'Genadeloos. Dat was de mentaliteit waarmee Tiger werd grootgebracht'

Door Michael Persson

’s Werelds beste golfer is een hufter, blijkt uit de biografie Tiger Woods. Een van de auteurs, Jeff Benedict (geen golffan), spreekt desondanks vol bewondering over hem.

Beeld Getty Images

Tiger Woods, zo blijkt uit het boek Tiger Woods, is nogal een hufter. Hij houdt geen deuren open. Hij zegt nooit sorry. Hij helpt niemand, en hij bedankt niemand voor hulp. Hij geeft geen fooien, hij geeft geen handtekeningen. Hij verbreekt relaties met een kil briefje. Hij gaat weg zonder afscheid te nemen. Hij is gierig. Hij gaat vreemd met elke vrouw die hij pakken kan.

Tiger Woods, zo blijkt uit Tiger Woods, is iemand die vooral aan Tiger Woods denkt. In de deze week verschenen nieuwe biografie over het Amerikaanse golffenomeen wordt Woods een narcist genoemd, een respectloze man met een ziedende haat, een dwangneurotische loner die zijn opgestapelde woede uiteindelijk weet te kanaliseren in een ongebreidelde seksverslaving.

En toch is Jeff Benedict, een van de auteurs, steeds meer van Woods gaan houden. ‘Ik kende hem nauwelijks toen ik met dit boek begon’, zegt Benedict. ‘Maar nu, drie jaar later, nu ik zoveel van hem weet, moet ik zeggen: I like him.’

Benedict, speciaal verslaggever voor Sports Illustrated en onder meer schrijver van The System, een veelgeprezen boek over de glorie en schandalen van het american football aan Amerikaanse universiteiten, zit aan tafel bij zijn uitgever Simon & Schuster in New York om het mysterie Tiger Woods uit te leggen. Hoe kan een zo onsympathiek persoon zo geliefd zijn?

Het is natuurlijk een Amerikaans mysterie, een verhaal van een bovenmenselijke held met al te menselijke zwaktes, van een man die hoog stijgt en diep valt en dan toch weer opkrabbelt – en die in elk van die fases met mateloze belangstelling wordt gevolgd. Toen Woods in 2009, nadat zijn vrouw op zijn mobieltje had ontdekt dat hij was vreemdgegaan, met zijn auto probeerde te vluchten maar tegen een boom in de tuin van de buren crashte, was dat het begin van een reeks scandaleuze onthullingen die 21 dagen achter elkaar de voorpagina van de New York Post haalden. Dat was één keer meer dan het vorige recordonderwerp voor achtereenvolgende voorpagina’s, de aanslagen van 9/11.

Benedict en zijn mede-auteur Armen Keteyian hebben alles gelezen en bekeken wat er over Woods te lezen en te kijken valt. Ze interviewden 250 vrienden en vijanden van Woods, en schreven daarna in een verhaal van vierhonderd pagina’s hoe het kon gebeuren dat deze verlegen zwarte jongen uit een onbeduidend gezin een van de grootste sporters en een van de hipste sportmerken ter wereld kon worden – en dat in een sport die daarvoor als wit, sloom en oubollig bekendstond.

Woods zelf kregen de auteurs niet te spreken. ‘Ik vind het volkomen begrijpelijk dat hij geen zin had in weer een journalist die iets over hem wilde schrijven’, zegt Benedict. ‘Maar voor een goede biografie heb je de hoofdpersoon niet per se nodig.’

Wat vindt u bijzonder aan Tiger Woods?

‘Ik heb bewondering voor zijn eenzaamheid. Ik vind mensen interessant die lang eenzaam zijn geweest, en golf is een sport die je per definitie eenzaam maakt. Het is geen teamsport, je traint in je eentje, en als je een wedstrijd speelt sta je in je eentje voor een groot publiek, live en op tv: je moet alles alleen doen, de afslag, de put, iedereen kijkt naar jou, en jij bent de enige die bepaalt waar de bal heen gaat. Daarbovenop komen de media, de mobieltjes die iedereen op jou richt. Die waren er nog niet in de tijd van Muhammad Ali, om maar iemand te noemen. Al die cameraatjes maken iemand nog kwetsbaarder. Allemaal op jou gericht, en alles wat je verkeerd doet komt direct duizendvoudig op sociale media. Tiger heeft die ontwikkeling helemaal meegemaakt en ervaren.

‘Ik ben geen golfer, ik ben ook geen golffan. Ik begreep het spel niet echt en ik snapte al helemaal niet waarom zo veel mensen het zo graag spelen. Maar het fascineerde me wel hoe groot Tiger was, als publiek figuur. Er zijn maar weinig mensen in de wereld die we aan één woord herkennen – Bono, Ali en Tiger. Dat alleen al is genoeg rechtvaardiging voor een biografie.’

‘Hij staat sinds zijn tweede al in de schijnwerpers. Maar hij is zoveel gefilmd en gecoverd dat hij ook heel veel heeft gezegd dat tot dusver genegeerd is, omdat het opmerkingen zijn die niet direct slaan op wat er 15 minuten daarvoor tijdens de wedstrijd is gebeurd. Wij hebben dat allemaal opnieuw beluisterd en bekeken, en dan kom je soms mooie gedachten of opmerkingen tegen die in een boek een plaats kunnen krijgen. Dat zijn opmerkingen die echt een lens op zijn leven vormen, een inkijkje in zijn persoon.

‘Zo hebben we een hoofdstuk in ons boek waarin we beschrijven hoe Tiger in één maand twee slagen slaat die echt bovenmenselijk zijn. Eentje is in het donker, waarin hij de vlag niet eens kan zien en toch de bal vlak bij de hole laat landen. En de tweede is een paar weken later, dan is het niet donker maar hij heeft evengoed geen goed zicht, vanwege het hoge gras en de helling, dus ook dan moet hij op het gevoel slaan, alsof het donker is. Hoe is dat mogelijk? Vervolgens gebruiken we een citaat dat we op een heel andere plek hebben gevonden, tijdens een persconferentie waarin Tiger vertelt dat hij heel vaak met zijn vader in het donker speelde, en dat hij daar veel van heeft geleerd. Dat is goud voor mij, dat past dan precies. De taak van een biograaf is om iets te vinden wat nog niemand heeft gevonden, iets wat je als lezer in het hoofd van de hoofdpersoon brengt, zodat je iets ziet wat je nog niet eerder hebt gezien.’

Zijn vader zette hem al als baby in de kinderstoel in de garage, waar Tiger elke dag twee uur keek hoe zijn vader golfballetjes sloeg. En later gaf vader Woods, een oud-commando, Tiger een soort commandotraining waarbij hij zijn zoon uitschold voor ‘nikkertje’ dat niets kon. En zijn moeder was een heuse tijgermoeder. Is de rol van zijn ouders bepalend geweest voor het succes van Tiger Woods?

‘Hij had hoe dan ook een groot atletisch talent. Maar zij hebben hem zo hard en monomaan gemaakt dat zijn talent tot buitengewone bloei kwam. Er zijn heel veel ouders in dit land die ook willen dat hun kinderen uitblinken in sport, zodat ze een beurs krijgen voor de universiteit; ik ken persoonlijk veel vaders die graag zouden willen dat hun zoon professioneel atleet wordt.

‘Maar het bijzondere aan de opvoeding van Tiger was de harde aanpak. Kijk, golf is een sport die wordt gespeeld op country clubs, in de duurdere buitenwijken. Maar vader Earl had geen countryclub-mentaliteit. Hij wilde kastelen bestormen. Als de familie Woods aan een toernooi meedeed dan waren ze daar niet om te winnen, nee, ze waren daar om hun tegenstanders te verpletteren. Genadeloos. Dat was de mentaliteit waarmee Tiger werd grootgebracht.

‘We beschrijven hoe hij op een gegeven moment als tiener meedoet aan een toernooi in Zuid-Californië. Daar is ook een talentscout aanwezig die naar Tiger staat te kijken. Er komen ouders naar de scout toe die vragen: hoe doen de ouders van die Woods dat toch? En dan zegt de scout: dat wil je niet weten. Wat zij doen zouden jullie helemaal niet kunnen doen met je kind. You don’t have what it takes.’

Was de bestorming van het kasteel ook bedoeld als een sociale revolutie? De aanval van een zwarte jongen op een wit bolwerk?

‘Zeker, dat speelde mee. Earl wilde niet dat zijn zoon alleen maar een plek tússen de witte golfers veroverde, maar een plek bóven de witte golfers. Op toernooien was Tiger de enige zwarte jongen tussen al die witte countryclub-kinderen. Hij was een vreemde, een buitenstaander. Maar hij was niet jaloers op hen, zij waren jaloers op hem. En hun vaders waren jaloers op Tigers vader. Want Tiger was gewoon de beste en dat wisten ze. De witten waren jaloers op de zwarten. Het was een omkering van de normale verhoudingen.’

Earl maakte er misschien een raciale strijd van, maar Tiger zag dat niet zo. Die zei: ik praat alleen over de raciale kwestie als journalisten ernaar vragen. Heeft zijn doorbraak als zwarte kampioensgolfer maatschappelijke betekenis gehad?

‘Er zijn nog steeds nauwelijks zwarte golfers. Ik denk dat er onrealistische verwachtingen zijn gewekt, toen hij nog heel jong was. Hij was de eerste Afrikaans-Amerikaanse golfer die de Masters won, maar het was een beetje oneerlijk om dan meteen te verwachten dat hij de gelaatskleur van de sport ook helemaal zou veranderen. Toen hij op de universiteit van Stanford zat, werd hij ook voortdurend aangespoord om over zijn ras te praten. Had hij helemaal geen zin in. Vergeet niet: hij was nog maar een jongen! Gewoon een eerstejaars. Hij had misschien zoals iedereen gewoon tijd nodig om zijn ideeën te ontwikkelen. Wat ook niet hielp is dat zijn vader in een interview had gezegd dat hij de nieuwe Gandhi of Mandela zou worden. Dat is nogal heavy. En mensen als jij en ik, journalisten, zien hem en denken dan: is dat nou de nieuwe Gandhi? Dat is een last die nooit meer weggaat.’

Hij ontwikkelde compulsief gedrag: eindeloos trainen, gokken en vervolgens gelijktijdig affaires met meerdere vrouwen. Denkt u dat zijn seksverslaving te maken had met zijn obsessieve golfoefeningen? Een soort keerzijde van de medaille?

‘Ik denk dat Tiger Woods niet geweest zou zijn wie hij is - de grootste golfer en een van de grootste atleten aller tijden – zonder dat hele pakket. Het is alles of niets.'

Horen zijn onaangename kanten daar ook bij? Hij is lomp, hij is ondankbaar, hij is onbeleefd, hij is gierig, hij is ongevoelig, hij is egoïstisch.

‘Alles wat je zegt is waar. Maar dat is allemaal gisteren. Ik ben meer geïnteresseerd in de ontwikkeling van mijn hoofdpersoon. Dus ik luister naar die opsomming en vraag: en dan? Want er komt nog iets achteraan. Tiger is de enige persoon die ik kan bedenken – en dan heb ik het over topsporters, politici, ceo’s, acteurs, noem maar op – die publiekelijk heeft erkend wat hij verkeerd heeft gedaan, en heeft gezegd er verantwoordelijk voor te zijn, zonder de schuld af te schuiven.

‘Hij heeft na dat auto-ongeluk en de affaires twee persconferenties gegeven, eerst een zonder vragen en toen eentje met vragen, waarin hij alle schuld op zich nam voor wat hij had gedaan. Hij kreeg vragen die niemand zou willen krijgen. Allemaal privévragen voor een publiek van miljoenen. Toen ik dat zag dacht ik: Bill Clinton heeft dat niet gedaan. Of Kobe Bryant. Of Eliot Spitzer. Maar Tiger deed het wel. En zijn vrouw stond niet naast hem, zoals vaak bij politici, om de schijn op te houden. Nee, hij deed het helemaal alleen. Met waardigheid. Toen ik die hoofdstukken schreef was ik mentaal en emotioneel helemaal uitgeput, omdat ik me voorstelde hoe dat zou zijn, in zijn plaats, en ik vond het overweldigend.

‘Heel vaak vergeten wij als journalisten dat we het over mensen hebben met een ander leven dan het onze. Het is makkelijk te zeggen: ik zou het heel anders hebben gedaan. Hoeveel mensen komen erachter, wanneer jij of ik een fout maken in ons leven? Of beter: hoeveel mensen kan dat iets schelen? Als jij je vrouw zou bedriegen, zou iemand daar dan iets om geven? Ja, je vrouw natuurlijk, en wat familieleden en een paar vrienden. Maar om de hele wereld tegenover je te vinden die alles wat je zegt minutieus notuleert... als je dat het hoofd durft te bieden dan ben je een harde. Daar heb ik bewondering voor.

Kijk, Tiger was al een harde in de ring, op de golfbaan. En nu zagen we dat hij ook buiten de ring zijn mannetje kon staan. Daar waar het er echt toe doet. Daarom is hij nu voor mij meer dan een groot golfer. Er zijn zoveel mensen zoals ik, die niet veel geven om golf, maar die hem weer willen zien winnen, omdat hij van zo ver is gekomen.

‘Hij heeft die schandalen gehad, hij crashte zijn auto, raakte zijn vrouw kwijt, hij werd opgepakt voor rijden onder invloed, hij had met pijnstillerverslaving te kampen, en dat heeft hij allemaal achter zich gelaten. Wie zou een jaar geleden hebben kunnen denken dat hij volgende week kans maakt het Masters-toernooi in Augusta te winnen? Misschien is het iets Amerikaans, maar iedereen zal hem toejuichen.’

Jeff Benedict & Armen Keteyian: Tiger Woods – De biografie

Uit het Engels vertaald door Catalien van Paassen, Sylvie Hoyinck en Gertjan Wallinga.

Balans; 420 pagina’s; € 25.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden