GEORGE MICHAEL

Anderen wisten het eerder dan hijzelf: dat George Michael homoseksueel is. Henk Krol van de 'Gay Krant': 'Misschien zat het in zijn oogopslag, iets waardoor je dacht: jongeman, volgens mij ben je...' Zijn 'coming out' ging gepaard met schandaal, zoals veel van wat hij doet rumoer veroorzaakt....

'CLIP van George Michael verboden door MTV', kopten de kranten een paar weken geleden. Het eerste promotiefilmpje voor het nieuwe album van George Michael (Songs from the Last Century), dat sinds afgelopen dinsdag in de platenzaken ligt, zou voor de Amerikaanse clipzender te heftig zijn. Dat beloofde wat. Zeker na Outside, de vorige videoclip van de popster, waarin hij ondubbelzinnig de draak stak met zijn beschamende arrestatie bij een pisbak-voor-homo-ontmoetingen. Vrijende mannen in de laadbak van een vrachtauto, bodybuilders die elkaar opgeilen, een vrouw vol tatouages die zich laat nemen op het toilet, en een verleidelijke blondine die zich als wrede politie-agent ontpopt - niets werd aan de verbeelding van de kijkers overgelaten.

Maar wie deze weken George Michaels versie van de Police-hit Roxanne op televisie tegenkomt, zal verbaasd opkijken. Verboden? Die romantische, musical-achtige verbeelding van de Amsterdamse Walletjes? Met al die veel te mooie vrouwen die veel te enthousiast achter veel te rose ramen poseren? Meer dan een lingerie-show kun je de clip niet noemen. Je begrijpt niet waarom zelfs de Nederlandse tak van MTV deze clip alleen 's avonds wenst uit te zenden.

'Wij zien geen problemen hoor', zegt een woordvoerder van de concurrerende clipzender TMF. 'Het schijnt te confronterend te zijn: die echte hoertjes, en o ja, je ziet een beetje schaamhaar.' Dat ene beeld, waarin de 'Roxanne' uit de clip vaag maar onmiskenbaar naakt voorbij komt, is voor TMF geen reden voor een restrictief uitzendbeleid. Van Outside zond TMF ook gewoon de ongecensureerde versie uit, inclusief de beelden die blote lichaamsdelen suggeréérden.

Het enige dat Nederlandse kijkers zou kunnen choqueren is de tekst waarmee de Roxanne-clip eindigt. Franciska alias 'Roxanne' has recently given up prostitution, luidt de blijde boodschap. Alsof het fotomodel-mooie meisje nog net op tijd is gered door de zoetgevooisde woorden - 'You don't have to put on the red light' - van de heer Michael. Die eerst een ode lijkt te brengen aan het oudste en meest verguisde beroep ter wereld, om op het allerlaatste moment z'n handen er vanaf te trekken.

Die dubbele opstelling, dat is George Michael bij uitstek. Een man die zich het ene moment laat gaan in onbeschaamde uitspattingen en uitspraken, om even later een despotische controle uit te oefenen over zijn wereldwijde popsterrenrijk. Die in zijn autobiografie rustig toegeeft dat hij al op zéér jonge leeftijd een bedreven masturbantje was, maar vóór zijn onvrijwillige coming out geen woord wenste vuil te maken aan zijn vermeende homoseksualiteit.

Exhibitionisme kan bij George Michael samengaan met moralisme. Op het hoogtepunt van de aids-angst kwam hij eind jaren tachtig met het bloedgeile I Want Your Sex, een vrijgevochten oproep om vooral wél seks te bedrijven. Maar in de bijbehorende videoclip schreef de popster met lippenstift op de kronkelende rug van zijn blote vrijvriendin heel benepen 'explore monogamy'. Seks, jawel, maar dan alleen met je vaste partner. Een onverwachte uitspraak voor iemand die niet vies is van vluchtige contacten; de voortvarendheid waarmee hij in de begintijd van zijn roem de meiden bij bosjes op parkeerplaatsen 'nam' lijkt toch van een andere orde.

Slippertjes die in zijn autobiografie breed zijn uitgemeten, maar waar Internet-fanclubs niet expliciet over mogen praten. Een maand geleden nog werd op Planet George het feuilleton-verslag van een zwoele nacht, die ene Stephanie in 1985 met George zou hebben doorgebracht, op het spannendste moment door de manager van de Website verwijderd. Anders zou het goede contact met de platenmaatschappij van George Michael weleens in gevaar kunnen komen.

De oproep voor monogamie is evenmin te rijmen met de wereldwijd uitgemeten misstap bij de pisbak. 'Een behoorlijk domme fout voor iemand die de boel zó onder controle wil houden', vindt popjournalist Jip Golsteijn. 'Maar ja, die fouten maken hem wel weer menselijk.' Anderen interpreteren die 'domheden' als slimme publiciteitsacties. Zijn arrestatie zou prima passen in een beleid van verwarring zaaien, mistgordijnen optrekken en rebelleren. 'Het heeft de verkoop van zijn platen alleen maar goed gedaan', constateert Erik Kross, musical director bij TMF. 'Volgens mij doet hij het er allemaal om.'

Een kiem voor die dubbelheid ligt misschien in de twee culturen waarvan George Michael het product is. De gereserveerdheid heeft de 36-jarige popzanger van z'n Engelse moeder, de flamboyante levensstijl en het machismo van z'n Griekse vader. Die was in de jaren vijftig berooid vanuit Cyprus naar Engeland gekomen, en werkte zich op tot een welvarend ondernemer. Met die Griekse achtergrond zegt Michael niet veel te hebben, op twee dingen na: zijn zware beharing en zijn on-Engelse drang hogerop te komen. Al had zijn vader daar andere ideeën over.

Hij zag de gedroomde advocaten-carrière van zijn zoon in rook opgaan toen Georgios Panayiotou, zoals de popzanger eigenlijk heet, op z'n zeventiende van school ging. Samen met zijn vriend Andrew Ridgeley richtte hij een bandje op, dat begin jaren tachtig als Wham! de wereld zou veroveren.

Een andere oorzaak voor George Michaels dubbelzinnige gedrag is zijn onzekerheid over z'n eigen seksuele identiteit. De man die op z'n zeventiende al een klassieke song als Careless Whisper schreef, die op z'n twintigste al keihard met platenmaatschappijen onderhandelde en optrad als een volleerd muzikant én producer, wist op z'n 27ste pas zeker dat hij homoseksueel was, zo vertelde hij na zijn coming out. 'Ik heb jarenlang van anderen gehoord wat mijn seksuele geaardheid was', zei Michael na zijn arrestatie op CNN. De 'anderen' schenen het eerder te weten dan hij.

'Juist in de tijd dat hij er nog niet open over was, had ik altijd een soort herkenning bij zijn clips', zegt Henk Krol, de hoofdredacteur van de Gay Krant. 'Wat dat nou precies was? Soms zat het in een oogopslag, hoe hij het wit van z'n ogen liet zien, waardoor je dacht: ik weet het niet, jongeman, maar volgens mij ben jij...'

Journalist Jip Golsteijn zag meteen dat er bij het jongensduo Wham! 'anderhalve nicht' op het toneel stond. Bij het interview dat hij twaalf jaar geleden met George Michael had, fronste Golsteijn dan ook 'iets te veel' z'n wenkbrauwen toen het onderwerp seks ter sprake kwam. Met als resultaat dat de gereserveerde popster zich nóg afstandelijker opstelde.

Ook Lutgard Mutsaers, docente popmuziek-studies en schrijfster van boeken als Rockin' Ramona en Twintig jaar Paradiso, zag meteen hoe leuk die twee jongens van Wham! het met elkaar hadden. 'Ik vond ze gewéldig! Het was een van de nieuwe acts die verrezen op de puinhopen van disco en punk. De eerste blanke groep ook die de rap oppikte: hun eerste LP Fantastic stond vol boze raps over dat je niet te jong moest trouwen en van het leven moest genieten.'

Ze bleef de solo-artiest George Michael met stijgend enthousiasme volgen. 'Hij is een intelligente artiest die de beeldcultuur van de popmuziek uitstekent begrijpt en gebruikt.'

In zijn clips onderstreept hij de stappen op weg naar een volwassen artiestenbestaan. Heel nadrukkelijk probeerde George Michael zich verder te distantiëren van het imago van oppervlakkig tieneridool dat sinds Wham! aan hem kleefde. Per clip toonde hij meer verdieping, meer sensualiteit, meer seks en meer kloten. 'Die vorige Michael, dat ben ik niet', zei hij letterlijk in het filmpje bij Freedom '90, en stak de stoere kledingstukken in de fik waarmee hij het jaar daarvoor nog in de Faith-clip had geparadeerd.

Het was een afrekening met zijn snelle uiterlijk. In die tijd verscheen ook de biografie Bare, waarin Michael aankondigde dat hij zich terug zou trekken uit het supersterrenbestaan. Hij begon zich openlijk te verzetten tegen de prestatiedwang die platenmaatschappij Sony hem oplegde. Waarop Frank Sinatra zijn jongere collega in een open brief aan de LA Times een hart onder de riem stak: 'Talent must not be wasted. Come on George, loosen up, swing, man.'

Hij heeft z'n talent niet vergooid. Na Faith en Listen Without Prejudice verscheen het alom geprezen album Older, waarop hij zich presenteert als een volwassen songschrijver en producer. Op het nieuwste album Songs from the Last Century gaat hij nog wat verder. Hij geeft even geen uiting aan zijn eigen zieleroerselen, hij interpretéért songs van de groten der aarde. Bowie's Wild is the Wind en Roxanne van de Police krijgen dezelfde jazzy Michael-saus.

George Michael is niet alleen grillig, hij blijft zich ontwikkelen. Als geen ander is hij op zijn plek in de schijnwereld van de showbusiness. Maar steeds als zijn zorgvuldig gecreëerde imago met hem op de loop gaat, probeert hij het te vernietigen. Niet vanuit een David Bowie-achtig verlangen zich steeds te transformeren, maar uit een therapeutische behoefte vanachter dat masker de 'echte' George Michael te onthullen, zo lijkt het wel. 'Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik fake ben,' zegt hij in zijn autobiografie.

Op allerlei manieren wordt hem zijn echtheid betwist. Tegenstanders vinden hem nep en gemaakt, tot z'n 'zwarte' stemgeluid aan toe. 'Hij is een bekwame soulzanger, maar geef mij liever the real thing', zegt Jip Golsteijn. Terwijl Lutgard Mutsaers zijn status als 'de witte Prince' bevestigd ziet in het feit dat George Michael in 1988 de Grammy Award ontving voor de Beste Zwarte Mannelijke Zanger.

Dat de 'echte' George Michael steeds iemand anders blijkt, is misschien het meest herkenbare trekje van de popster. Het gaat daarbij om veel meer dan een laat ontdekte homoseksualiteit - geen mens weet tegenwoordig toch precies wie hij is? Met zijn grillige bokkensprongen versplintert de zanger zijn spiegelbeeld, om met zijn gouden stem de brokstukken weer aaneen te smeden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden