nieuwskunstroof

Geleende Van Gogh gestolen uit museum Singer Laren

Uit museum Singer Laren is een schilderij gestolen van Vincent van Gogh. Het werk- Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar (1884) - werd in de nacht van zondag op maandag ontvreemd. 

Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar.Beeld Groninger Museum

Het schilderij behoort sinds 1962 toe aan het Groninger Museum en was uitgeleend aan het museum in het Noord-Hollandse Laren voor de expositie Spiegel van de ziel – Toorop tot Mondriaan. Dit maakten de museumdirecties maandagmiddag tijdens een persconferentie bekend.

De algemeen directeur van Singer Laren, Evert van Os, verklaarde ‘boos, geschokt en verdrietig’ te zijn. De dieven zijn om 03.15 uur het museum binnengegaan, dat al enige tijd is gesloten vanwege het coronavirus. Volgens de politie hebben zij de glazen voordeur van het museum geforceerd. Nadat het inbraakalarm afging, zijn agenten direct naar het museum gereden, maar ze troffen de dader of daders niet meer aan. Volgens Van Os voldoet het museumgebouw aan alle veiligheidsnormen. Een politiewoordvoerder zegt dat alle tips en camerabeelden van de omgeving welkom zijn.

Jan Rudolph de Lorm, museumdirecteur van Singer Laren, liet tijdens de persconferentie weten dat hij ‘ongelooflijk pissig’ is dat de diefstal heeft plaatsgevonden. ‘Precies dat wat je nooit wil als verantwoordelijke museumdirecteur.’ Hij noemde het ontvreemde werk van Van Gogh ‘prachtig en ontroerend’ en zei het ‘heel erg’ te vinden voor het Groninger Museum, de eigenaar van het schilderij. 

De directeur van dat museum, Andreas Blühm, kondigde aan dat zijn museum werken zal blijven uitlenen, ook aan Singer Laren. ‘We laten ons hierdoor niet afschrikken.’ Het gestolen werk was het enige schilderij van Van Gogh in de collectie van het Groninger Museum; het bezit nog wel tekeningen van de kunstenaar. 

Vroeg werk

Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar, 25 bij 57 centimeter groot, is een vroeg werk van Vincent van Gogh (1853-1890). Hij schilderde het toen hij na een verblijf in Drenthe bij zijn ouders in het Brabantse Nuenen was gaan wonen. Zijn vader was daar predikant in de Hervormde Kerk. Het werk, olieverf op papier op paneel, toont de tuin van de pastorie in het begin van de lente.

Schilderijen van Gogh worden met enige regelmaat gestolen. Zo werden in 2002 bij een inbraak in het Van Gogh Museum twee doeken ontvreemd, Zeegezicht bij Scheveningen (1882) en Het uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen (1884-1885). Deze kleine schilderijen werden in september 2016 door de Italiaanse politie aangetroffen tijdens een inval in een huis van Raffaele Imperiale, een maffiabaas uit Napels. Hij had de schilderijen gekocht van de twee Nederlandse inbrekers. Zij zijn veroordeeld, maar hebben nooit willen onthullen waar hun buit was gebleven. De twee gestolen schilderijen keerden in maart 2017 terug in het Van Gogh Museum.

Volgens experts worden kunstwerken vaak gestolen met het oog op eventuele onderhandelingen over strafvermindering met justitie, maar ook om losgeld te eisen bij musea en verzekeringsmaatschappijen of om als betaalmiddel te gebruiken bij criminele deals.

Eerdere inbraak in Singer Laren

In januari 2007 was Singer Laren ook al doelwit van dieven geweest. Toen forceerden twee mannen ’s nachts het hek van de museumtuin. Ze namen zeven beelden mee met een totale waarde van 1,3 miljoen euro, waaronder een afgietsel van De Denker, de beroemde sculptuur van de Franse beeldhouwer Auguste Rodin (1840-1917). 

Dat beeld werd twee dagen na de inbraak verminkt teruggevonden in Muiderberg. De ontvreemding bleek het werk te zijn van twee notoire koperdieven. Zij zouden geen idee hebben gehad van de kunsthistorische waarde van de werken. Ze hadden na de diefstal zes van de zeven gestolen beelden met een gehuurde slijptol in stukken gezaagd en naar een opkoper gebracht. De Denker lag in de tuin van een van de mannen begraven.

De politie was hen op het spoor gekomen doordat in de museumtuin papiersnippers waren gevonden. Die bleken tezamen een computeruitdraai te vormen van een routebeschrijving van het adres van een van de dieven naar een andere beeldentuin.

Het duo werd aanvankelijk veroordeeld tot gevangenisstraffen van vier en 4,5 jaar voor de diefstal bij Singer Laren alsmede acht andere beeldendiefstallen, maar in hoger beroep werd hun straf teruggebracht tot twee en 2,5 jaar. Een derde verdachte, die logistieke steun had geboden en zich zelf bij de politie had gemeld, kreeg twaalf maanden, waarvan vier voorwaardelijk.

Het museum besloot na een discussie van twee jaar De Denker te herstellen. In het atelier van Rodin bleek nog een gipsen beeld te staan dat als origineel had gediend voor het afgietsel van Singer Laren. Met behulp van moderne scantechnieken kon een vergelijking worden gemaakt, waarna de sculptuur werd gerestaureerd. De Denker werd daarna niet meer tentoongesteld in de tuin, maar in het museum zelf.

Het Singer Laren.Beeld AP

AMERIKAANS ECHTPAAR STICHTTE MUSEUM

Een groot deel van de collectie van Singer Laren bestaat uit werken die zijn bijeengebracht door het Amerikaanse echtpaar William Singer (1868-1943) en Anna Singer (1878-1962). Zij waren in Laren neergestreken vanwege de bloeiende kunstenaarskolonie in het dorp en lieten er een villa bouwen. Later breidde Anna Singer die uit met een museum en een theater, die in 1956 werden geopend. De omvangrijke kunstverzameling van de Singers, die aan het museum werd geschonken, is sindsdien verder gegroeid door aankopen en schenkingen. In 2018 maakte Els Blokker-Verwer bekend dat ze de Collectie Nardinc schenkt aan Singer Laren. Die was bijeengebracht door haar en haar man, de in 2011 overleden zakenman Jaap Blokker. Voor het tentoonstellen van hun verzameling wordt een nieuwe vleugel gebouwd, die eind dit jaar moet openen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden