Gerard Spong en Peter R. de Vries over hun overeenkomsten en verschillen

Niet de meest voor de hand liggende correspondentievrienden, de strafpleiter en de misdaadjournalist. Maar ze hebben elkaar genoeg te vertellen om er een boek mee te vullen. En óók nog een interview.

Beeld Marie Wanders

Ze schreven elkaar vanaf februari 2017 zes maanden lang wekelijks een brief over hun werk en persoonlijke leven, nu gebundeld in PS Dit is vertrouwelijk. Strafrechtadvocaat Gerard Spong (71) en misdaadverslaggever Peter R. de Vries (61) over hun overeenkomsten en verschillen. 'Peter gaat wat robuuster in de tegenaanval, ik doe het vileiner.'

Het mag een wonder heten dat u er nog bent, meneer Spong.

Gerard Spong: 'Dat mag je rustig zeggen. Pas na mijn hartoperatie onthulde mijn cardioloog hoe ernstig het eigenlijk was. Ik zal zijn woorden nooit vergeten: 'Uw situatie was onverenigbaar met het leven.' Mijn kransslagaders waren volledig verstopt, maar doordat ik fanatiek aan spinning deed, hadden zich collaterale aderen om mijn hart gevormd die de zuurstoffunctie overnamen. Dat heeft mijn leven gered. Toen ik dat hoorde, was ik even stil. Dat zeggen ze niet vóór de operatie, want dan krijg je direct een acute hartaanval. Ik ben door het oog van de naald gekropen.'

Peter R. de Vries: 'Ik was ook verbijsterd toen ik het las. Dat hij inmiddels een puffertje nodig had voor de training omdat hij zich steeds benauwder voelde, schreef hij niet. Ineens krijg je het bericht dat hij een openhartoperatie met bypasses achter de rug heeft, wat hij dan brengt alsof ze hem van een hardnekkig hoestje hadden afgeholpen.'

Gerard Spong en Peter R. de Vries Beeld Marie Wanders

Jullie kennen elkaar al dertig jaar doordat jullie werkwegen elkaar geregeld kruisen. Hebben jullie elkaar door de brieven anders leren kennen?

Spong: 'Ik vond het verrassend aan Peter dat hij toch ook de nodige twijfel kent. Ik schreef hem dat ik die operatie in een busje met Joran van der Sloot over de strafbare grens vond gaan. Tot mijn verbazing erkende hij dat. Eigenlijk gaf hij zichzelf zo toch een beetje bloot. Als je hem ziet in publieke optredens, zie je een man met een scherpe blik, bij wie geen spoor van twijfel aan het eigen optreden te ontdekken valt.'

De Vries: 'In feite toont het boek dat ik emotioneler ben dan hij. Gerard heeft op zijn hoogst een brok in zijn keel, terwijl ik behoorlijk vaak huil.'

Spong: 'Ik vond het ontzettend bijzonder tijdens het schrijven te ontdekken dat de overeenkomsten tussen ons zo verrassend groot zijn.'

De Vries: 'We hebben allebei een aversie tegen de monarchie en alles wat daar omheen hangt. We zijn allebei fel anti-Geert Wilders.'

Spong: 'En we zijn even gedreven.'

De Vries: 'Allebei niet gelovig ook. We drinken weinig, roken niet. Hebben allebei een hekel aan te laat komen.'

En behoorlijk prestatiegericht, wat zich ook uit in de relatie met jullie zonen. Jullie vragen niet: hoe is het met hem? Maar: hoe ver is Xander gekomen?

Spong: 'Maar bij mijn zoon komt dat doordat hij proftennisser wilde worden en zijn leven vanaf zijn 10de van prestaties aan elkaar hing.'

De Vries: 'Op zich een interessante observatie, dat het nogal prestatiegericht is. Maar ik bedoelde eigenlijk te zeggen: als ik zaterdags langs de lijn sta en mijn zoon speelt een goede wedstrijd, overstijgt het alle andere successen in mijn leven.'

U klinkt in het boek een beetje als een marinier. Een sollicitant die 2 minuten te laat komt, mag ophoepelen. De paperclips moeten op de juiste plek liggen. Bij De Telegraaf werd u omdat u niet drinkt de 'karnemelkboy' genoemd.

De Vries: 'Die eerste dingen zijn meer rituelen. Misschien dwangmatig, maar daar voel ik me prettig bij. En dat niet meedrinken bij De Telegraaf was een sleutelmoment in mijn leven, waarop ik kleur moest bekennen en liet zien dat ik onder alle omstandigheden mezelf durf te blijven. Toen ik er begon, was het gebruikelijk dat iedereen bij de lunch vier tot acht glazen bier wegstouwde. Als je daar als 21-jarige tussenkomt, is de kans dat je daaraan meedoet vrij groot. Maar ik bleef karnemelk drinken en keek met verbazing naar de anderen. Ik heb meegemaakt dat adjunct-hoofdredacteuren toeterzat op de krant kwamen en zo de krant gingen maken.'

Spong: 'Weet je zeker dat die gewoonte helemaal weg is bij De Telegraaf? Als ik die krant lees, kan ik me niet geheel aan de indruk onttrekken dat sommige medewerkers de verleiding nog steeds niet kunnen weerstaan het op een zuipen te zetten.'

De Vries: 'In jouw opsomming klinkt het inderdaad wat marinierachtig, maar zie het eerder zo: het is topsport die Gerard en ik bedrijven, en dat vergt een bepaalde aanpak.'

Op uw rechteronderbeen staat getatoeëerd: On bended knee, is no way to be free. Uw vaders graftekst: 'Liever staand sterven dan op je knieën leven', wat uw zoon ook op zijn onderbeen heeft staan. Het motto van jullie boek: You must have the balls to stand up for what you think is the truth. Wat is het gevaar dan, waar zijn jullie zo bang voor?

De Vries: 'Ik ben zo opgevoed. Mijn vader had een rechte rug. Ik vind dat belangrijk omdat er in dit leven gevaren zijn die ons bedreigen. Het klinkt wat pathetisch als ik het zeg, maar ik sta bijvoorbeeld vanaf het begin af op tegen Geert Wilders. Er zijn momenten in je leven waarop je niet kunt zwijgen of wegkijken, dit is er een van.'

Spong: 'Helemaal juist. Mijn vader was ook zo, vrij compromisloos. En ik denk dat het ook samenhangt met het beroep dat we hebben. We worden allebei ook stevig en veelvuldig bedreigd. We staan allebei met één been in de gevarenzone.'

De Vries: 'Ik kan moeilijk omgaan met mensen die heel bangig zijn.'

Afgaande op uw hartslag bent u een psychopaat, schrijft Spong: 'Neurocriminologisch onder- zoek toont aan dat een lage hartslag in rust een risicofactor is voor antisociaal en geweld- dadig gedrag, sommigen zijn daardoor voorbestemd koel- bloedige moorden te plegen.'

De Vries: 'Daar schrok ik ook een beetje van, haha. Ik heb inderdaad een lage hartslag en ben niet gauw bang. Alle ingrediënten zijn aanwezig.'

In die analyse stond ook dat dit soort mensen prikkels zoekt 'om rusteloosheid en leegte te laten escaleren in opwinding'. Ergens anders schreef u: 'Ik was als jongen van 15 al erg in seks geïnteresseerd. Ik ben menig- maal op de brommer - waarvoor je 16 moest zijn - van Amstelveen naar de Albert Cuypstraat getuft om een jaargang seksblaadjes op te halen. Ik heb sommige nummers zo vaak 'bestudeerd', dat ik me nu - 45 jaar later - bepaalde covers nog scherp voor de geest kan halen.'

De Vries: 'Ik zeg altijd: seks is een van de leukste dingen van het leven. Het kost niks en je hebt er ongelooflijk veel plezier van.'

Spong: 'Nou, voor de meeste mensen kost het niks.'

Bij u vond ik het opvallend dat u schreef: 'Een beetje travestie heeft me altijd al aangetrokken, zij het dat ik liever een andere man in vrouwenoutfit zie rondlopen.' Die opmerking liet u volledig liggen, meneer De Vries. Vond u het eng?

De Vries: 'Nee, maar mijn nieuwsgierigheid gaat daar niet van aan. Ik vond het vooral behoorlijk onthullend dat Gerard op tamelijk plastische wijze beschreef op wat voor mannen hij valt.'

Spong: 'Ik val doorgaans op industriële scharminkels en heel af en toe ook wel wat vlees aan de haak.'

Op welke terreinen op jullie vakgebied konden jullie elkaar niet vinden?

De Vries: 'We hebben een behoorlijke discussie gehad over of een advocaat bevriend kan zijn met een rechter of zelfs op een feestje van advocaten mag komen. Ik ben daarin veel principiëler dan Gerard. Ik schrok ervan dat ik op een feestje bij de advocaten Ficq en Meijering rechters tegenkwam. Ik vind dat dat niet kan. Maar Gerard is zelfs bevriend met rechters.'

Spong: 'Zolang je elkaar niet al te innig omhelst, moet het kunnen.'

John van den Heuvel zei onlangs dat Ficq en Meijering misdaad- journalisten in gevaar brengen door hun cliënten tegen ze op te hitsen. Wat vond u daarvan?

De Vries: 'Ik vind Nico een excellente advocaat en heb grote waardering voor hem, ook voor Bénédicte Ficq. Dus ik heb dat gevoel zeker niet bij hen. Maar ik weet dat zij en Van den Heuvel een controverse hebben die al lang teruggaat. Daarmee zeg ik niet dat Johns gevoel niet klopt, maar ik heb die ervaring niet.'

Van den Heuvel was voor zijn tv-programma Ontvoerd druk met het meisje Insiya, dat door haar vader naar India was meegenomen. U vroeg Spong meermalen of hij als raadsman van de vader kon bemiddelen zodat u het meisje kon ophalen. Als Spong had ingestemd, had u daarmee Van den Heuvel dan niet in de wielen gereden?

De Vries: 'Mwoah, in de wielen gereden... Kijk, de zaak is niet per se van hem. Als ik ergens een ingang heb en ik word geraakt door dat nieuws van dat kindje dat zomaar wordt weggerukt, vind ik het legitiem te kijken of ik daar bij Gerard een openingetje in kan krijgen. Het zou absurd zijn dat na te laten omdat dat John zijn primeur zou kosten. Dát zou pas bespottelijk zijn.'

Een andere actuele kwestie is dat Theo Hiddema als advocaat optreedt voor Thierry Baudet, die aangifte heeft gedaan tegen minister Kajsa Ollongren.

Spong: 'Volstrekte waanzin. Juridisch kansloos. Wie de bal kaatst, kan hem terug verwachten, en dat heeft Ollongren op de voor haar kenmerkende heldere wijze gedaan. Als je geen afstand neemt van puur racisme (kandidaat-FvD-gemeenteraadslid Yernaz Ramautarsing zei dat wetenschappelijk is bewezen dat er een verschil in IQ bestaat tussen volkeren, red.), dan mag ook wel worden gezegd dat je je daarmee encanailleert. Dit is precies zo'n moment dat je als minister een rechte rug moet tonen en geen énkele consideratie moet hebben. Ik vind dat Kajsa Ollongren hier volstrekt terecht de vloer mee heeft aangeveegd. Als ze ooit voor dit feit strafrechtelijk vervolgd wordt, zal ze op mijn bijstand kunnen rekenen.'

De Vries: 'Hear, hear!'

Ook advocaat Ferdinand Grapperhaus heeft de overstap naar de politiek gemaakt, hij is nu minister van Justitie en Veilig- heid. Een logische keuze?

Spong: 'Ik heb zelf geen aanvechting dat te doen. Ik ben compromisloos. Dat is voor de politiek een uitermate slechte eigenschap. En met een ministersalaris kan ik mijn tuinman en mijn auto amper onderhouden.'

Daarin lijken jullie ook wel wat op elkaar, dat jullie niet onbescheiden zijn geld te vragen.

Spong: 'Nee natuurlijk niet. De zon gaat voor niks op. 'Bescheidenheid siert de mens' vind ik ook een vreselijk calvinistische uitdrukking. Wie heeft dat ooit bedacht?'

De Vries: 'Jij kenschetst het nu alsof ik onbescheiden ben doordat ik een tv-optreden waarin ik de hoofdrol speel niet voor niks wil doen.'

Het gaat me meer om de koppeling die u in het boek steeds maakt: ú trekt immers de tv-kijkers, ú zorgt immers voor die opkomst bij lezingen...

De Vries: 'Ja, maar dat is dan toch meer een legitimering van de redelijkheid van mijn verzoek?'

Er lijkt ook een verschil in de stijl waarmee jullie op tv ten strijde trekken. Bij Peter ontaardt het vaker in ruzieachtige aanvaringen.

Spong: 'Het verschil is dat Peter robuuster in de tegenaanval gaat, terwijl ik het vileiner doe.'

De Vries: 'Dat zou kunnen. Maar het is niet onverzoenlijk daarna. Zowel met Freek de Jonge, Eus, Matthijs van Nieuwkerk en Sven Kockelmann kon ik er achteraf prima om lachen.'

Spong: 'Bij mij is het soms wel onverzoenlijk. Ik werd door een journalist van Met het oog op morgen gevraagd om half 12 's avonds in de uitzending te komen. Haar eerste vraag is: vindt u zichzelf ook niet een beetje publiciteitsgeil dat u hier nu zit? Toen dacht ik: godverdomme, wat ben jij toch een kutwijf. Ik kom hier op mijn vrije zondag in het holst van de nacht, door de sneeuw heen, op verzoek van jou van Den Haag naar Amsterdam, ik heb er geen enkel belang bij midden in de nacht op de radio te komen, en dan zo'n vraag! Dat mens wil ik niet meer tegenkomen.'

Jullie correspondentie stopte vóór #MeToo. Zouden jullie erover in de clinch hebben gelegen? De Vries gaf er in RTL Boulevard aandacht aan, terwijl veel advocaten tegen trial by media zijn omdat de dader dan geen eerlijk proces krijgt en de daad niet in verhouding staat tot de strafmaat.

Spong: 'Ja, dat zou een leuke briefwisseling zijn. Ik vind dat je erg terughoudend moet zijn om in de publiciteit met zo'n aantijging te komen, want het is een heel infamerende beschuldiging, die vaak meer kanten kent. Ik begrijp Peters opstelling het als misstand op de kaart te zetten, maar het mag wel een onsje minder in de media. Bewijstechnisch zijn het vaak verduveld moeilijke en lastige zaken. En als het voor juridische professionals al moeilijk is de grens tussen het toelaatbare en ontoelaatbare te trekken, is het onverantwoordelijk van de media daarop vooruit te lopen met een hele kermis. In de media lijkt het mannen meer te overkomen dan vrouwen, terwijl ik ook meemaak dat vrouwen proberen een man te versieren met listige middelen die het daglicht nauwelijks kunnen verdragen! En dáár wordt niet over geschreven!'

Waar doelt u op?

Spong: 'Dat je soms zowat besprongen wordt door een hitsige vrouw. Die heb je, hoor! Wandel 's zomers na 10 uur 's avonds maar eens over de Prinsengracht. Moet je eens kijken hoe veel geile vrouwen daar niet een avondje met je willen dollen.'

De Vries: 'Haha, kijk uit wat je zegt!'

Spong: 'Maar het ís zo! Ik heb weleens meegemaakt dat mij gevraagd is om seks te hebben. Gewoon en plein public, op straat.'

Tijdens jullie correspondentie is Spong tweemaal aan de dood ontsnapt. Naast de hartoperatie had u een bijniertumor die is verwijderd. Heeft dat de correspondentie veranderd?

Spong: 'Misschien ben ik milder geworden, who knows? Het zijn wel situaties in het leven die je misschien in een bepaalde richting kunnen sturen.'

De Vries: 'Ik vergelijk het met een autorit. Als je met iemand die je niet kent voor je werk op pad moet, dan wissel je in het begin vooral chit-chat uit. Maar aan het eind weet je of diegene gelukkig is in zijn leven, of-ie vreemdgaat, alles. Zo is het met dit boek ook. Het begint onschuldig, maar gaandeweg wordt het steeds intenser en persoonlijker.'

Spong: 'Eigenlijk zijn we een soort Nederlandse Thelma en Louise.'


Profiel van Peter R. de Vries en Gerard Spong

Peter R. de Vries

Geboren in 1956 in Aalsmeer. Vervulde zijn dienstplicht bij de landmacht, ging daarna bij De Telegraaf aan de slag en specialiseerde zich in misdaadverslaggeving. Werd bekend door zijn eigen tv-programma Peter R. de Vries, misdaadverslaggever, dat hij zeventien jaar lang voor SBS6 maakte. Verder door de Puttense moordzaak, de kwestie Mabel en Klaas Bruinsma, en de zaak Natalee Holloway, waarvoor hij Joran van der Sloot met verborgen camera liet interviewen. Hij schreef bestsellers, zoals De ontvoering van Alfred Heineken. In 2005 maakte hij bekend de politieke partij PRDV op te richten, waarmee hij stopte omdat te weinig kiesgerechtigden het eens waren met de stelling 'Peter R. de Vries is een aanwinst voor de politiek'. Sinds 2014 runt hij met zijn zoon het bureau PR Sportmanagement bv. En sinds 2017 het advocatenkantoor De Vries & Kasem. Peter R. de Vries is gescheiden en heeft een zoon en een dochter.

Gerard Spong

Geboren in 1946 in Paramaribo. In het programma Verborgen verleden werd bekendgemaakt dat hij een verre afstammeling is van koning Karel II van Engeland. Kwam na zestien jaar met zijn familie naar Nederland om politicologie en rechten te studeren. Groeide uit tot een van Nederlands toonaangevendste strafrechtadvocaten. Hij verdedigde in Paramaribo een aantal tegenstanders van toenmalig dictator Desi Bouterse die voor de krijgsraad moesten verschijnen en adviseerde pro deo de Surinaamse justitie bij het onderzoek naar de Decembermoorden. Klaagde media en politici aan na de dood van Pim Fortuyn en deed met studenten van de Universiteit van Amsterdam aangifte tegen PVV-leider Geert Wilders wegens het aanzetten tot haat. Woont samen met zijn vriend en heeft een zoon uit een eerdere relatie met een vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden