Getekend vuurwerk en waanzinnige werelden

De officiële vertaling van anthologie is bloemlezing, oftewel een keuze uit de fine fleur van eerder verschenen gedichten en verhalen....

Joost Pollmann

In de jaren tachtig lanceerde Art Spiegelman samen met zijn vrouw Françoise Mouly het baanbrekende tijdschrift RAW, waarin belangrijke stripmakers uit diverse landen hun artistieke ei konden leggen. Het accent lag daarbij op stilistische rijkdom en expressiviteit. Twintig jaar later is er – eveneens uit de Verenigde Staten – een opvolger van hetzelfde hoge kaliber, Kramers Ergot geheten, waarvan zojuist het dikke zesde deel is verschenen.

Wat de naam precies betekent is onduidelijk. Ergot is de wetenschappelijke naam voor moederkoren, een graanziekte die (vroeger) bij de mens het zogenoemde St. Antoniusvuur kon veroorzaken, wat leidt tot stuiptrekkingen, zwellingen en hoge koorts. Maar wat die Kramer ermee te maken heeft? Hoofdredacteur en tekenaar Sammy Harkham zal het worst wezen: op het omslag van Kramers Ergot 5 was zowel de titel als het serienummer nagenoeg onleesbaar door de barokke vormgeving. Deze anti-Hollywood-houding (weg met pompeuze aftitelingen) zet zich voort in de credits: wie wil weten welke tekenaars wat hebben bijgedragen, moet goed zoeken, en ook het colofon is ergens in de 340 bladzijden zorgvuldig verstopt.

In Kramers Ergot gaat het niet om triviale plichtplegingen maar om getekend vuurwerk. Elke denkbare stijl is erin vertegenwoordigd, als het maar niet te academisch en stijfjes is. Zo zijn er twaalf bladzijden beschikbaar voor Marc Bell, die onder de titel ‘A pile of bacon’ bladen voltekent met wat je nog het best kunt omschrijven als exploded views van een waanzinnige wereld waar alles draait om Gneppotism. Heel veel strakker zijn de roodgrijze strips van Helge Reumann, die ook het prachtige omslag heeft getekend: de voorzijde toont een nieuwbouwwijk in de sneeuw, op de achterkant zien we daarvan de plattegrond, compleet met sporen die door ski’s in de sneeuw zijn getrokken.

Een ereplek in Kramers Ergot 6 is weggelegd voor de Nederlandse tekenaar Marc Smeets, die eind jaren negentig overleed en bekendheid verwierf met zijn hallucinante bijdragen aan de beste anthologie die ons land heeft voortgebracht: Tante Leny Presenteert. Het format van Kramers Ergot is Smeets op het lijf geschreven, omdat hij geen samenhangende verhalen produceerde maar schetsboekachtige flarden en droombeelden. Chris Ware heeft er een inleiding bij geschreven: ‘Deze tekeningen, gemaakt om een moment te fixeren, blijven onvoltooid – en raken besmeurd in onzorgvuldige handen.’

Joost Pollmann

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden