GEEN KRAAIENKOLONIE IN DE ROMEINSE STAD

Nijmegen wil van een oud industriegebied een bruisend stadsdeel maken. Ontwerpers zijn daar al zeventien jaar mee bezig. Maar of het laatste plan doorgaat?...

Hilde de Haan

Blikvanger is een historisch museum, bovenop een schiereiland dat bij hoge waterstanden in de Waal vanzelf verandert in een eiland. Direct daarnaast komt een Romeinse wijk, waarin álle straten (smal en autovrij) zijn geplaveid met duur natuursteen. En een uit aarde opgeworpen fort volgt precies de contouren van een voormalig vestingwerk.

Niets lijkt Nijmegen te dol voor de nieuwe stadswijk Waalfront, waarvan nu officieel het masterplan is vastgesteld. Locatie: een verouderd industriegebied ten westen van het spoor, dat door het spoortalud vanouds van de binnenstad wordt afgesneden. Geïnspireerd door de Kop van Zuid (Rotterdam) en de Oostelijke Haveneilanden (Amsterdam) wil ook Nijmegen zo een verouderd industriegebied tot bruisend stadsdeel maken. Zeventien jaar al zijn ontwerpers hier mee bezig en al dat werk is nu te boek gesteld door Yana van Tienen, een zelfstandig onderzoekster die ook als projectbegeleider door Nijmegen werd ingehuurd.

Het vroegste plan was nog neutraal: grote woongebouwen langs een lommerrijke kade. De geschiedenis van de plek werd genegeerd. Daarna concentreerden ontwerpers zich op de fabrieksgebouwen die waar mogelijk werden hergebruikt. Gaandeweg ontstond meer aandacht voor de oudere historie. Het Waalfront blijkt precies de plek waar ooit langs de rivieroever de Romeinse stad Ulpia Noviomagus Batavorum werd gesticht. Een mooie stad, die echter al eind tweede eeuw werd verwoest, waarna de Romeinen wat oostelijker de vroegste basis voor Nijmegen bouwden. Ondergronds is Ulvia nog volop aanwezig, evenals de resten van Fort Krayenhoff (1839), uit de tijd dat Nijmegen een vestingstad was.

Landelijke subsidies gaven nieuwe onderzoekers vleugels. Een multidisciplinair team van ontwerpers en kunstenaars, evenals studenten, historici en archeologen deden telkens nieuwe vondsten of droegen fantasievolle suggesties aan. Zo bedacht landschapsarchitect Marnix Vink om rond het vroegere Fort Krayenhoff een kraaienkolonie te huisvesten, en ontwierp kunstenaar Chris Moller een Time Tower in de vorm van een telelens, met bovenaan uitzicht op de kosmos en onderaan op archeologische vondsten.

Al die ideeën haalden het niet en bleken slechts een aanloop tot het vastgestelde masterplan, van landschapsarchitect Lodewijk Baljon en architect Liesbeth van der Pol. Hierin is de hele cultuurhistorie verwerkt in een rijk gevarieerde wijk – met museum en natuursteen-plaveisel– die ook nog soepel aansluit op alle omgevingselementen. Het prachtige tekenwerk van Van der Pol toont of het zó kan worden gebouwd.

Al is dat laatste een illusie. Hier dreigt de makke, die in Nederland vaak voorkomt, dat bij bouwopgaven veruit de meeste energie wordt gestoken in de voorbereiding waarna bij het bouwen elk dubbeltje wordt omgekeerd. En dan kan blijken dat dit masterplan onbetaalbaar is, temeer daar vrijwel geen enkel fabrieksgebouw blijft staan.

Van Tienen voorvoelt dat en verwijt de makers van het masterplan niet aan te geven wat eventueel kan komen te vervallen bij gebrek aan geld. Daar wreekt zich haar dubbele rol als schrijver en projectbegeleider waardoor ze de verantwoordelijkheden niet helder onderscheidt. Hoe Waalfront wordt gerealiseerd, is immers niet zozeer aan deze ontwerpers als wel aan Nijmegen en de ontwikkelaars waarmee de stad uiteindelijk gaat bouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden