Geert Wilders als coole jaren tachtig-artiest

Hij is een stuk jonger, heeft minder rimpels, het haar is pikzwart, maar kennen we scherpe blik en die mond niet ergens van? Het is inderdaad PVV-leider Geert Wilders die als jonge kunstschilder op de affiches van Art Amsterdam prijkt.

Affiche Art Amsterdam © Mart Warmerdam

De politicus oogt als een coole jaren tachtig-artiest die vanuit zijn schildersatelier de wereld gaat veroveren.

Actualiteit

De foto op het affiche is van beeldend kunstenaar Jasper de Beijer (37). Hij maakte het in opdracht van Art Amsterdam - de grootste Nederlandse beurs voor moderne en hedendaagse kunst die in mei plaatsvindt. Art Amsterdam vroeg De Beijer om een beeld dat 'inspeelt op de actualiteit'. De keuze was snel gemaakt. Kunst staat onder druk, financieel en moreel en Wilders' PVV wordt als voornaamste agitator hiervan gezien.

'Ik was al gefascineerd door Wilders', zegt De Beijer. 'Omdat hij mensen scherp afrekent op hun afkomst, terwijl zijn eigen verleden behoorlijk schimmig blijft.' De kunstenaar zag een jeugdfoto van Wilders met bruine lange krullen in de kibboets en verzon een kunstzinnig verleden voor PVV-leider. 'Ik vind dat hij hier flamboyant en zelfverzekerd de wereld in kijkt.'

De Beijer heeft meerdere foto's tot een beeld bewerkt in Photoshop. Hij heeft zich niet te zeer afgevraagd of zijn affiche juridisch een probleem kan opleveren. Dat is niet uitgesloten omdat de poster geen autonoom kunstwerk is, maar een wervingsinstrument voor een beurs. De afgebeelde persoon kan op basis van inbreuk op het portretrecht een verbod eisen. In het verleden heeft bijvoorbeeld oud-premier Balkenende zich met succes verzet tegen gebruik van zijn portret door de Kijkshop.

Advocaat Marcel de Zwaan, auteursrechtspecialist, ziet het affiche als een grensgeval. Hij verwacht dat de politieke en artistieke uitingsvrijheid zal prevaleren. 'De rechter kijkt om te beginnen naar de herkenbaarheid van de geportretteerde, die is hier diffuus. Als je niet weet dat iets van Wilders in dit beeld verwerkt is, kun je daar ook overheen kijken. Het is geen eenduidig portret, laat staan een expliciet negatief beeld.' Het beeld is volgens hem in de eerste plaats een kunstwerk, dat een bijdrage levert aan een maatschappelijk debat. Het gaat om een kunstbeurs, geen werving voor een supermarkt.

De Beijer treedt bij Art Amsterdam in een rijke affiche-traditie. In de jaren negentig zette ontwerper Anthon Beeke beroemdheden in onorthodoxe situaties op een poster: Museumdirecteur Rudi Fuchs als mummie in bloederig verband, vormgever Benno Premsela als boze clown en acteur Dennis Hopper als tribal warrior. 'Er is een verleden op gebied van opvallende afficheportretten', zegt De Beijer, 'dat vond ik ook mooi.'

In De Beijers oeuvre zit vaak historie verwerkt. 'Ook hier heb ik naar het verleden gekeken. Waar komt Wilders vandaan? En vandaar uit ben ik een eigen verhaal gaan vertellen.'

De Beijer vindt niet dat hij Wilders moralistisch afbeeldt: 'Hij ziet er heel geloofwaardig uit als kunstenaar. Het mooie van kunst is dat je deze man nu in een andere context kan laten zien. Normaal wordt zijn gezicht altijd getoond in verband met heftige uitspraken die hij doet. Op dit affiche staat hij daar los van.'

Edo Dijksterhuis, directeur van Art Amsterdam, is blij het affiche. 'Het heeft een prachtige gelaagdheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden