TaalgebruikIn goed nederlands

Gezocht: een Nederlands alternatief voor meme

Ook zo’n hekel aan onnodig Engels? Help ons dan aan bruikbare, Nederlandse alternatieven. Zoals voor meme.

Wat we zochten

Een Nederlands woord voor meme, volgens Van Dale ‘een grappig(e) filmpje/afbeelding dat/die massaal wordt gedeeld op internet en zich zo snel verspreidt’.

Wat de lezers bedachten

Omdat diverse lezers ons wezen op de achtergrond van dit woord, zullen we die toch nog even ter sprake brengen.

‘[De Britse bioloog] Richard Dawkins introduceerde in zijn boek The Selfish Gene (1976) de theorie dat er buiten een genetische evolutie ook een ‘memetische’ evolutie zou bestaan: een evolutie van cultuur’, aldus Wikipedia. Dawkins zocht, voegt lezer Joost Peters toe, ‘naar een tegenhanger van een gen, de eenheid van erfelijke informatie’, dus naar een term ‘die overdraagbare, maar niet erfelijke cultuurelementen benoemt’. En zo kwam de Brit uit op meme, dat enkele decennia later een kleine afslag heeft genomen en nu dus vooral wordt gebruikt als term voor grappige beelden op internet die in hoog tempo worden gedeeld.

Iets wat zich als een virus verspreidt, wat een timing. Jan Meijer suggereerde dan ook het onvermijdelijke corona.

Omdat u het waarschijnlijk toch een wat complex geval vond, die (internet)meme, was het aantal inzendingen bescheiden, laat staan het aantal bruikbare of grappige. Zelfs de grootste woordpunnikers onder u hadden het zwaar. Van de weinige noemenswaardige vondsten in de categorie ‘creatief’ waren eigenlijk alleen hihi, lolmol en webgeb het noemen waard.

Maar als het gaat om een bruikbaar alternatief (en daar gaat het om), sprong één woord, dat tweemaal werd genoemd, eruit: viraaltje. Klinkt goed en dekt de lading, wat ons betreft dus het winnende alternatief – ware het niet dat enkele lezers ons erop wezen dat we de afgelopen jaren niet goed hebben opgelet.

‘Binnen de Nederlandse internetcultuur is al lange tijd de term meem gangbaar (niet ‘miem’ dus!)’, schreef Ezra Schoen. ‘Deze term wordt vooral semi-ironisch gebruikt, maar is volkomen standaard als Nederlandse variant van meme.’ Meerdere lezers bevestigden deze lezing, dus daar konden we niet meer omheen.

Twee winnende woorden dus, een zelfbedachte en een bestaande – waarbij een speciale vermelding uitgaat naar vaste gast Hans Mellendijk, die beide woorden voorstelde.

Dit was de laatste aflevering van In goed Nederlands. De rubriek Lezerspost zal vanaf nu wekelijks op deze plek terugkeren. We blijven op de pagina Taalgebruik! , in een andere vorm aandacht besteden aan (ongewenst) Engels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden