Gemankeerde ouders en kinderen

Deze vijf begrippen geven een aardige indicatie van wat we in Kruispunt California kunnen verwachten. Om te beginnen speelt de roman in Chicago. Niet in Californië, want de titel verwijst naar California Avenue in Chicago.

Verder: het milieu waarin het boek is gesitueerd is overwegend joods, en het tijdperk waarin de beschreven gebeurtenissen zich voltrekken zijn de late jaren zeventig en vroege jaren tachtig. Of nog preciezer: de periode van 4november 1979 tot 20januari 1981, een tijdsspanne die precies samenvalt met de 444dagen dat het personeel van de Amerikaanse ambassade in Teheran werd gegijzeld door Khomeiny-aanhangers.

Het heeft er alle schijn van dat Adam Langer (1959, geboren in San Francisco, getogen in Chicago) bij het schrijven van Kruispunt California stevig uit zijn eigen jeugd heeft geput. Toch is dit geen klassieke autobiografische coming of age-roman, waarin iemand zijn al dan niet ongelukkige jeugd van zich afschrijft. Daarvoor is dit boek veel te ambitieus en veelomvattend.

Langer beschrijft niet het wel en wee van één persoon, maar van drie gezinnen, en plaatst de beschreven verwikkelingen bovendien in een breder sociaal-maatschappelijk kader. Hij sleurt de lezer niet alleen dit tijdperk binnen, maar ook de denkwereld van een aantal sterk uiteenlopende personages, en hij doet dat met schijnbaar gemak, veel overtuigende details en niet in de laatste plaats een ruime dosis humor.

De California Avenue waaraan het boek zijn titel ontleent, is een soort sociale scheidslijn die door de buurt West Rogers Park loopt. Ten westen ervan wonen de welgestelden *hoe verder west des te welgestelder* terwijl aan de oostzijde de minder gefortuneerden zijn gehuisvest.

Tot de meest gevestigde ‘westelijken’ behoren de Rovners: vader Michael (arts), moeder Ellen (therapeut), zoon Larry en dochter Lana. Vanzelfsprekend wonen ze in een fraai huis en speelt geld geen rol, maar even vanzelfsprekend spelen achter de façade van deze All American Family tal van zaken die het beeld van een gelukkig gezin danig nuanceren. Om te beginnen zijn beide ouders nadrukkelijk met hun eigen wel en wee bezig. Ze hebben niet alleen nauwelijks tijd voor hun kinderen, maar beschouwen het ouderschap eigenlijk als uitgesproken hinderlijk.

Michael gaat, zoals dat hoort bij een man van zijn leeftijd, gebukt onder een midlife crisis, die hem doet hunkeren naar overspel met zijn assistente in het ziekenhuis. In afwachting van de uitvoering van dit verlangen tracht hij zich tevreden te stellen met girlie bars en porno. Ellen is er intussen van overtuigd dat haar man eigenlijk homo is en verliefd is op collega Steve. Zelf smeedt zij plannen om aan haar verstikkende huwelijk te ontsnappen. Haar gebrek aan interesse voor man en kinderen paart ze aan een levendige afkeer van haar patiënten en hun belachelijke problemen.

Larry (17) wordt in de beste Portnoy-traditie geplaagd door hevige seksuele obsessies. Om de meisjes voor zich te winnen heeft hij de ‘Jerusarockband’ Rovner! opgericht, waarvan hij de leadzanger is. Tot de aanstaande hits die hij heeft geschreven, behoren songs als (My Lovin' Ain't) Always Orthodox en Synagogue Girl, met onvergetelijke tekstregels als ‘I like your button, now it's time to press it/ Meet me in the back of the Beth Ha'knesset’.

Mocht Larry's muzikale loopbaan onverwacht niet van de grond komen, dan overweegt hij het vrouwelijk schoon via een academische loopbaan aan zich te binden. Zijn twaalfjarige zusje Lana wacht niet tot de dingen haar toevallen. Zij is behalve een nerdy perfectioniste een begaafd kleptomane.

Aan de ‘verkeerde’ kant van California Avenue wonen de Wasserstroms. Charlie Wasserstrom is weduwnaar en sleept zich van het ene slecht betaalde baantje naar het andere. Momenteel werkt hij bij een deli met de naam It's in the Pot. Zijn oudste dochter, Michelle (16) is een aantrekkelijk slettenbakje dat graag experimenteert met jongens, alcohol en drugs. Ze heeft met haar rebellerende gedrag alle gras weggemaaid voor de voeten van haar twaalfjarige zusje Jill. Tenminste, zo denkt die erover: ‘Jill hoefde niet meer te roken, niet meer te drinken, niet naar de platen van haar zusje te luisteren, niets aan de muur te hangen (...) *het leek haar bijna onmogelijk om te rebelleren op een manier die niet min of meer tweedehands was'.

Dus wordt Jill een studiehoofdje. Zelfs voor de eenvoudigste schoolopstellen doet ze uitvoerig onderzoek. Al studerend ontwikkelt ze ongewild haar eigen rebelse opvattingen, welbeschouwd aanzienlijk eigenzinniger en radicaler dan die van haar zuster. Bij discussies op school verdedigt ze de opvattingen van ayatollah Khomeiny en Fidel Castro, en in haar bar-mitswatoespraak noemt ze het judaïsme en alle andere vormen van georganiseerde religie hypocriet.

Het derde gezin waaromheen Langer zijn roman heeft gesponnen, bestaat uit moeder Deirde Scott Wills en haar zoontje Muley. Anders dan de andere twee gezinnen zijn de Scotts niet joods maar Afro-Amerikaans (zoals het toen nog niet heette). Deirde is door haar man verlaten en verkeert al tien jaar in een depressie. De zelfverzekerde en ondernemende Muley, een leeftijdgenootje van Jill Wasserstrom, ziet het als zijn taak zijn moeder hieruit te helpen. Hij heeft ook een oogje op Jill.

Aan de hand van diverse plots en subplots verweeft Langer de verhaaldraden van zijn diverse personages met elkaar. Het boek is opgebouwd uit hoofdstukken die telkens de naam van een van de hoofdpersonen dragen en het verhaal vanuit zijn of haar perspectief vertellen. Deze wijze van schrijven vereist een groot inlevingsvermogen, en Langer blijkt daarover volop te beschikken. Van een gefrustreerde joodse middle class psychotherapeute tot een levenslustig zwart schoffie uit een achterstandsbuurt, zijn de personages overtuigend.

Hoewel de jongeren in zijn boek het aanstekelijkst zijn, waakt Langer voor de gemakkelijke conclusie dat - om met Wordsworth te spreken - ‘het kind de vader is van de volwassene’. Bij hem zijn alle disfunctionele gezinsleden disfunctioneel op hun eigen wijze; ouders én kinderen.

Adam Langer: Kruispunt California.

Vertaald uit het Engels door Gerda Baardman en Marian Lameris. Prometheus; 446 pagina's; ¿ 25,-. ISBN 90 446 0425 2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden