Gelukkige dagen

Het meisje met de vlechtjes denkt natuurlijk dat de foto helemaal van haar is. Ze staat midden in beeld en poseert....

JOHAN DE VOS

Vader is een goedkope fotograaf. Dat wil zeggen: ze zien hem niet staan. En dat wil ook zeggen: iedereen doet waar hij zin in heeft. Goedkope fotografen maken dit soort ontspannen foto's waar we met welbehagen naar kijken.

Sommige vaders zijn dure fotografen. Ze hebben bijvoorbeeld een veel te duur toestel en de drang om perfect te zijn. Deze vaders dwingen hun gezin om positie te kiezen, ze regisseren de situatie en maken foto's die lijken op de andere dure foto's: semi-artistiek en in ieder geval goed belicht en verschrikkelijk scherp. Ze werken op de zenuwen van al hun gezinsleden en dat is duidelijk te zien op de dure foto's.

De zon staat hoog. Iedereen krijgt zijn portie tegenlicht. Bij dit licht wordt elk tafereel feestelijk. We associëren dit licht met de gelukkige dagen. De overvloed aan licht maakt de foto een beetje onscherp. Het tegenlicht organiseert wat lichtverstrooiing in het objectief. Dat geeft een nevelig effect. Op die manier worden de figuren poezeliger. We noemen dit mooi, en mooi betekent hier: de afwezigheid van alles wat zou kunnen storen. Alle zorgen bevinden zich buiten dit beeld.

Terzijde, deze idyllisch lijkende foto herbergt toch geheimen. Inderdaad rechts in beeld, boven de schoot van de grootvader zien we in de diepe donkerte een tafereel met spelende kinderen. Sommige kijkers zien het en andere niet. Dit is het zogenaamde 'blow-up effect' waarbij men in de takken en bladeren dingen kan ontwaren die er zijn of er niet zijn.

De houding van de mensen in beeld is het gevolg van een verschijnsel dat men op de drukke Franse autowegen een 'bouchon' noemt: in de file rijdt het ene voertuig traag, het volgende iets trager, het volgende nóg iets trager, het volgende nog nóg iets trager en anderhalve kilometer verder staan honderden vloekende chauffeurs gewoon stil. Grootvader rijdt voorop maar zijn snelheid is beperkt. De trage snelheid hoort bij zijn waardigheid maar het veroorzaakt een eenparig tempoverlagend effect bij de anderen.

Niemand van het gezin kan zo traag blijven stappen en dus moet men af en toe eens stilstaan. Dit stilstaan leidt tot benen-draaien, mijmeren, poseren, foto's maken. Er is een overschot aan tijd.

'Mijn schoonvader was een echte Groninger: recht door zee, nooit iets zeggen wat hij niet meent, nuchter. Hij zag altijd de goede kant van het leven, vond dat hij had geboft ook al was de situatie niet zo prettig. Hier is hij 92, hij woont al enkele jaren in een verzorgingshuis, omdat hij is gaan dementeren. Maar hij vindt het daar prachtig. Als we op bezoek komen, zegt hij: ''Het is hier een prima hotel en kijk eens wat een prachtige tuin er bij hoort''. Deze foto maakte ik dertig jaar geleden.' Hugo Coljé, Amsterdam.

Op deze ontspannen foto zijn de mensen zichzelf. Er zijn kleinigheden die hun eigenheid verraden. Het meisje met de vlechten heeft lange benen met nogal wat blauwe plekken er op, ze draagt een te grote handtas en ze is een en al bevalligheid. De jongen die de wagen duwt, spreekt met zijn grootvader op gelijke hoogte en de jongste broer heeft een klein mondje en bloemetjes in zijn hand. Hij is diep in gedachten verzonken.

Ik ben zo vrij geweest de familie op te bellen en te vragen wat er van deze mensen geworden is. Grootvader is niet meer, de jongen die het wagentje duwde werd saxofonist, het meisje geeft lessen in salsa en het jongere broertje, hij bleef de filosoof van het gezelschap. Ik had het kunnen weten.

Johan de Vos

Dit is aflevering 15 van een rubriek. Foto's voor De allermooiste foto van de wereld kunnen worden gericht aan de Volkskrant, Dag in Dag uit, postbus 1002, 1000 BA Amsterdam.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden