Geëngageerd bloemen schilderen kan wél

Toneelstukken over de kabinetten van Paars en het partijcongres van D66. Gesluierde monologen van Adelheid Roosen, waarin vrouwen vertellen over hun omgang met moslimmannen....

Geen twijfel mogelijk: sinds de moord op Pim Fortuyn in 2002 is er in Nederland `een steeds grotere aandacht voor geëngageerde kunst`, zo constateert de inleiding tot Kunst en engagement, de titel van Boekman 64, dat geheel aan het fenomeen uit de titel is gewijd.

Het is nog wel wennen voor de kunstenaars, die bemoeienis met actuele gebeurtenissen, constateert Volkskrant-kunstredacteur Merlijn Schoonenboom. Geëngageerde kunst als Allerzielen en het werk van Ben Ali blijft veelal steken in `pamflettisme`. Topambtenaar George Lawson legt de oorzaak bij het adagium van de 19de-eeuwse liberale staatsman Thorbecke, dat sinds de Tweede Wereldoorlog het Nederlandse kunstklimaat heeft bepaald: `De regering is geen oordelaar van kunst.` Daardoor is `de kunst mogelijk ook te veel in zichzelf opgesloten` en ontdaan van haar politieke relevantie, denkt Lawson.

Schilderes Ans Markus merkte onlangs op dat bloemen schilderen niet meer past in een tijd van `oorlog en onzekerheid`. Een groot misverstand, vindt Schoonenboom. Uitgerekend zo`n bloemenschilderes, Gillian Carnegie, werd onlangs genomineerd voor de Turner Prize, de belangrijkste kunstprijs van Engeland. Carnegie behandelt ogenschijnlijk traditionele thema`s, `maar dan wel boordevol verwijzingen en commentaren op hedendaagse beeldcultuur, en daarmee stevig geworteld in het hedendaagse levensgevoel`, zegt Schoonenboom.

Zoals kunstenaars zich bewegen in de richting van de politiek, zo laten de Nederlandse politici zich meer gelden ten opzichte van de kunsten. Zo krijgt Lawson bijval van de PvdA-kamerleden Jet Bussemaker en John Leerdam die stellen `dat de kunst zich niet alleen met de politiek moet bemoeien, maar de politiek ook met de kunst`. Bas van der Vlies van de SGP wil `het eigen karakter van de kunstwereld honoreren`, zo schrijft hij. Maar: `Wat op straat niet mag, hoort ook niet op het beeldscherm en de planken thuis.` Daarom eist de SGP ook voor de kunsten `een heldere inhoudelijke normstelling`. Die vindt Van der Vlies in de Tien Geboden, `zowel voor de samenleving als de kunstwereld de best denkbare richtlijn`.

De keuze van de norm zal niet iedereen onderschrijven. Maar de overtuiging dat kunst en politiek niet langer bang moeten zijn om elkaar de normatieve maat te nemen, loopt als een rode draad door de Boekman-bundel.

Joost Ramaer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.