recensie tentoonstelling generation wealth

Generation Wealth is een overweldigende cocktail van de gekte van onze welvaart (vijf sterren)

De ‘invloed van overvloed’ is het onderwerp van fotograaf Lauren Greenfield. Haar werk laat genadeloos de gekte van exuberante welvaart zien. De fotograaf stelt ook zichzelf vragen, dat biedt tegenwicht aan al te simpel moralisme.

Jackie (41) en haar vriendinnen dragen Versace-handtassen tijdens een besloten openstelling van de Versace-winkel, Beverly Hills, 2007. Beeld Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag

‘Popcultuur is net zo vanzelfsprekend als de lucht die we inademen en daarom moeilijk te zien, dus kijk ik naar de extremen.’ Aan het woord is de Amerikaanse documentairemaker en fotograaf Lauren Greenfield (52). Via haar lens mogen we meekijken naar die extremen. Zo liet Greenfield de wereld kennismaken met David en (vooral) Jackie Siegel in de bekroonde documentaire The Queen of Versailles (2012). Dit superrijke Amerikaanse echtpaar bouwde aan hun droompaleis van 8.300 vierkante meter, geïnspireerd op het Paleis van Versailles. Onvergetelijk fragment: hoe de koopverslaafde Jackie dwangmatig winkelwagentje na winkelwagentje vollaadt met speelgoed.

Jackie is terug, in Fotomuseum Den Haag, als onderdeel van Greenfields magnum opus Generation Wealth: een tentoonstelling, een documentaire en een boek. Greenfield keerde haar archief binnenstebuiten om de ‘invloed van overvloed’ te onderzoeken. Ze kwam de afgelopen decennia in stripclubs, cocktailbars, luxe resorts, ze reed mee in limousines en stond in operatiekamers van plastisch chirurgen.

Ilona thuis met haar dochter Michelle (4), Moskou, 2012. Beeld Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag

De tentoonstelling is dus een overweldigende cocktail van de gekte van onze welvaart. Aan een wand prijkt kleuter en beauty queen Eden Wood die uitdagend langs haar tanden likt, iets verderop is te zien hoe Jackie Siegel door de Walmart raast, een andere muur is gewijd aan pornoster Kacey Jordan die zichzelf met hulp van plastische chirurgie opnieuw uitvond als Daveney Nicole.

Tussen die twee pornosterfoto’s is vijf jaar verstreken. Daarin zit de kracht van dit project: Greenfield is haar protagonisten blijven volgen. Ze komen in detail aan bod in de documentaire die deze zomer in de VS in première ging en nu in het museum wordt vertoond. Greenfield kwam ongelooflijk dicht bij haar onderwerpen. Deze mensen laten zich op hun eerlijkst en op hun lelijkst zien. En soms staan ze minder ver van haar af dan je door haar meedogenloze blik zou denken.

Greenfields zedenschets is behoorlijk moralistisch: hoogmoed komt voor de val. De economische crisis wordt in de documentaire met onheilspellende muziek aangekondigd. Eindelijk gerechtigheid, ben je geneigd te denken. Terwijl die klap van tien jaar geleden natuurlijk niet alleen (en in sommige gevallen juist niet) de superrijken trof. Dat is te zien aan voormalig hedgefondsmanager Florian Homm, die zuigend aan zijn sigaar Greenfield te woord staat in zijn ‘gevangenis Duitsland’, van waaruit hij niet kan worden uitgeleverd aan de VS (waar hij wordt vervolgd wegens grootschalige fraude). 

Limo Bob in zijn kantoor, Chicago, 2008. Beeld Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag

De fotograaf gaat ook bij zichzelf te rade. Welke keuzes heeft zij zelf gemaakt? Welke gevolgen hebben die voor haar kinderen? Is zij zelf niet ook verslaafd, namelijk aan haar werk, aan succes? Die persoonlijke fragmenten, waarin Greenfields zoons en moeder eveneens het woord krijgen, bieden tegenwicht aan te simpel moralisme.

Geen happy end hier, we gaan er allemaal aan volgens de cultuurduiders die Greenfield het woord geeft. We leren ook niets, zelfs niet van de crisis, kijk maar wie nu de VS leidt. Gelukkig hebben we al dansend op de vulkaan iets om naar te kijken: Generation Wealth. En speciaal voor degenen die lijden aan consumentisme (wie niet?) is er dat gelijknamige vuistdikke boek (uitgeverij Phaidon, ca. € 55,-) met gouden omslag.

Generation Wealth is tot en met 3 februari 2019 te zien in het Fotomuseum Den Haag.

Het verhaal van Mijanou

Lauren Greenfield voelde zich een buitenbeentje op de particuliere middelbare school Crossroads in Los Angeles. Als kind van wetenschappers was ze maar een armoedzaaier vergeleken met haar populaire klasgenoten. 

Toen ze begin jaren negentig deze subcultuur van rijke tieners vastlegde in haar serie Fast Forward, Growing up in the Shadow of Holllywood ontmoette ze de 18-jarige Mijanou. Zij is te zien in een van Greenfields bekendste foto’s. Mijanou zit in een cabrio met haar vrienden, het bijschrift vermeldt dat ze onderweg is naar het strand en ‘was verkozen tot ‘beste lichaam’ van Beverly Hills High School’.

Mijanou (18), verkozen tot 'Best Physique' op de Beverly Hills High School, spijbelt om met haar vrienden naar het strand te gaan op de jaarlijkse 'Senior Beach Day', Santa Monica, Californië, 1993. Beeld Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag

In de documentaire Generation Wealth vertelt de inmiddels 42-jarige Mijanou dat haar middelbareschooltijd haar nog steeds dwarszit. Haar ouders waren niet rijk genoeg, haar lichaam was het enige dat telde om erbij te horen. Haar dochter laat ze geen televisie kijken: ‘Ik wil niet dat zij hetzelfde doormaakt.’

De jongens met wie Mijanou 25 jaar geleden naar het strand ging rijden nog steeds in een cabrio door LA. Voor Greenfields lens halen ze herinneringen op aan ‘die lekkere Latina’ en haar ‘flinke bos hout voor de deur’. Terug op het strand laten ze Greenfield nog eens hun spierballen zien: een remake van een foto uit 1993.

Meer Lauren Greenfield

Sara Berkeljon interviewde Lauren Greenfield vorig jaar over haar boek Generation Wealth en haar eerdere projecten over rijke kinderen: 'Ineens was het oké om filthy rich te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.