'Gelukkig hebben we ook mussen in plaats van vinken'

Op 3 juni 1987 woont Kluwer-topman mr J. Alberdingk Thijm de officiële uitreiking van de honderdste editie van de Pius-almanak bij....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Het is het begin van de meest verwoede overnamestrijd in de Nederlandse geschiedenis; het gevecht om de uitgever Kluwer. Als Alberdingk Thijm drie kwartier later het hoofdkantoor belt, hoort hij dat professor Vinken van Elsevier hem wil spreken. Deze deelt hem mee dat de commissarissen 'na lange aarzeling' hebben besloten een openbaar bod op de aandelen Kluwer te doen.

Alberdingk Thijm - kleinzoon van de 'tachtiger' Lodewijk van Deyssel - spreekt de volgende dag op een persconferentie van een 'overval'. Hij veegt de vloer aan met het 'grootdenken van Elsevier' en de in Nederland 'ongebruikelijke handelswijze' van een vijandig bod. 'Hieruit zullen alleen botsingen voorkomen. Gelukkig hebben we ook mussen in plaats van vinken'

Het gevecht zal de hele zomer voortduren. Nederland dat nog niet gewend is aan raiders, take-overs, white knights en poison pills, zit op het puntje van zijn stoel. Op 10 juni spreken Vinken en Alberdingk Thijm elkaar, maar het vredesoverleg mislukt. Alberdingk Thijm, die vreest het veel grotere Elsevier alleen niet te kunnen weerstaan, roept collega-uitgever Wolters Samsom als witte ridder te hulp.

Wolters Samsom-topman M. Ververs is op 3 juni met zijn vrouw en mede-bestuurslid Brakel (tien jaar later de topman van de combinatie) in Joegoslavië, waar zij les geven in 'modern management'. Ondanks de slechte verbindingen hoort hij direct van het nieuws van de vijandige overval. Hij ruikt onmiddellijk zijn kans. Om belangenverstrengeling te voorkopen verkoopt hij zijn pakketje van 200 aandelen Kluwer voor 65 duizend gulden. Op de avond na zijn terugkeer in Nederland - zondag 7 juni - onderhandelt hij al met Alberdingk Thijm over een mogelijk tegenbod.

Tien dagen later kondigen Alberdingk Thijm en Ververs het samengaan aan. 'Staat u mij toe: Wolters Kluwer, wat een beauty van een onderneming, met prachtige toekomstmogelijkheden.'

Hiermee begint het gevecht pas echt. De Britse uitgever Robert Maxwell - die later zelfmoord zou plegen nadat bleek dat hij de pensioenkas had geplunderd om zijn op drijfzand gebouwde media-imperium overeind te houden - gaat zich ermee bemoeien. Eerst beproeft hij hij zijn kans bij Kluwer. Daarna stort hij zich op Elsevier.

In Nederland worden de messen geslepen. Kluwer houdt een dramatische aandeelhoudersvergadering, waarin het bestuur aandringt om te kiezen voor het bod van Wolters Samsom. Voormalig minister en ABN-bestuurslid Harry Langman steekt als president-commissaris van Kluwer zijn nek uit. De Deventer uitgever, die ook de steun krijgt van ABN en diens dochter Mees & Hope, heeft via een ingenieuze gifpil-constructie zijn juridische uitgeverijen losgemaakt van de NV.

Elsevier, dat weer wordt geholpen door de Amro Bank en Pierson, Heldring & Pierson, probeert de besluitvorming op de aandeelhoudersvergadering van Kluwer aan te vechten. Als dat niet lukt, besluit het concern op de beurs grootschalig aandelen Kluwer te kopen. Hierdoor bouwt Elsevier al snel een belang van 30 procent op.

Elsevier lijkt aanvankelijk aan de winnende hand, maar Wolters Samsom verhoogt op 10 juli zijn bod. Pas op 27 juli antwoordt Elsevier door ook zijn bod te verhogen. Maar het is te laat en onvoldoende.

In het NOS-journaal van 28 juli valt de voorlopige beslissing. A. Jacobs - de huidige ING-topman die op dat moment nog hoofd beleggingen is van Nationale-Nederlanden, dat op zijn beurt een groot belang heeft in Kluwer - maakt bekend dat de verzekeraar kiest voor het bod van Wolters Samsom. Op 31 juli eisen Alberdingk Thijm en Ververs de overwinning op. Er zijn iets meer dan 1 miljoen aandelen voor het bod van Wolters aangemeld; 42,5 procent. Daarnaast is nog een belang van 5 procent op de beurs gekocht. Maar Elsevier deelt op 3 augustus mee 1,2 miljoen aandelen Kluwer te bezitten; 48,25 procent.

De strijd lijkt nog niet gestreden. Er zijn nog fiks wat aandelen zoek. De beurshandel in Kluwer gaat gewoon door. Er worden zelfs op de beurs veel meer aandelen verhandeld dan er nog in vrije omloop zijn.

Elsevier doet een laatste poging . Op de beurs loopt de koers van Kluwer op. De geldsmijterij bereikt een hoogtepunt op een koers van 3100 gulden; het tienvoudige van wat begin juni voor werd betaald.

Op 14 augustus 1987 wordt de uitslag bekend: Wolters Samsom heeft 1.275.593 aandelen Kluwer, Elsevier 1.222.103. 'Van harte' telegrafeert Vinken zijn opponenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden