Poëzie Goed & Slecht

Geen licht of verlichting te bekennen

Bij Rilke vond Arjan Peters geen ruimte voor rouw, anders dan in de verzen van Flutura Açka.

‘Het uur lijdt aan aritmie, de minuten bijten de nagels af’, schrijft de Albanese dichter Flutura Açka. Beeld Foto Getty, bewerking Studio V

Een karrevracht aan evangeliën en schilderijen heeft Rainer Maria Rilke geraadpleegd alvorens in 1912 de gedichtencyclus te schrijven die nu als Het leven van Maria is vertaald door de Leuvense hooggeleerde priester Piet Thomas (uitgeverij P; € 17,50). Die vrouw heeft geen moment rust gehad. Vanaf haar geboorte is ze omgeven door engelen en apostelen, en die drukte hield na haar dood aan, toen ze in de hemel haar plaats innam.

Het ergste is het laatste gedicht, als een engel de apostel Thomas kapittelt omdat die te laat is gekomen en nu staat te rouwen bij het graf, waar zij allang uit vertrokken is. De vertaler laat het eindrijm zitten, op één keertje na, waardoor we minder letten op de vorm en meer op die drammerige engel:

‘Kijk naar het lijnwaad. Wat voor bleekveld kon het
zo stralend ongerept doen schitteren?
Het licht dat uit dit zuiver lijk kwam stralen,
maakte dit linnen helderder dan zonlicht.

Verbaast jou niet hoe zacht ze hier verdween?
Alsof ze er nog was. Niets is verschoven.
Maar de hemel trilt en beeft hierboven.
Man, kniel hier neer! Doe zoals ik en zing.’

Waar het mij om gaat, is dat die apostel geen enkele stilte en donkerte wordt vergund. Hij móét blij zijn en knielen en zingen.

Ik begrijp die Thomas anders wel. En vond bevestiging voor zijn houding in de bundel Hoeder van het licht van de Albanese dichter Flutura Açka (1966), wier enige zoon (17) vorig jaar aan een ernstige ziekte is gestorven (Skanderbeg Books; € 8,90). Uit die gedichten, vertaald door Roel Schuyt, kies ik ‘De langste nacht op deze wereld’:

‘Het uur lijdt aan aritmie,
de minuten bijten de nagels af,
de dood legt het leven aan de ketting.
Jij liet mij verweesd achter
eenzame zwartheid in de lege nacht,
met de smaak van koolstof.
Stil, verbitterd in verdriet,
zwijgt de klok,
omgevallen,
om nu de klank van rouw te laten horen.

De langste nacht in het leven
is een nacht gebleven.’

Geen licht of verlichting te bekennen. Haar enige troost kan zijn dat ze niet door een engel wordt gemaand haar diepe verdriet te staken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden