Gemeente Amsterdam dreigt pand Pianola Museum te verkopen

Verkoop maakt deel uit van beleid om gemeenteschulden te verkleinen.

Curator Kasper Janse in de salon van het Pianola Museum. Foto Herman van Heusden

Midden in de Amsterdamse Jordaan bevindt zich het Pianola Museum, een minimuseum geheel gewijd aan de zelfspelende piano. Het kleine museum wordt echter met sluiten bedreigd. De gemeente Amsterdam is van plan het pand waar het museum in is gevestigd in de verkoop te doen.

In het Pianola Museum worden herinneringen aan tijden van weleer levend gehouden. Het hart van het museum bestaat uit een met pianola's volgestopte salon. Het ademt de sfeer van de jaren twintig, toen de pianola nog een veelvoorkomende gangmaker in cafés en woonkamers van de rijken was. Bezoekers krijgen een persoonlijke rondleiding door het kleine museum van een van de vrijwilligers. Vorig jaar trok het museum, dat van vrijdag tot en met zondag geopend is, zo'n zesduizend bezoekers, vertelt curator Kasper Janse. Naast pianola's bezit het museum zo'n dertigduizend muziekrollen. De collectie is grotendeels in eigen beheer.

Concertavonden

De salon is niet enkel een museumruimte, maar wordt ook gebruikt om concertavonden te houden. Janse: 'We geven zo'n honderdtwintig concerten per jaar. Soms staat er alleen een pianola te spelen en soms is er ook livemuziek.' Er wordt klassieke muziek gespeeld, maar er worden ook jazz- en tangoavonden gehouden. Daarnaast worden er stommefilmavonden georganiseerd, waarbij een pianola de muzikale begeleiding verzorgt.

Waar de pianola ooit al uit de cafés en huiskamers is verdwenen, daar staat de zelfspelende piano nu opnieuw onder druk: het Pianola Museum dreigt de deuren te moeten sluiten. Het pand waar het museum in is gevestigd wordt gehuurd van de gemeente Amsterdam. De gemeente heeft afgelopen december de organisatie van het museum laten weten van plan te zijn om het pand te gaan verkopen.

'Wanneer dat gebeurt, houdt het voor ons op', vertelt Janse. 'Wij hebben niet het geld om het pand te kopen, we zouden al amper de bekostiging van de verhuizing van alle pianola's kunnen betalen. We hebben zo veel moeite in het museum gestopt en als dank wordt er gezegd 'hoepel maar op'. Dat is absurd'.

De voorgenomen verkoop is onderdeel van het bredere beleid van de gemeente om 250 miljoen euro aan schulden af te lossen met de verkoop van vastgoed. Het Pianola Museum komt in aanmerking voor verkoop omdat het geen beleidsdoelen van de gemeente zou dienen. Er is afgelopen dinsdag steun voor het museum van de stadsdeelcommissie van Amsterdam-Centrum gekomen. De commissie adviseert de gemeenteraad om de verkoop van het pand te heroverwegen, omdat ze het museum van bijzonder cultureel belang achten. De definitieve beslissing ligt bij de Amsterdamse gemeenteraad.


Het museum is een petitie begonnen die de gemeenteraad en het college van B en W vraagt het pand niet te verkopen. Deze petitie is ondertussen meer dan zevenduizend keer ondertekend.

Jukebox

De pianola is een piano die zelfstandig muziek kan spelen. De piano bevat een pneumatisch systeem dat een muziekstuk kan afspelen via een papieren rol. Vanaf 1900 won de pianola aan populariteit. Het apparaat verscheen in cafés als een voorloper van de jukebox. Rijke families schaften zichzelf een pianola voor in de huiskamer aan. Vanaf 1930 neemt de populariteit van de pianola alweer af, met name door de opkomst van de grammofoon en later de radio, die beide veel goedkoper zijn.