Genoeg diepte, nu nog diepgang

Hollywood verwacht opnieuw veel van 3D-producties, zo blijkt uit een reeks nieuwe films. De techniek is indrukwekkender dan in de jaren vijftig, maar het wachten is nu op een goed verhaal erbij.

Als aan het eind van de titelsequentie na een ferme uithaal met een pikhouweel de brokstukken de bioscoopzaal in lijken te vliegen, is in één klap duidelijk wat wordt bedoeld met ‘stunningly real, cutting-edge 3-D projection’. Letterlijk.

Maar even snel is duidelijk dat de makers van My Bloody Valentine 3D het moeilijk vonden om maat te houden: om maar direct duidelijk te maken wat de nieuwe technologie zoal vermag, worden alle registers open getrokken. Alles is driedimensionaal. Het logo van de studio. De krantenkoppen die over elkaar tuimelen, de letters die van boven naar beneden dwarrelen voordat ze verontrustende berichten over een seriemoordenaar vormen.

Sinds 11 februari vertoont het hondje Bolt zijn kunsten al in 3D (in de Disneyfilm Bolt), vanaf volgende week draait de horrorfilm My Bloody Valentine 3D in de Nederlandse bioscopen, en er volgen dit jaar nog talrijke andere 3D-producties. 3D is terug in de bioscopen. Opnieuw.

Jaren vijftig
De eerste patenten voor driedimensionale cinema stammen van rond 1900, maar de grote doorbraak kwam pas in de jaren vijftig. Om de snel groeiende populariteit van de televisie het hoofd te bieden, greep Hollywood naar verschillende ‘bigger than life’-effecten – van cinerama tot de stereoscopische film. De eerste Amerikaanse 3D-productie was Bwana Devil van regisseur/producent Arch Oboler uit 1952, waarin arbeiders aan een spoorweg verslonden dreigen te worden door leeuwen. Hoewel slechts enkele scènes waren opgenomen in 3D, ronkte de reclamecampagne: ‘A lion in your lap, a lover in your arms’ (een leeuw op uw schoot, een geliefde in uw armen).

De meeste critici sabelden de film neer, maar het publiek vond het prachtig. Het invloedrijke vakblad Variety omarmde de vinding als ‘the next big thing’ en vergeleek de impact met de introductie van de geluidsfilm. Alle grote studio’s stortten zich op 3D; in de zomer van 1953 kon de bioscoopganger wekelijks kiezen uit nieuwe 3D-films, van pulp en horror (een hoogtepunt is House of Wax van regisseur André De Toth, die maar één oog had en helemaal geen diepte zag) tot vrolijke musicals als Kiss Me Kate, waarbij het publiek dekking moet zoeken voor zwiepende benen.

Maar de theatereigenaren klaagden, vooral over de kosten van de benodigde apparatuur. En toen in 1953 het Cinemascope-breedbeeld werd geïntroduceerd (‘Het moderne mirakel dat je zonder bril kunt zien’, luidde de slogan waarmee de eerste Cinemascope-film The Robe werd aangeprezen) was het snel gedaan met 3D.

Filmbeleving
De techniek van toen is niet die van nu. En de kartonnen brilletjes met een rood en groen stukje folie hebben plaatsgemaakt voor zware gepolariseerde brillen met een aan- en uitknop, die een totaal nieuwe soort filmbeleving creëren: de beelden zijn scherper, de illusie van diepte is indrukwekkender.

Real D heet de driedimensionale cinema van de 21ste eeuw (een tijd waarin de Hollywood-studio’s het net als in de jaren vijftig zwaar hebben, nu als gevolg van de thuisbioscoop en digitale piraterij). De techniek werd al toegepast in de kaskraker Beowulf (2007), in een concertfilm als U2-3D, en ook de apotheose van de meest recente Harry Potter-film is in 3D: bezemstelen vliegen door de zaal, de vuurballen suizen langs je oren.

Hollywood hoopt dit jaar 15 tot 20 films in Real D af te leveren, en niet alleen horror en animatie. Gerenommeerde regisseurs als James Cameron, Peter Jackson en Steven Spielberg zijn bezig met 3D-projecten. Jeffrey Katzenberg, de baas van DreamWorks Animation, noemt 3D ‘de grootste kans sinds de introductie van kleur’. Om te bewijzen dat het DreamWorks ernst is, liet het bedrijf 150 miljoen 3D-brillen verspreiden in Amerika, zodat de trailer van de nieuwe animatiefilm Monsters vs. Aliens thuis voor de buis bekeken kon worden.

Nieuw publiek
Volgens Katzenberg zullen binnen vijf tot zeven jaar álle films uit Hollywood in 3D te zien zijn. Hij verwacht dat 3D een heel nieuw publiek naar de bioscoop zal trekken. Maar dan moeten de bioscopen wel zijn toegerust om de films te vertonen, en dat is duur: zo’n 60 duizend euro per zaal.

Distributeur Disney heeft al laten weten niet mee te willen betalen aan de 3D-apparatuur. Maar het concern wenst wel mee te delen in de 3D-toeslag die exploitanten aan bezoekers berekenen. De nieuwste Disneyfilm Bolt was in Nederland in eerste instantie dan ook niet in 3D te zien. Pas toen een partij bereid was op te draaien voor alle kosten, ging Disney overstag. Wat blijkt? De effecten in Bolt zijn niet eens zo spectaculair (een injectiespuit prikt dreigend de zaal in; een trap zwiept dreigend rond), de grootste verdienste van de derde dimensie is dat het superhondje nóg knuffelbaarder wordt.

My Bloody Valentine 3D is zoals de titel al aangeeft alleen maar in 3D te zien. Vanaf volgende week in 22 zalen, meer geëquipeerde zijn er op dit moment nog niet. Het is een remake van George Mihalka’s slasher My Bloody Valentine uit 1981, in een hypermodern jasje. Anders gezegd: een mix van old school horror en nieuwe technologie. Nog anders: oude wijn in nieuwe zakken.

Dubbelloops geweer
Er beweegt van alles in de richting van de camera – van bloedspetters tot een afgerukte kaak. Een dubbelloops geweer gaat langzaam van rechts naar links door het beeld, een enorme, recht vooruitstekende tak slaat door de voorruit van een auto, een kogel verlaat in slow motion de loop van een pistool. Een methaanontploffing lijkt de bioscoopzaal in lichterlaaie te zetten, de punt van de pikhouweel waarmee de seriemoordenaar huishoudt komt tenminste tot rij 8 – niet één maar wel tien keer.

Op andere momenten, juist als er niets in de richting van het publiek wordt bewogen, laat My Bloody Valentine 3D beter zien wat de nieuwe techniek zoal vermag. De diepte die in de duistere mijnschachten wordt gesuggereerd is ongekend, net als die in de bossen en tussen de ruisende graspollen. Niet voor niets kiest regisseur Patrick Lussier er meermaals voor om door een hekwerk te filmen, of langs een deurpost of een groot object.

Maar het blijft een gimmick, net als vijftig jaar geleden. Kermisvermaak. Het wachten is op een 3D-film die dieptewerking in beeld combineert met een goed verhaal. En personages met diepgang.

Publiek bij een 3d-film (AFP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden