Gevecht met scheepsloods

Bolt door Shusaku Bodytorium, regie: Shusaku Takeuchi. Over Het IJ Festival, NDSM-terrein Amsterdam Noord, 9 juli. Herhaling: t/m 19 juli....

Gedreven moet een danser wel zijn als hij uitputtende bewegingen maakt op een betonnen vloer, omgeven door stof en rook. Als er nou nog een publiek was dat ademloos bleef kijken, maar nee, de toeschouwers lopen achteloos langs, werpen een blik en gaan weer verder. In Bolt, de jubileumvoorstelling van choreograaf Shusaku Takeuchi, is elke danser een figurant. De hoofdrol is voor de omgeving: een enorme scheepsloods.

In een lange, ongeordende stoet dwaalt het publiek door de voormalige hal op het NDSM-terrein, waar vroeger schepen voor de Holland Amerika-lijn werden gebouwd. Eén zo'n kale romp ligt er nog, als een gevloerde dinosaurus. Tussen de gigantische staalconstructies en voertuigen die doen denken aan een tractor of een locomotief lijkt elke menselijke maat zoek.

Toch ontwaren we op de meest onvoorspelbare plaatsen menselijk leven. Een man kruipt kronkelend als een slang langs een enorme buis, tussen manshoge rupsbanden en stalen karkassen schiet een naakte vrouw weg. Verderop zit een danseres dubbelgevouwen in een buis, terwijl ze kans ziet om met haar vrije armen en benen sierlijke bewegingen te maken.

Overal duiken ze op, hier een hand, daar steekt een been uit een hoop schroot, ergens anders zwaait een waaier blond haar over een roestig blok staal. Zelden zag ik het fragiele van de mens raker verbeeld dan hier, in dit mausoleum van de industriële vooruitgang. De dansers lijken verdwaald, bij toeval aangevoerd door de wind.

Shusaku Takeuchi, de Japanse choreograaf die nu 25 jaar in Nederland werkt, liet zich door de geschiedenis van deze scheepswerf inspireren. Hier zweetten arbeiders, hier klonk het stampende geluid van machines, het geploink van hamers op staal. Met zijn tien dansers roept hij dat verleden op door vrijelijk te associëren op wat zich hier ooit heeft afgespeeld.

Als we uiteindelijk op de tribune zijn beland, zien we de werkers schaften met boterhammen en sigaret. Zelfs de piespauze wordt verbeeld door een danser op een rijdende WC-pot. Maar gedanst wordt er ook. Hangend aan touwen verbeelden twee dansers hun dromen. En als dansen een gevecht is tegen de zwaartekracht, dan wint dit zwevende paar overtuigend.

Even later worden de dansers zelf machines, scharnierend om hun as, de armen bewegend als handels en stotend met hun benen. Ze vliegen op tegen de hekken tot ze in elkaars armen belanden om zich daar een ogenblik later weer uit te bevrijden. Heftig gaat het voort op de live muziek van het componistenduo Det Wiehl, die dreunend en krakend herinnert aan een scheepswerf in bedrijf.

Gevangen in ijzeren kooien laten ze energieke duetten zien. Die energie lijkt belangrijker dan precisie. Soms is het ensemblewerk nog wat slordig, maar het tempo houdt de spanning erin. Tegen het eind valt die spanning weg, dan waaiert de groep als losse machineonderdelen uit elkaar.

Net als BEWTH legt Shusaku zich toe op locatieprojecten, maar het resultaat is geenszins een sacrale knieval aan het gebouw. De dansers gaan er een wervelend gevecht mee aan, met gewaagde effecten. Als een brandend touw over de volle lengte van het speelvlak wordt uitgerold, zwiept een van de danseressen met haar lange haar rakelings langs de vlammen.

Die niets ontziende energie maakt Bolt tot een opwindende belevenis. En door de betoverende belichting en de theatrale manier waarop de ruimte wordt gebruikt ontstaan mysterieuze, intrigerende beelden. Inhoudelijk is het een ode aan al het werk dat hier ooit door mensen werd verricht. Dat verleden wordt dankzij Shusaku weer even tot leven gewekt.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden