Documentaire

Gesneuveld

Zelden was het resultaat zo indringend

Het lijkt op de scène uit een oorlogsfilm. Niet de opwindende actie, maar het drama daarachter. De scène waarin de boodschapper van het leger een familielid van een omgekomen soldaat op de hoogte moet stellen van de dood van een zoon of geliefde. Gesneuveld begint met het verhaal van deze berichtgevers: wat het met je doet om bij iemand voor de deur te staan, wetende dat je met jouw informatie op het punt staat iemands leven te verwoesten.

Documentairemaker Robert Oey, die eerder onder meer zingende politici opvoerde in het goed ontvangen De Leugen, over de kwestie rond het Nederlanderschap van Ayaan Hirsi Ali, die het einde inluidde van het tweede kabinet van Balkenende, verdiepte zich in de nabestaanden van de 25 Nederlandse militairen die tussen 2006 en 2010 omkwamen in Afghanistan. Hij won daarbij het vertrouwen van familieleden, vrienden, collega's en geliefden van de omgekomen militairen, die stuk voor stuk hun verhaal vertelden alsof de camera van Jeroen de Bruin niet aanwezig was.

Oey gaat secuur te werk, geeft zijn gesprekspartners de ruimte voor onafgebroken, minutenlange getuigenissen, incidenteel afgewisseld met archiefbeeld, foto's van de overleden soldaten of opnamen van militairen die op het strand hun collega herdenken.

Zo ontstaat een bouwwerk van gedetailleerde verhalen die verdergaan dan rouwverwerking alleen.

Ruud, de vader van Timo Smeehuijzen, vertelt hoe hij na de dood van zijn zoon in een scheiding belandde en daarop bijna in een psychose raakte. Wim Dijkstra draaide in Afghanistan al door, stuurde mailtjes naar zijn vrouw waarin hij zich voordeed als een andere man die avances maakte en pleegde uiteindelijk zelfmoord.

De moeder van Martijn Rosier wilde zich na diens dood over zijn kinderen ontfermen, maar zag hoe haar schoondochter haar juist bij haar kleinkinderen weghield. Defensie bleek ondertussen niet goed te weten hoe om te gaan met getraumatiseerde kinderen.

In het documentairegenre is het eenvoudig om denigrerend te doen over een aaneenschakeling van talking heads, maar zelden was het resultaat zo indringend als in Gesneuveld. Hoogstens zwellen de violen hier en daar te veel aan, terwijl er geen enkele opsmuk nodig is om dit drama te versterken.

Dat heeft Robert Oey gedurende het merendeel van zijn documentaire goed begrepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden