taalgebruik in goed nederlands

Gezocht: een Nederlands alternatief voor disclaimer en e-reader

Ook zo’n hekel aan onnodig Engels? Help ons dan aan bruikbare, Nederlandse alternatieven. Zoals voor disclaimer en e-reader.

Wat we zochten

Een goed Nederlands woord voor disclaimer.

Wat de lezers bedachten

‘Disclaimer’ bleek een woord dat zich goed leent voor geknutsel. Er werd volop met woorden gegrapt en met lettergrepen gegoocheld, wat mooie vondsten opleverde als voorbehoudmiddel, schijnbeschermer, eisbreker, dikkebultverklaring en uitvluchtheuvel. Lezer Rutger Met kwam met maar liefst 23 creaties, van schuldschild en dekmantra tot klantje-roer-me-niet.

Een disclaimer is een ‘mededeling in een publicatie waarin een onderneming haar aansprakelijkheid beperkt’, zo meldden we vorige keer. Die definitie inspireerde sommigen ertoe het niet al te ver van huis te zoeken: aansprakelijkheidsbeperking. Een keurig alternatief, geen speld tussen te krijgen, en daarom meteen maar de eerste winnaar – zij het met acht lettergrepen wel wat aan de lange kant. Eens kijken of het ook korter kan.

Het meest genoemde woord was vrijwaring. Op het eerste gezicht een bruikbaar alternatief, maar inzender Henri Braakenburg maakt een terecht voorbehoud: met een disclaimer vrijwaart een onderneming zichzelf van eventuele toekomstige claims (pardon: aanspraken), terwijl het bij een vrijwaring doorgaans de koper is die door de verkoper wordt behoed voor allerhande mogelijke ellende. Min of meer hetzelfde geldt voor (het ook meermaals genoemde) vrijpleiter.

Het Engelse to disclaim betekent afstand doen, het afwijzen of verwerpen – in dit geval van verantwoordelijkheid. Een disclaimer is dus een verontwoordelijking, oftewel een voorafwijzer, een ontschuldiging of een ontsprakelijking. Allemaal mooie vondsten, maar niet echt woorden waarvan je zonder context direct begrijpt wat ze precies betekenen. En dat maakt ze dan net weer wat minder bruikbaar. We zoeken nog even verder.

De onderneming in kwestie wast op voorhand haar handen in onschuld; een disclaimer is dus een pilatusparagraaf. Maar bovenal beoogt ze zich in te dekken tegen eventueel toekomstig (juridisch) leed. Een disclaimer is daarmee dus een indekker – compact en inhoudelijk juist: wat ons betreft de tweede winnaar. Het woord werd door meerdere lezers genoemd, ook in variaties als indeksel en – mooier nog – indekvel.

Over de uitslag van deze wedstrijd kan worden gecorrespondeerd. Dat doet u dan ook wekelijks.

Gezocht voor over twee weken

Een goed Nederlands woord voor e-reader, volgens Van Dale een ‘apparaat voor het lezen van e-books’ – laten we dat woord dan meteen maar meenemen. Stuur uw beste alternatieven vóór maandag 21 oktober naar: taal@volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden