PostuumSir Ian Holm (1931-2020)

Gevierd Shakespeare-acteur, ijzige robot in Alien, maar toch vooral hobbit Bilbo

Sir Ian Holm in 2008.Beeld EPA

Dat hij bij zijn heengaan zou worden uitgezwaaid als hobbit Bilbo Baggins wist Sir Ian Holm ook wel. De vrijdag op 88-jarige leeftijd overleden oud-theatervedette van het Britse theatergezelschap de Royal Shakespeare Company ondertekende zijn fanmail doorgaans als ‘Bilbo’ – dat vonden de mensen fijn.

Holm vertolkte de oudere Bilbo in The Lord of the Rings-films, en later nog eens in The Hobbit-trilogie. De reprise was een gunst aan regisseur Peter Jackson. De acteur was eigenlijk al met pensioen en kon vanwege de ziekte van Parkinson nog maar moeilijk spreken en lopen.

Holm was geknipt voor de vaderlijke oudere Bilbo, dat zachtmoedig kleine mensje met de grote voeten. En gaf blijk van zijn formidabele acteertalent in een enkele stemmingswisseling van de plots snauwende hobbit, toch weer in de ban van die nare ring.

Ian Holm Cuthbert was de zoon van een Schotse psychiater en verpleegkundige. Hij werd na zijn theaterstudie vlot een vaste waarde in de hoogste regionen van het Britse toneel (Henry V, Richard III), tot de podiumvrees ineens – en hevig – toesloeg voorafgaand aan een toneelopvoering van The Iceman Cometh, in 1976.

Gelukkig bleef de speelvrees beperkt tot die ene tak, zodat Holm kon bouwen aan een tweede carrière, als film- en televisieacteur. Ridley Scott voegde hem toe aan de bemanning van zijn eerste Alien (1979). Het werd Holms doorbraakrol als Ash, de ijzig koel redenerende robot die zich tegen de overige bemanningsleden keert, om die moordende buitenaardse levensvorm te beschermen. Een onvergetelijke rol en sterfscène: Holm met uiteen gereten robotlijf, de melkachtige robotplasma uit mond druipend, tegen Sigourney Weavers’ Ripley: ‘Ik kan niet liegen over jullie kansen… maar jullie hebben mijn sympathie.’

Holm werd genomineerd voor een Oscar voor zijn spel als atletiekcoach in het historische drama Chariots of Fire (1981). Ook had hij een geweldige Napoleon in zich, die hij onder meer toonde in Terry Gilliams tijdreissprookje Time Bandits (1981).

Andere veelgeprezen optredens: priester Cornelius in Luc Bessons The Fifth Element (1997), plus die (schaarse) hoofdrol als advocaat in het Canadese drama The Sweet Hereafter (1997).

Toen Holm zich eens liet uithoren door lezers voor de Britse krant The Indepedent, kwam de volgende vraag voorbij: wie zou winnen in een gevecht, hobbit Bilbo of robot Ash?

De vertolker aarzelde niet: ‘Ash. Bilbo zou struikelen over zijn grote voeten.’

Sir Ian Holm huwde viermaal en laat vijf kinderen na.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden