de week in boekenwilma de rek

Gelukkig voegen de nieuwste boeken over Napoleon niks toe; nu nog kiezen uit de andere 300.000

null Beeld

Woensdag werd in Parijs Napoleons tweehonderdste sterfdag herdacht met een bloemetje van president Macron, waaraan een verhit debat was voorafgegaan over de vraag of de voormalige keizer zo onderhand niet gecanceld moet worden. Niet omdat hij honderdduizenden mensen voortijdig de dood in joeg, maar vanwege zijn onmodieuze opvattingen over vrouwen en over slavernij.

Wie op zoek gaat naar een boek om zich een mening over de kwestie te vormen, wordt al snel radeloos. Patrick Buch, broer van Boudewijn, schat in de bundel Napoleons nalatenschap (2020) het aantal Napoleonboeken op meer dan 300 duizend. Dat betekent dat het R-getal flink boven de 1 zit want in 1974 waren het er nog ‘meer dan 200 duizend’, aldus historicus en schrijver Jaap ter Haar, volgens wie Napoleon vooral geloofde in het fortuin, ‘dat als een vrouw was: hoe meer zij gaf, hoe meer je van haar kon eisen…!’

Veel boeken over Napoleon zijn geschreven door bewonderaars als Martin Bril, die in hem hun eigen ijdelheid en geldingsdrang herkenden. Aan de andere kant van het spectrum vind je een historicus als Adam Zamoyski, die in Napoleon – De man achter de mythe (2018) juist zijn gewoonheid benadrukt. Er zijn, zei Zamoyski tegen de Volkskrant, ‘momenten waarop je medelijden hebt met de arme ziel.’

null Beeld Getty
Beeld Getty

In Napoleons nalatenschap schrijft neerlandicus Lotte Jensen dat Napoleon dagelijks bezig was met de vraag hoe de geschiedenis over hem zou oordelen. Daar is de geschiedenis dus nog niet uit. Ook in de 19de eeuw dweepten schrijvers met de keizer, aldus haar collega Rick Honings in diezelfde bundel. Goethe bejubelde hem als ‘de hoogste verschijning die in de geschiedenis mogelijk was’, Multatuli roemde de ‘grootheid van zijn ziel’ en Willem Kloos meende dat Napoleon ‘een grootere en meer schoonheid voortbrengende uiting van leven is geweest’. In 1946 stelde J. Presser Napoleon daarentegen voor als een ‘nihilist die het mensdom diep en diep verachtte’.

Wat te lezen? Volgens de Franse krant Le Monde voegen de allernieuwste boeken weinig toe. Dat ruimt lekker op. Lotte Jensen raadt desgevraagd Nederland onder Napoleon door Bart Verheijen aan, Napoleon van Alan Forrest (‘geweldig hoofdstuk over zijn herbegrafenis in Parijs) en Julia Blackburns Het laatste eiland van de keizer (‘prachtige beschrijvingen van de vadsige keizer in bad’). Op 1 staan voor haar 1812 en De fantoomterreur van de reeds genoemde Zamoyski. Allons enfants!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden