Review

Getekende lichaamstaal en het kleurgebruik doen wonderen: maar de unieke Will krijgen we niet te zien

Boek (Graphic novel) - Wills kracht

Dubbeltalent Willem Ritstier vertelt het moeilijkste verhaal van zijn leven met blanco gezichten. De getekende lichaamstaal en het kleurgebruik doen wonderen.

Foto de Volkskrant

In maart kreeg scenarist Willem Ritstier (1959) de Stripschapsprijs voor zijn bijdrage aan bekende reeksen als Nicky Saxx en Soeperman. 'De basis van een goede strip is het verhaal', schreef de jury, en voegde eraan toe: 'Al te vaak wordt vergeten dat zonder een goed verteld relaas, een interessant plot en herkenbare karakters een strip niet meer dan een verzameling 'dode' plaatjes is.'

Ritstier is behalve scriptschrijver ook tekenaar en gebruikte zijn dubbeltalent om het moeilijkste verhaal van zijn leven te vertellen.

'Ruim zeven jaar geleden overleed mijn echtgenote Will aan kanker. Als eerbetoon aan de manier waarop zij daarmee omging, wilde ik graag een graphic novel maken met sterk autobiografische kenmerken, Wills Kracht.'

Door de zwaarte van het onderwerp lukte het Ritstier niet om continu aan het boek te werken, en uiteindelijk is hij er zeven jaar mee bezig geweest.

Wills Kracht

Graphic novel
Willem Ritstier
SubQ; €19,99.

Nu het in de winkel ligt, valt één ding meteen op: hij laat ogen, neus en mond van de personages achterwege, de lezer ziet dus alleen blanco gezichten. Ook het portret op de cover van het boek is egaal, glad, leeg. In zekere zin een 'dood' plaatje. Ritstier legt uit: 'Door de gelaatsuitdrukkingen weg te laten moest ik de emotie vooral met houdingen benadrukken. Dat vond ik een uitdaging en tegelijk gaf het ook het gevoel dat dit minder een soapachtig verhaal zou worden. Er zijn behoorlijk wat tranen gevloeid en die wilde ik in het boek vermijden.'

De hamvraag is natuurlijk of zo'n experiment werkt. Kun je meeleven met een gezin waarin alles draait om kanker als je de gezichten van de patiënt en haar dierbaren niet kunt zien? Maakt dat de personages niet blind en doofstom?

Dat valt mee. De getekende lichaamstaal doet wonderen, want de houding van een hoofd, schuin naar onderen gekeerd, kan genoeg zijn om moedeloosheid te suggereren. Maar Ritstier gaat nog verder. Niet alleen de gelaatstrekken laat hij weg, ook aan handen doet hij niet, al zijn soms rudimentaire vingers te zien, bijvoorbeeld als Will met een vulpen haar handtekening zet onder de euthanasieverklaring. Dat is een radicale keuze van Ritstier, die zich beperkt tot pictogramachtig simpele plaatjes. Geen larmoyant gedoe!

Hij compenseert dat minimalisme met het kleurgebruik. Zijn basispalet is opgewekt, met frisse en heldere kleuren. Maar op momenten van tegenslag versomberen de tinten, of blijven alleen grijstonen over. Wanneer mantelzorger Willem even de stad in gaat om afleiding te zoeken tussen het winkelend publiek, zien we hem van kleur verschieten: eerst is zijn huid nog vleeskleurig, daarna wordt hij grauw. 'Ik voelde me verloren, zo alleen.' En Will zelf? Als de arts komt vertellen dat er uitzaaiing naar de botten is geconstateerd, blijven alleen wit, grijs en zwart over.

Het experiment heeft ook nadelen. 'Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar', zei Tolstoj, wat Nabokov graag omdraaide omdat volgens hem juist alle ongelukkige families op elkaar lijken. Je zou kunnen zeggen dat ook alle verhalen waarin kanker de hoofdrol speelt inwisselbaar zijn, zeker als ze strikt schematisch worden verteld: komt een vrouw bij de dokter, et cetera. Wanneer je besluit, zoals Ritstier, om de ziektegeschiedenis van je geliefde te visualiseren 'in grote lijnen' (de pictogram-versie) gaat dat ten koste van een specifieke weergave met onverwisselbare portretten. De unieke Will krijgen we dus niet te zien.

Meer over