Taalgebruik In goed Nederlands

Gezocht: een Nederlands woord voor framen en early adopter

Ook zo’n hekel aan onnodig Engels? Help ons dan aan bruikbare, Nederlandse alternatieven. Zoals voor framen en early adopter.

Wat we zochten 

Een Nederlands woord voor framen, waarvoor Van Dale veel woorden nodig heeft: ‘een com­plex we­reld­beeld, pro­bleem e.d. een­vou­dig voor­stel­len, m.n. om in dis­cus­sies en ­de­bat­ten de ei­gen vi­sie daar­op over­tui­gend over te bren­gen.’

Eerst even dit

‘Sta me toe erop te wijzen dat framen een minstens zo Amerikaanse betekenis heeft’, schrijft Wouter van Oorschot. ‘Dus niet alleen ‘eenvoudig voorstellen’. Als je in de VS geframed wordt, dan betekent dat: erin geluisd worden of onterecht van iets beschuldigd. Wat nu?’ Over dat erin luizen schreven meer lezers – en ze stuurden meteen een synoniem mee. Maar we laten dit zijspoor toch maar terzijde liggen en concentreren ons op de betekenis die Van Dale geeft.

Wat de lezers bedachten

Vele lezers merkten op dat ‘dat Nederlandse woord al bestond lang vóór framen in zwang kwam’: inkaderen. Toch, wie de betekenissen van de woorden vergelijkt, ziet dat die niet identiek zijn. Inkaderen is in het kader plaatsen van.

Cobi Nieuwstad zit dicht bij de roos. Zij schrijft: ‘In de gezochte betekenis gaat het kennelijk over het weghalen van alle franje om tot de essentie te komen ten behoeve van een heldere argumentatie/discussie.’ Daarom stelt zij begrenzen of afgrenzen voor. Ron Toekook verduidelijkt ook: ‘Bij framen plaats je iets complex in een begrijpelijk hokje dat je vervolgens je eigen kleur geeft.’ Daarom dient hij inkleuren in.

Wat die goed gevonden Nederlandse woorden ontberen is de negatieve connotatie die aan framen hangt en die Jaap Blaakmeer tot brandmerken, schandpalen en doemduiden bracht. Iets minder zwaar (lees: negatief) op de hand zijn het even bruikbare beeldvormen, vensteren, wegzetten en neerzetten.

Keuze genoeg en omdat er volgens de jury niet echt een woord uitsprong, laten we een winnaar deze week achterwege. Wel hebben we de traditionele bijzondere vermelding en die komt van Margriet Sterk, die het mooie, ­bestaande woord suggereerde dat volgens de jury de lading meer dan voldoende dekt: ­simplificeren.

Voor volgende week gezocht

Een lezer verzocht om een synoniem voor downloaden, maar dat lijkt ons nu typisch zo’n Engels woord dat je niet meer moet willen veranderen. De synoniemen lopen dan het risico potsierlijk te worden, zoals we ook garage en computer ongemoeid laten. Schrijver dezes stuitte in de krant van vandaag op early adopter, iemand die, aldus Van Dale, ‘snel na de in­tro­duc­tie ge­bruik­maakt van een pro­duct of dienst’. Er bestaan, buiten Van Dale, al wel enkele synoniemen, maar we dagen u graag uit de vroege gebruikmaker in een mooier woord te vangen: taal@volkskrant.nl. Graag vóór maandag 21 januari.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.