recensie amazing grace

Geen duiding, geen interviews: concertregistratie Amazing Grace is een verademing ★★★★☆

Beeld filmbeeld

Amazing Grace

★★★★☆

Concertfilm

Regie Alan Elliott en Sydney Pollack.

Met Aretha Franklin, James Cleveland, C.L. Franklin

87 min., in 81 zalen.

Amazing Grace is een oereenvoudige concertregistratie van het gelijknamige best verkochte gospelalbum tot nu toe – en tegelijk zoveel meer dan dat. Kerkdienst, muzikale reis, verslag van een optreden van een van de beste zangeressen in de Amerikaanse muziekgeschiedenis én van een collectief creatief proces. Ze toont een glimp van de verhouding tussen witte en zwarte muzikanten, is feelgood-documentaire over een totaal bezielde beleving van muziek én een poging die bezieling naar de bioscoopzaal te brengen.

De Amerikaanse soulzangeres Aretha Franklin (1942-2018) wilde na haar doorbraak een album opnemen met de muziek uit haar jeugd, met de gospelliederen die haar als domineesdochter met de paplepel waren ingegoten. Op een donderdag- en vrijdagavond in januari 1972 toog ze samen met het Southern California Community Choir van dominee/gospelzanger James Cleveland naar de afgeladen New Temple Missionary Baptist Church in Los Angeles. In haar kielzog volgde filmmaker Sydney Pollack, destijds recentelijk doorgebroken met They Shoot Horses, Don’t They? (1969) en aangesteld als regisseur van een oorspronkelijk voor tv bedoelde concertregistratie.

47 jaar na dato is het resultaat niet meer enkel te beluisteren, maar ook te zíen, na handenvol overwonnen technische problemen (beeld en geluid waren in eerste instantie niet synchroon opgenomen, op zijn sterfbed in 2008 verzocht Pollack zijn producent Alan Elliott de documentaire te voltooien) en juridisch getouwtrek (Franklin verleende geen toestemming voor de verlate première, pas na haar dood gaf haar familie groen licht).

En dat resultaat blijkt niets minder dan spectaculair – voor die constatering hoef je geen kerkganger of zelfs maar gospelliefhebber te zijn. Franklin zingt in hyperconcentratie, gefilmd in close-up en gutsend van het zweet. Enkele honderden kerkbezoekers moeten zich van aanvoerder/dominee Cleveland gedragen alsof ze met tweeduizend zijn, gaandeweg in verregaande vorm van extase. ‘Hou je niet in als de camera je benadert’, moedigde Cleveland eerder al aan.

Amazing Grace is een toonbeeld van wat muziek vermag. Een verslag dat uitnodigt om uit de bioscoopstoel op te staan en mee te zingen, joelen en dansen, gezien de sociale norm in de bioscoop desnoods in gedachten, omdat juist het meedoen onderdeel is van de ervaring. Zie Mick Jagger tijdens de tweede avond – eerst helemaal achterin en dan op de voorste banken, gevangen in een beeld waarover je een op zichzelf staande documentaire zou kunnen maken. Een documentaire die, bovenal, het genie van de hoofdrolspeelster eens niet tracht te verklaren, maar gewoon laat zien wat er toen tijdens die twee avonden gebeurde, zonder interviews, zonder voice-over, zonder duiding achteraf. Een verademing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden