REPORTAGE

Gevlucht Syrisch orkest speelt in Amsterdam

Zes jaar geleden speelden musici van the Syrian National Orchestra voor het laatst samen. Blur-voorman Damon Albarn wist ze te verenigen in Amsterdam.

Het Syrische orkest in Amsterdam, met in het midden op djembé Badi Rafea.

De dirigent is niet aanwezig. Hij leeft mee vanuit Chicago, verwikkeld in een vluchtelingenprocedure. 'Choedemorchen', zegt zijn broer, de percussionist. 'Choedemorchen, ik woon in Nijmeche.'

Zes jaar geleden speelden de musici van the Syrian National Orchestra for Arabic Music voor het laatst samen, in Damascus. Afgelopen donderdag werden ze verenigd in Amsterdam, op initiatief van de Britse popmusicus Damon Albarn. In zes jaar tijd is er voor elk van de musici een mensenleven verstreken. Als orkest zijn ze uiteengevallen, maar niemand is gedood. Natuurlijk, er vloeiden tranen bij het weerzien, zegt percussionist Badi Rafea (39), veel tranen, 'maar het geluk van het weerzien en de troost van de muziek zijn sterker dan het verdriet'.

Zijn broer, orkestleider en componist Issam Rafea, had er veel voor over gehad om naar Amsterdam te komen. 'Maar als hij de Verenigde Staten verlaat, wordt de procedure afgebroken en weet hij niet waar hij uiteindelijk terechtkomt.' De meeste van de dertig orkestleden en twintig koorzangers zijn gevlucht. Ze wonen in Duitsland, Denemarken, Zweden en Nederland, waarmee ze op een bijzondere manier vormgeven aan het thema van het Holland Festival: de randen van Europa.

Klagende buren

Rafea zag zijn zussen, twee koorzangeressen die nog in de omgeving van Damascus wonen, voor het eerst in jaren. 'In die tijd is moeder overleden. Ik kon er niet bij zijn en dat doet pijn. Ik ben tegelijk heel gelukkig dat ik hier ben en muziek kan maken, al klagen mijn buren weleens als ik op mijn djembés speel, ze hebben begrip. Zo is ons leven geworden: zwart-wit.'

Tot zover de oorlog. 'We hebben bijgepraat vorige week, er werd gehuild, maar we hebben gezegd: nu is het genoeg, we gaan muziek maken. In het orkest zijn verschillende meningen vertegenwoordigd, maar over één ding zijn we het eens: de oorlog moet stoppen. We voelen een nieuw soort positieve energie.'

De repetitiestudio in de Amsterdamse Q-factory zindert. Violen en cello's, contrabassen en dwarsfluiten, zijn aangevuld met oets, neys en andere Arabische instrumenten. De Mauretaanse zangeres Noura zingt een lied vol weemoed. Het Syrisch orkest heeft een lange band met Africa Express, een collectief van Afrikaanse en westerse muzikanten waarvan Damon Albarn medeoprichter is. Vanavond in theater Carré krijgen de Syriërs gezelschap van musici uit alle windstreken, onder wie de Britse popmuzikant Paul Weller en de Senegalese musicus Baaba Maal.

Oud Damascus

Het orkest speelt een mix van traditionele Arabische liederen, moderner werk en popmuziek met Damon Albarn. 'We spelen ook een nieuwe compositie getiteld Oud Damascus', zegt Rafea, 'een muziekstuk zonder woorden. Die zijn niet nodig.'

Het optreden tijdens het Holland Festival is het begin van een kleine Europese tournee met Albarn. De frontman van Blur en leider van de virtuele band Gorillaz (waaraan ook de Syriërs meewerkten) draagt een islamitische gebedssnoer aan een lusje van zijn spijkerbroek. 'Dat heb ik zes jaar geleden gekregen, in Damascus. Ik heb het nooit bij me gehad, maar het leek me toepasselijk het nu te dragen. Ik wil er mijn verbondenheid met de stad mee laten zien.'

Dan pakt hij zijn gitaar, het orkest valt in. 'You've been so busy lately', zingt hij, 'that you haven't found the time / to open up your mind.'

Damon Albarn

Initiatiefnemer van de reünie van de Syrische musici Damon Albarn (foto links) is de voorman van Blur. Hij is ook de initiatiefnemer van Gorillaz ('de meest succesvolle virtuele band' aldus het Guinness Book of World Records). Blur maakte met Modern Life is Rubbish (1993), Parklife (1994) en The Great Escape (1995) drie klassieke britpopalbums. De Britse muziekpers zweepte de competitie tussen Oasis en Blur op tot grote hoogten. De muzikale activiteiten van Albarn zijn te volgen op damonalbarnmusic.com.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden