Columnsylvia witteman

Geen bezwaar tegen pijpen en beffen; een onvoorstelbaar modern standpunt voor 1926

null Beeld
Sylvia Witteman

In mijn omgeving wordt nogal wat gescheiden de laatste tijd. Het betreft allemaal langdurige huwelijken die eigenlijk wel gelukkig leken, maar na het uitvliegen van de volwassen kinderen plots zijn verschrompeld als een vampier in het zonlicht. Wat ontbrak eraan? En wat is eigenlijk een goed huwelijk?

Ik dacht aan Het volkomen huwelijk (1926), een ‘handleiding’ van de Haarlemse gynaecoloog Hendrik van de Velde. Het boek gold indertijd als zeer vooruitstrevend en werd wereldberoemd.

Simon Carmiggelt beschreef nog in de jaren ’50 dat hij het boek graag wilde hebben (‘een soort erotische catalogus voor de doorwrochte minnaar, indertijd tot veler verontwaardiging uit de pen van dr. Th.H. van de Velde gevloeid, die eens door Menno ter Braak werd aangeduid als ‘een kruising tussen een seksuoloog en een gymnastiekleraar’) maar niet durfde aan te schaffen en de boekwinkel uiteindelijk verliet met een exemplaar van Onze vlinders.

Het boek staat inmiddels in veelvoud te koop op boekwinkeltjes.nl, dus ik durfde wel. ‘Het volkomen huwelijk, een studie omtrent zijn physiologie en zijn techniek, voor den arts en den echtgenoot geschreven’, een interessante titel; de vrouw van die echtgenoot mag het niet lezen? Waarschijnlijk vond Van de Velde zijn boek te moeilijk voor vrouwen. Het ís ook nogal taaie materie, vooral omdat hij zo zijn best doet om de kern van zijn betoog (je moet het een beetje met elkaar kunnen vinden, in bed) zo intellectueel mogelijk te verpakken, waarschijnlijk om het imago van een ‘vies boek’ te ontlopen.

‘Zeker is het, dat bij de normale éénwording de ejaculatie van het sperma de belangrijkste factor voor de orgastische bevrediging der vrouw is. De ejaculatie kan daarbij op twee manieren werkzaam zijn: de slotreflex kan bij de vrouw te voorschijn geroepen worden door de apperceptie van de spiercontracties van den man, die het sperma naar buiten werpen – en door de waarneming van de botsing van het uitgespoten zaad tegen de portio vaginalis. De psychische betekenis van deze waarneming (zij moge bewust of onbewust zijn) is in elk geval groot – des te grooter, naarmate de liefde van de vrouw voor haren man grooter, inniger, dieper is’.

Dat wist u niet hè? En deze is ook leuk: ‘Drie vrouwen hebben mij onafhankelijk van elkander medegedeeld dat haar adem eenigen tijd (1/4-1 uur) post coïtum min of meer naar sperma begint te rieken (...) deze vrouwen hadden het verschijnsel niet zelf bemerkt, doch het was haren echtgenoten opgevallen. In twee van deze gevallen gaf dit menigmaal aanleiding tot herhaling van de coïtus’.

Fascinerend! Die spermageur reist dus ergens binnendoor naar de mond?! Maar het moet waar zijn, want ‘de juistheid dezer observaties staat voor mij vast: ik heb haar in twee der gevallen gecontroleerd en den typischen reuk der uitademingslucht kunnen waarnemen, terwijl het derde mij door een collega werd bevestigd’.

Aan pijpen dacht die arme Van de Velde blijkbaar niet, hoewel hij verderop in het boek wel degelijk de ‘bucco-linguale prikkeling der genitalia’ beschrijft, op zó’n bescheten, omfloerste manier dat het zelfs de ervaren lezer begint te duizelen: maar met ‘betrekkingen, welke wij hier op het oog hebben, die, naar mijn innige overtuiging, in ethischen én aestetischen, zowel als in hygiënischen zin volkomen onbedenkelijk zijn’ bedoelt hij in elk geval dat hij geen bezwaar heeft tegen pijpen en beffen, wat indertijd een onvoorstelbaar modern standpunt was, voor een wetenschapper, en (dus) ook de populariteit van zijn boek verklaart.

Ik denk dat ik het boek maar uitleen aan al mijn empty nest-vrienden. Die ‘bucco-linguale prikkeling der genitalia’ is misschien wel weer eens aardig om te doen in dat lege huis.

Of een leesclub natuurlijk. Ook leuk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden