Generatie YouTube

TENT in Rotterdam toont video's van pas afgestudeerde kunstenaars. V spreekt de drie uitblinkers van dit jaar. Opvallend: geen van hen beperkt zich tot videokunst.

Anna van Leeuwen
Joanne Hakkert Beeld Mariska Kerpel
Joanne HakkertBeeld Mariska Kerpel

Sara Bachour maakt deze zomer een spectaculaire entree in de kunstwereld. Eerst werd haar afstudeerproject bekroond met de jaarlijkse prijs op de Maastrichtse kunstacademie. Vorige week won ze daar bovenop de TENT Academy Award voor de beste afstudeervideo.

Haar presentatie op de kunstacademie was niet één kunstwerk, maar een hele tentoonstelling: ze projecteerde een helblauwe lucht op de ramen van de academie, maakte grappige technisch perfecte miniversies van huishoudelijke apparaten en presenteerde naast de winnende video Fables ook nog twee geluidskunstwerken.

Opmerkelijk, want ze werd opgeleid als beeldend kunstenaar. 'Ik ben maanden bezig geweest met die video, heb echt zitten klooien om 'm goed te krijgen. Dat had veel sneller gekund als ik de richting Video had gedaan in plaats van Autonome Beeldende Kunst.' Toch heeft ze geen spijt van haar keuze, ze wil in verschillende disciplines blijven werken.

Sara Bachour. Beeld Mariska Kerpel
Sara Bachour.Beeld Mariska Kerpel

Geen videokunstenaar

Met het werk van zeven andere Nederlandse afstudeerders en vier Italiaanse kunstenaars is Bachours bekroonde video nu te zien bij TENT Rotterdam. Ieder jaar stuurt het kunstcentrum scouts op pad, zoals curatoren en galeriehouders, om op de afstudeertentoonstellingen de beste videokunstwerken te zoeken. De oogst is altijd divers. Documentaires, animaties, performances en kunstzinnige experimenten, alles kan op de tentoonstelling terechtkomen. Ieder jaar is er wel één uitblinker, dit jaar zijn het er drie.

Opvallend: ook de twee andere uitschieters in deze lichting, Joanne Hakkert en Roderik Rotting, noemen zich geen videokunstenaar. TENT-directeur Mariette Dölle herkent deze ontwikkeling: 'Voor de generatie die nu afstudeert, is een video maken net zo vanzelfsprekend als het hanteren van een potlood. Video is hun taal.' De jonge kunstenaars plaatsen zichzelf ook niet in de traditie van de videokunst. Bachour haalt haar inspiratie uit wat ze op straat ziet en van YouTube.

Joanne Hakkert verraste haar docenten toen ze bij haar afstuderen een video wilde maken. Sterker nog, de meesten vonden het niet zo'n goed idee. In haar studie Graphic Design Research (aan Artez Arnhem) zagen ze het liefst interactieve ontwerpen. Hakkert: 'Een boek maken was logischer geweest, maar een boek is minder dwingend voor de toeschouwer. Video is heel direct.' Hakkert zette door en haar werk Programming The Body is nu in Rotterdam te zien.

Joanne Hakkert Beeld Mariska Kerpel
Joanne HakkertBeeld Mariska Kerpel

Grote publiek

Ook Roderik Rotting had niet verwacht tussen videokunst te belanden. Zijn carrière als documentair fotograaf was al begonnen toen hij deze zomer afstudeerde. Drie jaar geleden maakte Rotting de fotoserie Hout Moet Houd Moed, over plattelandsjongens die een paasvuurrecord proberen te vestigen. Die reeks werd door nrc.next opgepikt terwijl hij pas net aan zijn opleiding fotografie was begonnen. Toch lonkte film. Rotting liet zich inspireren door Bert Haanstra en Jacques Tati, vertelt hij. Geen videokunstpioniers, maar filmmakers die een groot publiek hebben bereikt. Rotting: 'Ik vind het bijzonder dat je in een film kunt sturen hoe lang iemand naar een shot kijkt.'

Videokunst is allang geen experimenteel statement meer, maar een manier om een groter publiek te bereiken. Nederlandse musea raken erop ingericht. Denk aan de kelder van het Stedelijk Museum Amsterdam: 1.100 vierkante meter zonder daglicht. Ook Museum De Pont in Tilburg bouwt een videokunstvleugel die kan worden verduisterd. Of we de drie makers binnenkort in zulke zalen zullen tegenkomen, is de vraag. Bachour houdt zich nu bezig met muziek, vertelt ze, mogelijk maakt ze een performance. De nieuwe talenten laten zich niet vastprikken op één discipline.

TENT Academy Awards, t/m 27/9, TENT Rotterdam.

Roderik Rotting Beeld Mariska Kerpel
Roderik RottingBeeld Mariska Kerpel

Verenigingsleven in Mechelen

Roderik Rotting (1984) studeerde af in de richting Fotografie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Hij maakte de film Our Club Will Never Die, waarin hij het verenigingsleven in het Limburgse dorp Mechelen in beeld brengt:

'Op straat zijn we gewend elkaar voorbij te lopen, in mijn foto's en video's nodig ik de toeschouwer uit menselijk gedrag als een antropoloog te observeren. Kijken kan zo leerzaam zijn. Ik ben dyslectisch, dus lezen is lastig, maar van kijken heb ik heel veel geleerd.

'Ik ben opgegroeid in Twente. Sinds ik in Amsterdam woon, kan ik het plattelandsleven van een afstandje bekijken. Sommige dingen uit mijn jeugd vind ik achteraf exotisch en fascinerend. Bijvoorbeeld paasvuren, dat fenomeen besloot ik in 2012 in een fotoreeks vast te leggen. Het verenigingsleven op het platteland is ook iets waarnaar je als stadsbewoner met verbazing kunt kijken. In het Limburgse Mechelen wonen tweeduizend mensen en er zijn minstens 36 verenigingen. Ik vond een man die lid was van de scouting, de carnavalsvereniging en die in de kerk helpt als technisch vrijwilliger. Die bedrijvigheid en zelfredzaamheid heb ik in mijn video vastgelegd. Heel traag, met de camera op een statief.

'De foto's die ik in Mechelen heb gemaakt, zullen ook in het dorp worden vertoond. Ik wil niet dat mijn werk elitair is. Ik kom zelf uit een doodnormaal middenstandsmilieu, mijn neefjes moeten mijn kunst ook kunnen begrijpen.'

EEN KOE ALS ZEEPPOMP
Sara Bachour (1988) studeerde af in de richting Autonome Beeldende Kunst aan de Academie Beeldende Kunsten Maastricht. Haar video Fables, waarin ze zelf verzonnen fabels vertelt, werd bekroond met de TENT Academy Award.

'In Italië werkte ik drie jaar als modeontwerpster, maar ik werd er niet gelukkig van. Ik miste de toewijding die ik bij collega's zag. Toen ik verliefd werd op een Nederlander en bij hem in Maastricht kon gaan wonen, heb ik geen moment getwijfeld.

'In mijn propedeusejaar op de kunstacademie van Maastricht ontdekte ik de richting autonome kunst. Mijn docenten stimuleerden me en de vrijheid sprak me aan. In de mode had ik geprobeerd iets nuttigs te doen met mijn creativiteit, nu kon ik dat loslaten.

'Ik maak niet alleen video's, maar ook foto's en installaties, dus het was een verrassing dat de scout van TENT mijn video had gekozen. In Fables laat ik spullen zien die ik in een kringloopwinkel heb gevonden, kitscherige beeldjes en praktische prullaria in de vorm van dieren. Eerst bekeek ik ze vanuit mijn kennis over productontwerp: waarom is het gemaakt? Voor wie is het gemaakt? Dat probeerde ik los te laten door als een kind te kijken. Zo ontstonden de fabels, bij elk object een apart verhaal. Ik vertel bijvoorbeeld dat een koe die nooit gemolken wilde worden voor straf in een zeeppompje is veranderd. Ik beschouw het als een groot compliment als iemand die niets weet van kunst door mijn werk wordt geraakt.'

VERPAKKINGEN VAN DE PIL
Joanne Hakkert (1990) studeerde af in de richting Graphic Design Research aan Artez, Arnhem met de video Programming the Body. Een Britse vrouwenstem vertelt het verhaal achter het ontwerp van de anticonceptiepilstrip, ondersteund door bestaande videobeelden.

'Mijn project over de anticonceptiepil begon twee jaar geleden. Ik vroeg me af: als je je hele vruchtbare leven de pil slikt, hoeveel verpakkingen zijn dat dan? Bij het verzamelen van verpakkingen viel me op dat die precies laten zien hoe je de pil moet gebruiken, alsof vrouwen niet kunnen tellen. Met pijltjes staat zelfs aangegeven dat woensdag na dinsdag komt. Toen ik in de geschiedenis van de pil dook, ontdekte ik dat het idee van de 'beheersing' van de vruchtbaarheid parallel loopt aan het idee de vrouw te kunnen beheersen.

'Het slikken van de pil is voor mij nooit vanzelfsprekend geweest, omdat mijn moeder mede door de pil depressieve klachten kreeg. In Programming the Body toon ik ook videobeelden uit mijn jeugd en dagboekfragmenten van mijn moeder. Die beelden doorbreken het ritme en scheppen verwarring. Ik hoop dat de toeschouwer daardoor net iets langer over het onderwerp nadenkt. Zelf ben ik er ook nog niet klaar mee. De komende jaren hoop ik bij een studio ervaring op te doen als ontwerper. Ik ben benieuwd hoe ik mijn eigen ideeën kan gebruiken als ik in opdracht werk. Uiteindelijk wil ik mijn eigen studio.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden