammer genoeg niet ingeburgerd in de rest van het land. Het leidt wel naar de zeepkist, die ook vaak voorkwam als deel van het woord, al schreef Willemien Jonker, die het instuurde: ‘Leuk is dat mijn synoniem hetzelfde aantal lettergrepen heeft als het originele woord. Al zou ik zelf natuurlijk liever met stand-upcomedian worden betiteld dan met zeepkistcabaretier.’ In dezelfde categorie zitten de samenstellingen met standwerk. Bij gebrek aan een echte winnaar, want die vond de jury er deze week niet tussen zitten, besluiten we met de beste drie inzendingen: schotkomiek (met een mooie verwijzing naar het oud-Nederlandse schotschrift), flitscabaretier en instantcabaretier. Drie woorden die bewijzen dat Elder gelijk heeft.

Voor volgende week gezocht 

Anne Coos Vuurmans zoekt in deze verkiezingstijd naar een synoniem voor sweeping statement. Maar daar voorziet Van Dale in: onbeargumenteerde generalisatie. Niek Kalberg wil graag dat de posterijen hem in het Nederlands melden dat hij zijn pakketten kan volgen met de track & trace. Dat woord dus. Mail uw vondst vóór maandag 11 maart naar: taal@volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.